blog

Blog – Bon Voyage Le Corbusier: E1027, icoon van moderniteit door uitzonderlijke samenwerking van persoonlijkheden

Architectuur

Door Misak Terzibasiyan – Na ons verblijf in klooster Sainte-Marie de La Tourette op onze ‘Le Corbusier-reis’ door Frankrijk reizen wij door naar het zuiden en komen terecht in het warme klimaat van de Middellandse zee waar we belanden in het pittoreske dorpje Saint-Paul de Vence met haar circa 3300 inwoners. Deel 6 van een serie over de betekenis van architectuur.

Dit bijzondere plekje is inmiddels ontdekt door veel toeristen, en toch zijn er een aantal noemenswaardige bijzonderheden te vinden, waarover in een later blog meer. Wij overnachten een aantal dagen in dit autovrije kunstenaarsdorp om vervolgens verder op zoek te gaan naar de voetsporen van le Corbusier.

Bon Voyage Le Corbusier E1027 door Misak Terzibasiyan

Eileen Gray

Niet ver van St.Paul de Vence ligt het plaatsje Roquebrune-Cap-Martin. Hier staat een uitzonderlijk mooie, modernistische villa E-1027, een ontwerp van Eileen Gray en Jean Badovici, in de directe nabijheid van Le Cabanon en de door Le Corbusier ontworpen vakantiewoningen.

De villa E-1027 is veel meer dan alleen ‘de woning nabij Le Cabanon, het kleine huisje waar Le Corbusier woonde’. Le Corbusier bezocht de villa meerdere malen, op uitnodiging van Jean Badovici; hij heeft bewoonster Eileen Gray echter nooit ontmoet. Dit alleen al is een interessant gegeven, aangezien er door Le Corbusier in de villa diverse murals zijn aangebracht en hij er zijn sporen direct en indirect heeft achtergelaten.

Een bezoek aan de villa is alleen mogelijk onder begeleiding van een (via internet te boeken) Engelssprekende gids, die ons verrassend veel details over de villa weet te vertellen. De villa ademt een bijzondere vorm van modernistische architectuur uit en de subtiele verwijzingen naar de scheepvaart (ocean-liners)  van de jaren 20, verwerkt in de architectuur en het interieur vallen direct op.

Bon Voyage Le Corbusier E1027 door Misak Terzibasiyan

Bon Voyage Le Corbusier E1027 door Misak Terzibasiyan

Verschillende elementen aan de buitenzijde van de villa, zoals de reddingsboei aan de railing en de nautische kaart in het interieur, zijn verwijzingen naar reizen naar verre landen.. De horizontale tussenruimte (1.25 m hoog) die tussen de doeken zichtbaar blijft (gecreëerd op advies van Le Corbusier aan Jean Badovici) heeft als doel een horizontale raamopening te suggereren.

Bon Voyage Le Corbusier E1027 door Misak Terzibasiyan

Bon Voyage Le Corbusier E1027 door Misak Terzibasiyan

De woning is vanuit de binnenzijde ontworpen voor de bewoners Eileen Gray, Jean Badovici en de huishoudster. Dit is een opvallend gegeven en een tegenstelling als je bedenkt dat, volgens het concept van Le Corbusier, de woning een machine is waarin mensen wonen.

Op ingenieuze wijze is de routing verwerkt in de plattegronden en zijn er verschillende doorzichten gecreëerd, elk met een prachtig uitzicht op de Middellandse zee.

Bon Voyage Le Corbusier E1027 door Misak Terzibasiyan

Zo is er een routing in het groen (voor de bediende van Eileen Gray) en een routing in het rood voor de bewoners zelf en het bezoek.

Bon Voyage Le Corbusier E1027 door Misak Terzibasiyan

Plattegrond met verschillende routes

Voordat Eileen Gray en Jean Badovici gezamenlijk aan dit project werkten maakte Eileen (via Jean) kennis met de modernistische architectuur in Nederland, Duitsland en ook met het werk van Le Corbusier. In de periode 1926-1929 hebben zij gezamenlijk aan het ontwerp gewerkt, waarbij Eileen Gray meer het conceptmatige en het interieur van de villa heeft bedacht en Jean Badovici als architect de praktische uitwerking heeft gedaan. Jean Badovici was gelijktijdig de redacteur voor het architectuur tijdschrift L’Architecture Vivante.

Eileen Gray veranderde in de loop van de tijd van een Art Deco ontwerper naar een ontwerper met een meer modernistische vormentaal. In haar ontwerpen laat zij ons zien dat er een duidelijke beïnvloeding is geweest van buitenaf. Eileen Gray en Jean Badovici hadden per slot van rekening een liefdesrelatie en het moge duidelijk zijn dat de betekenis van architectuur niet los gezien kan worden van de relationele en de wederzijdse beïnvloeding van elkaar. Zonder deze invloeden en afhankelijkheden was dit modernistisch icoon niet tot stand gekomen.

De interieurelementen, bedacht door Eileen Gray, zijn van uitzonderlijk ingenieuze kwaliteit. De welbekende bijzettafel is heden ten dage nog steeds te koop, een stijlicoon van tijdloze klasse en schoonheid.

Bon Voyage Le Corbusier E1027 door Misak Terzibasiyan

Zo heeft zij ook kastelementen ontworpen met een grote mate van flexibiliteit en verschillende toepassingsmogelijkheden alsook fraai vormgegeven lichtarmaturen, onder andere in de badkamer.

Bon Voyage Le Corbusier E1027 door Misak Terzibasiyan

Wandmeubel slaapkamer (foto 1929)

Bon Voyage Le Corbusier E1027 door Misak Terzibasiyan

Lichtarmatuur badkamer. Beeld M. Bougot

Zij bedacht een roterende spiegel voor Jean Badovici, zodat hij zijn kapsel aan de achterzijde kon bekijken en bijhouden.

Bon Voyage Le Corbusier E1027 door Misak Terzibasiyan

Zowel esthetische schoonheid alsook het functioneel gebruik van het interieur vormden voor Eileen Gray als industrieel ontwerper en architect de belangrijkste drijfveren.

Tegenwoordig wordt een (industrieel) ontwerper/vormgever in het algemeen een designer genoemd. Naar mijn mening wordt met deze algemene benaming de bedenker/vormgever tekort gedaan; er wordt voorbijgaan aan de kwalificatie waar een architect, vormgever, grafisch ontwerper, industrieel ontwerper, interieur architect etc. voor staat. Ieder staat voor zijn/haar specifieke kwaliteiten en bijzonderheden en kan een waardevolle bijdrage leveren aan de prachtige synthese tussen de verschillende disciplines. Zo’n co-creatie kan dan een bijzonder en een tijdloos iconisch architectonisch project opleveren, zoals de villa E 1027.

Bon Voyage Le Corbusier E1027 door Misak Terzibasiyan

Foto’s genomen door Le Corbusier

Deze villa is een Gesamtkunstwerk van moderniteit, hetgeen betekent dat het interieur en het exterieur, de inrichting en de afwerking werkelijk tot in detail één samenhangend geheel vormen.

Kortom, het is een absolute aanrader om de villa te bezoeken, een plek die je thuis laat voelen aan de Middellandse zee.

Bon Voyage Le Corbusier E1027 door Misak Terzibasiyan

In mijn volgende blog zal ik de (on)gewenste murals van Le Corbusier in de villa E 1027 beschrijven; deze murals zorgden voor een wel heel bijzondere spanning in de relatie tussen Le Corbusier, Jean Badovici en Eileen Gray.

Lees ook:

 

Reageer op dit artikel