blog

Blog – Ambitie voor architectuur

Architectuur

Door Harm Tilman – De Noord-Zuidlijn in Amsterdam door Benthem Crouwel Architects sleept na de ARC18 Award nu ook de BNA Beste Gebouw van het Jaar 2019 in de wacht. Bij de prijsuitreiking in Tilburg stalen juryvoorzitter Jort Kelder en projectleider Peter Alberts met hun pleidooi voor meer ambitie in architectuur de show.

Het venijn zat bij prijsuitreiking van Beste Gebouw in de staart. Projectleider Peter Alberts die bij Benthem Crouwel Architects 23 jaar aan de Noord-Zuidlijn werkte, riep op om toch vooral de tijd te nemen voor goede architectuur. Even daarvoor had hij samen met zijn collega’s architect Jan Benthem en business strategist Emmy Scholten en met opdrachtgever Gerard Scheffrahn de prijs in ontvangst genomen voor de Noord-Zuidlijn in Amsterdam.

Metrostation De Pijp Amsterdam Beeld Jannes Linders

Gebrek aan ambitie

Alberts’ hartenkreet resoneerde mooi met wat Jort Kelder geheel aan het begin van de prijsuitreiking vertelde. Tijdens de rondreis met de jury door Nederland, door hem aangeduid als een leuk schoolreisje, was hij geschrokken van de lelijkheid en ontdaan door het volstrekt middelmatige landschap. Kelder weet het aan een gebrek aan ambitie bij opdrachtgevers en aan middelmatige politici en opdrachtgevers die als het ze uitkomt, zich verschuilen achter architecten.

Perfecte ambassadeur

Kelder zou een perfecte ambassadeur voor de architectuur zijn. Volgens hem kan het veel beter en is een krachtige lobby nodig in de richting van het beleid voor esthetiek en kwaliteit. Hij toonde zich ontzet over de geringe honoraria die architecten nog altijd opstrijken en riep opdrachtgevers op hun nek meer uit te steken. Als je goede projecten wilt maken, moet je werken met goede architecten.

Entree metrostation Amsterdam CS vanaf stationsplein Beeld Jannes Linders

Plichtmatige verkenning

Voor gebouw van het jaar waren naast de Noord-Zuidlijn nog acht andere gebouwen genomineerd. Wie op zoek gaat naar de argumenten hiervoor in het juryrapport, stuit in eerste instantie op een samenvatting van de thema’s die volgens de BNA een rol spelen in de Provinciale Verkiezingen (sic), gevolgd door een wat plichtmatige verkenning van een aantal uiteenlopende thema’s zoals crisis, verdichting, circulariteit, gebruikers en toegankelijkheid.

Stap in goede richting

Welke rol ze hebben gespeeld in de jurering wordt in eerste instantie niet helemaal duidelijk. Volgens de BNA kan een architectuurprijs “een bijdrage leveren aan oplossingen, door voorbeelden te tonen waarmee een stap in de goede richting wordt gezet”. Het winnende gebouw moet meer teweeg brengen dan het wauw-effect en “een nieuwe kwalitatieve standaard kunnen vormen voor alledaagse architectuur: de miljoenen nieuwe huizen die nodig zijn, de naoorlogse wijken die wachten op renovatie.”

Coherente besluitvorming

Jan Benthem memoreerde dat hij op de dag na de opening de metro had genomen. Het kwam hem voor dat de Noord-Zuidlijn er altijd al was geweest. Ze is dat niet alleen omdat ze een uiterst plezierige omgeving is, maar vooral omdat ze zo’n helder gedefinieerd werk is. De Noord-Zuidlijn is een entiteit van coherente besluitvorming. De metro is daarom zo’n aantrekkelijk onderdeel van de stad, omdat ze de technische eisen overstijgt en deze rustig en beheerst stuurt.

Metrostation Vijzelgracht Beeld Jannes Linders

Achterliggende systemen

Het laat zien dat je behalve goede gebouwen promoten, ook moet focussen en acteren op achterliggende systemen. Door gebouwen direct te koppelen aan maatschappelijke problemen, wordt een architect overvraagd. Wil je voor architecten goede condities bewerkstelligen, dan zul je als vak- of branchevereniging overkoepelende structuren en onderliggende systemen moeten onderzoeken en daarop dienen te acteren.

Meer krachtdadigheid

Afgaande op de kritische geluiden in het veld, is het dit waar de BNA zich verder kan verbeteren. Met de komst van de nieuwe voorzitter lijken de leden van hun vakvereniging meer krachtdadigheid te verwachten. Ze laken het gebrek aan debat in de vereniging en riepen op tot “keiharde standpunten betreffen beroep en vak”. De Beste Gebouw van het Jaar competitie laat zien dat daar veel voor te zeggen valt.

Lees meer over Noord-Zuidlijn

Reageer op dit artikel