blog

Blog – Hout in de genen

Architectuur

Door Daan Bruggink – Het thema van het juninummer van de Architect is Architectuur in Hout. Heel goed! In de kop staat: ‘door grondstoffenuitputting en klimaatverandering … komt bouwen in hout als geroepen’. Daarmee wordt het gebruik van hout wel wat summier weergegeven… Je zou bijvoorbeeld nog kunnen aanvullen dat het een milieuvriendelijk bouwmateriaal is doordat het CO2 uit de atmosfeer haalt; je er heel snel prefab mee kan bouwen; dat het heel sterk kan zijn maar veel lichter als staal en dat het met de huidige technologie steeds efficiënter en aanpasbaar wordt…. Echter mis je dan nog verreweg de belangrijkste reden waarom hout zo in populariteit stijgt en dat is het effect op onze gezondheid en welzijn. Vanuit het oogpunt van biophilic architectuur is hout een van de belangrijkste peilers: meer natuurlijke aspecten integreren in de architectuur.

Houtconstructies zijn gezonder en comfortabeler voor de bewoners. Het verbetert het binnenklimaat door haar vocht- en warmteregulerende eigenschappen, het verbetert op natuurlijke wijze de luchtkwaliteit binnenshuis vanwege de hypoallergene eigenschappen, de natuurlijke geur werkt rustgevend, het is van nature geluiddempend en het biedt uitstekende ruisbeheersing. Blootstelling van de mens hout binnenshuis houdt rechtstreeks verband met positieve psychofysiologische reacties.

Basisschool De Verwondering Almere - ORGA architect Blog Daan Bruggink

Veel toepassingen van hout, bladstructuur constructie en groenwanden. Basisschool De Verwondering Almere – ORGA architect

Dan vergeten we de esthetische effecten van hout op de mens nog: het natuurlijke patroon van hout heeft een fractale structuur, volgens Nikos Salingaros zijn immers ‘veel, zo niet alle, natuurlijke structuren fractal’. Nikos Salingaros is een wiskundige, bekend om zijn werk over stedelijke theorie, architectuurtheorie, complexiteitstheorie en ontwerpfilosofie en nauw betrokken geweest bij de architect Christopher Alexander. Zij delen de theoretische benadering van architectuur die zich meer aanpast aan menselijke behoeften en een wetenschappelijke analyse combineert met een diepe intuïtieve ervaring. Yep, biophilic… Enfin, fractals klinken heel wiskundig, maar zijn ook eenvoudig te beschrijven als een geschaald patroon dat op zichzelf lijkt en zich herhaalt. Salingaros stelt dat visuele fractals in de omgeving fysieke stress verlichten en mogelijk zelfs een helende werking hebben. Dat staat is schril contrast met de zogenaamde industriële efficiëntie, die veel meer een minimalistische of abstracte uitstraling zoekt. Een meerderheid van de mensen voelen zich echter veel ongemakkelijker of zelfs gestrest in zo’n omgeving.

Leuke theorie, zou je kunnen denken, maar er zijn ook studies genoeg: een Japans onderzoek (Sakuragawa et al., 2005) vergeleek de fysieke en emotionele reacties bij het bekijken van hout versus stalen panelen. Hout had zowel fysiologische als psychologische voordelen ten opzichte van staal. De houten panelen werden geassocieerd met verminderde depressie of neerslachtigheid, terwijl bij staal beiden stegen. Een Canadese studie (Rice et al, 2006) toonde aan dat houten interieurs zelfs de bloeddruk verlagen…

Het Oostenrijkse Joanneum Research instituut heeft in 2011 een onderzoek uitgevoerd naar het effect van het les krijgen in een houten omgeving op de gezondheid van scholieren. 52 scholieren, verdeeld over 4 klaslokalen, zijn een jaar lang gevolgd. Twee klaslokalen waren met standaard materialen gebouwd, de andere twee klaslokalen werden gebouwd van massief hout. Bij de scholieren werden regelmatig psychofysiologische onderzoeken uitgevoerd, niet alleen op school, maar ook tijdens de vakanties. Geconstateerd werd dat de hartslag bij de scholieren die les kregen in de massief houten lokalen met gemiddeld 8600 slagen per dag werd verminderd! Let wel: 8600 slagen per dag, dat zijn 6 slagen per minuut, de hele dag door…! De kinderen waren meer ontspannen en beter aanspreekbaar. De ontspanning zette zich ook ’s nachts door. Ook op lange termijn geeft een lagere hartslag een gunstig effect en zal zelfs de levensverwachting stijgen.

Het standaard lokaal en het lokaal gemaakt uit een volhoutsysteem in de Hauptschule in Haus im Ennstal, Oostenrijk Blog Daan Bruggink

Het standaard lokaal en het lokaal gemaakt uit een volhoutsysteem in de Hauptschule in Haus im Ennstal, Oostenrijk

Hetzelfde onderzoeksbureau heeft ook een onderzoek gedaan naar het gebruik van hout in het interieur. Dennenhout om precies te zijn. De Alpenden heeft bleek, harsachtig hout met een rode kern dat eenvoudig te bewerken. Er worden met name meubels van gemaakt vanwege de etherische olie in het hout, die heeft een antibacteriële en schimmelwerende werking heeft en is mottenwerend, ideaal voor kasten dus.

In het onderzoek is onderzocht wat het effect van het hout is op 30 gezonde volwassenen door het vermogen om te herstellen te meten. De proefpersoenen moesten fysiek inspanning en testen doen in kamers afgewerkt met hout en anderen in identiek ingerichte houtimitatie-kamers. De houten kamers leverden een lagere hartslag tijdens fysieke en mentale stresssituaties en een versneld autonoom herstelproces.

Tevens hebben de onderzoekers proefpersonen in verschillende bedden laten slapen om de invloed van het constructiemateriaal op de fysieke en psychische toestand te meten. De slaapkwaliteit was beter in het houten bed en ging gepaard met een verminderde hartfrequentie. De gemiddelde ‘besparing’ in het dennenhouten bed bedroeg ongeveer 3.500 hartslagen per dag. De proefpersonen voelden zich meer ontspannen, voelden zich over het algemeen fitter en waren verrassend sociaal meer extravert dan van tevoren.

 

Zo kunnen we nog wel even doorgaan, maar natuurlijk voelen we dit allemaal wel aan. We zijn immers allen nog steeds natuurlijk gecodeerd. Ons DNA is al 200.000jr gewend om te reageren op een natuurlijke omgeving, daar tot rust te komen en te herstellen. Ons immuunsysteem en psyche weten niet beter. Het mooie is, dat niemand het kan ontkennen, een eenvoudig te verkopen argument…

Het toenemende gebruik van hout in onze architectuur zal zeker te maken hebben met de grondstoffen en klimaat problematiek, maar de natuur heeft het voor ons allemaal al bedacht…

Uit het juninummer (allen premium):

Hout-hybride oplossing met uitzicht – HAUT in Amsterdam door Team V Architectuur

 

Hoogste houten gebouw – Mjøstårnet in Brumunddal (NO) door Voll Arkitekter

 

Hout op hoogte

 

Reageer op dit artikel