blog

Blog – Detail 32: Fabulous couple

Architectuur

Blog – Detail 32: Fabulous couple
Museum De Lakenhal Leiden door Happel Cornelisse Verhoeven en Julian Harrap Architects. Beeld Karin Borghouts

Door Marjolein van Eig – “En dan maakt je hart een sprongetje.” We zijn in Museum De Lakenhal in Leiden en architect Floris Cornelisse van Happel Cornelisse Verhoeven Architecten vertelt over het moment dat hij de museumzaal binnenliep en zag dat de messingrand van de houten vitrinekast die hij met zijn bureau ontwierp, een onverwacht mooi samenspel vormt met de gouden rand van de enorme schilderijlijst die ernaast hangt. Het is één van de vele momenten in het vernieuwde museum waarin een samenspel is tussen de nieuwe ingrepen en de bestaande architectuur.

Bij binnenkomst wijst Cornelisse ons al op de messingrand in de betonnen vloer. Deze rand is om scheuren te voorkomen, hij werkt als een dilatatie en tegelijkertijd is het een subtiel accent in de vloer. De rand is gladgeslepen, gelijk met het egaliseren van de betonnen afwerklaag, en daarmee glanst hij prachtig.

Hij is niet zomaar neergelegd, maar vormt een samenspel met de houten balken in het plafond. Het grind van het beton bestaat uit goedkoop maasgrind dat prettig bruine kiezels bevat die op hun beurt mooi bij het bruin van de balken passen. Het toeval is overal goed geregisseerd.

Messingrand in Museum De Lakenhal Leiden door Happel Cornelisse Verhoeven

Messingrand in Museum De Lakenhal Leiden door Happel Cornelisse Verhoeven

Stolpersteine

Messing is een legering van koper (tot 70 procent) en zink (tot 44 procent) en wordt ook wel geelkoper genoemd. Het verschil met brons is het zink. Brons is een legering van koper en tin. Brons slaat in de loop van de tijd groen uit, messing bruin. En dat is een prachtige eigenschap.

Wie in de oude binnensteden over de stoepen loopt en graag naar de grond kijkt, struikelt soms over Stolpersteine. Dat is de bedoeling. Dit monument ter nagedachtenis van de Holocaust door de Duitse kunstenaar Gunter Demnig bestaat uit betonnen stenen met een messing plaatje van tien bij tien centimeter. Erin gedrukt is de naam van de degene die gedeporteerd is vanuit het naastliggende adres, evenals zijn geboorte- en deportatiedatum.

De stenen die er nu een paar jaar liggen, glimmen in het midden en zijn bruin geworden aan de randen, waardoor de tekst mooi is gekadreerd. Messing veroudert en dat is goed; de gebruikssporen geven het materiaal leven. Hoe ouder hoe beter.

Stolpersteine door Gunter Demnig

Stolpersteine door Gunter Demnig

Poedercoaten

Door de komst van poedercoatings zijn we eraan gewend om het metaal dat we overal in projecten toepassen, te conserveren met een laagje. Lekker makkelijk. De poedercoatings worden steeds gevarieerder en beter. Door toepassingen van kleuren en toeslagen is er een rijkdom aan mogelijkheden die beheersbaar en controleerbaar zijn.

Met een staalmonster in de hand weet je als architect en opdrachtgever precies wat je krijgt. Zo is het zelfs mogelijk om staal te poedercoaten in een ‘geanodiseerd’ bruin. Anodiseren is een conserveringstechniek die alleen geschikt is voor aluminium, maar deze is dus ook na te maken in een poedercoating. Men heeft alles in de hand.

Gebruikssporen

Maar poedercoatings verouderen niet. Ze worden hooguit wat fletser of raken beschadigd. Dat ze niet verouderen is aan de ene kant een kwaliteit, want hiermee is de toekomstige uitstraling van het materiaal gegarandeerd en hanteerbaar. Maar het is ook jammer. Een poedercoating leeft niet.

Gebruiks- en verweersporen op een gepoedercoat oppervlak zijn eerder storend dan fascinerend. Terwijl gebruikssporen juist heel mooi en betekenisvol kunnen zijn, zoals de Stolpersteine laten zien. Hoe meer mensen erover heen lopen hoe beter. De gelaagdheid en veroudering van het gebruik van een materiaal vormen een verrijking.

Koudgespoten messingcoating

Nu hebben we laatst in een project de ideale mix gevonden tussen de controleerbaarheid van de poedercoating en de gelaagde levendigheid van een materiaal als messing. Het is mogelijk om materialen te voorzien van een laagje messing, koper of brons en die vervolgens te conserveren. Op deze wijze kun je goedkope materialen de uitstraling van een chique materiaal geven.

Zo hebben wij in het project Lijnbaan 35-43 in Rotterdam de stalen kozijnen voorzien van een koudgespoten messingcoating. Het messing kun je met zuren versneld laten verouderen en vervolgens conserveren wanneer het goed is.

Stalen kozijn Lijnbaan 35-43 in Rotterdam door BureauVanEig

Stalen kozijn Lijnbaan 35-43 in Rotterdam door BureauVanEig

Van deze kleur kun je geen standaardstalen opvragen. Samen met de fabrikant zijn we daarom op zoek gegaan naar de ideale veroudering van het materiaal. Eenmaal toegepast op de eerste kozijn bleek het nog een beetje te vlak, maar dit kon ter plekke aangepast worden.

Beton en messing

De kozijnen staan nu tussen de bestaande betonpenanten en op een nieuwe betonnen waterslag op een metselwerkplint. Beton en messing blijken ‘a faboulous couple’. De kozijnen schitteren in de zon. Elk uur van de dag toont weer een andere kleurnuance.

Beton en messing

Beton en messing

Trots laat ik het project aan iedereen zien. De relatie met de jaren vijftig wordt regelmatig gelegd en laatst kwam het iemand voor ‘alsof het er altijd al gestaan heeft, vanzelfsprekend’. En dan maakt mijn hart een sprongetje.

Lees verder

 

 

Reageer op dit artikel