artikel

Billijk, duurzaam en fatsoenlijk – De Twee Beuken in Groenlo door Erik Wamelink

Architectuur

Woonhuis ‘De Twee Beuken’ van architect en opdrachtgever Erik Wamelink is een woonwerkhuis dat is uitgerust met een heuse doe-plattegrond. Wat is dat en waarom maakt die dit gebouw zo goed?

Tekst Harm Tilman
Beeld Jan de Vries

Woningbouw staat vanouds in het centrum van het denken over architectuur en de stad, de stad en het milieu en de hiermee verbonden uitdagingen. Woningbouw is een belangrijke schakel in de manier waarop we onze tijd doorbrengen, dingen met elkaar delen, ons werk doen en met anderen samenleven. Woningbouw biedt de kans te verbeelden hoe je in de wereld wilt staan.

De Twee Beuken in Groenlo door Erik Wamelink. Beeld Jan de Vries

Carport en berging zijn ondergebracht in een zwart geverfde doos die naast het huis onder het dakoverstek is geplaatst. Beeld Jan de Vries

Woonhuis De Twee Beuken in Groenlo door Erik Wamelink is een bescheiden huis dat fundamentele architectonische vragen stelt over wat billijk, wat duurzaam en wat behoorlijk is. Maar het stelt ook de vraag hoe je je als architect positioneert binnen en buiten de opgave van woningbouw. Het woonhuis biedt een manier van leven, maar is ook nadrukkelijk onderdeel van zijn omgeving.

Een huis staat immers niet op zichzelf. Het is altijd verbonden met een context die het huis omgeeft. Als je een huis maakt, maak je ook een omgeving en lever je een bouwsteen voor stad en land. Een woonhuis heeft impact op zijn omgeving en omgekeerd heeft de omgeving dat op het huis.

Een blokje

De Twee Beuken is een bescheiden huis van twaalf bij twaalf meter, ‘een blokje’ volgens de architect. Het huis biedt door deze opzet veel inhoud, terwijl in verhouding weinig buitengevel nodig is. Deze gevel is bekleed met larikshout dat zwart is geschilderd, zoals dat volgens de architect bij kippenhokken en boerenschuren in de Achterhoek ook gebeurt.

Omdat de architect een tachtig jaar oude beukenboom op de locatie wilde handhaven, moest de grond opnieuw worden verkaveld, wat de gemeente gelukkig een goed idee vond. Het huis is geplaatst op een betonnen terras dat veertig centimeter boven maaiveld ligt. Vanuit het huis heb je goed uitzicht op de twee beuken waaraan het huis zijn naam ontleend.

Het huis is duurzaam opgezet. De gevelplanken zijn afkomstig van de plaatselijke houtzagerij en het beton is betrokken van een lokale centrale. Het huis is gemaakt door ambachtslieden die allen in Groenlo wonen en werken. Op het dak liggen tien PV-cellen en in een kleine groentetuin verbouwen de bewoners seizoensgroenten.

De Twee Beuiken door Erik Wamelink

Plattegrond_De-Twee-Beuken-door-Erik-Wamelink_2

Doe-plattegrond

De Twee Beuken is ontwikkeld op basis van de gedachte van wat je er kunt doen en ondernemen. De doe-plattegrond is daarop afgestemd. De kleinkinderen mogen bijvoorbeeld met hun fietsen door het huis rauzen of met de bal spelen, iets wat ze in hun ouderlijk huis niet kunnen. De plattegrond is gespiegeld rond een denkbeeldige as die gericht is op de historische gracht en kanonwal.

Ook kan het gebouw veranderen om zich zo aan te passen aan een nieuwe situatie. Door de centrale ontsluiting met aan de ene zijde de werkruimte van de architect en aan de andere kant de woonvertrekken, kun je bij overlijden van een van de partners het huis splitsen en van de werkruimte een klein appartement maken.

Dit wordt ondersteund door de daglichttoetreding. In het hart van het gebouw wordt het daglicht naar binnen gehaald via het platte dak, alle ruimten hebben zodoende direct daglicht. In de woning is het wonen gemaximaliseerd. Ondersteunende functies zoals fietsenberging en vuilcontainers zijn als losse onderdelen onder de carport geschoven.

Het terras en de tuin bevinden zich aan de achterzijde van het gebouw. In de tuin zijn twee appelbomen en een perenboom geplant, die de bewoners meenamen van hun vorige woonhuis. De haag van de tuin is afgestemd op die van het kerkhof. Vanaf het verhoogde terras hebben de bewoners uitzicht op het kerkhof, gelegen achter de beukenhaag.

Wamelinks huis onderstreept dat het zinvol is de stad te organiseren rond de natuur. Uitzicht vanuit de woning op de beuken, evenals het terras en de tuin leveren kwaliteiten op. De architect gaat ver in deze verbinding. In het terras is in de vorm van een vaas van Alvar Aalto een drinkbak opgenomen voor de vogels. En ten slotte is in het terras een handafdruk meegenomen van zijn kleinzoon.

Woonhuis De Twee Beuken door Erik Wamelink. Beeld Jan de Vries

Woonhuis De Twee Beuken ligt op het voormalige terrein van Grolsch in Groenlo. Het huis ontleent zijn naam aan de naast het huis gelegen,
tachtig jaar oude beuk en de achter het huis gelegen honderdjarige beuk. Beeld Jan de Vries

Nieuwe identiteit

Het woonhuis van Erik Wamelink is een combinatie van gevoeligheid en stevigheid, die je zelden tegenkomt in de woningbouw. Het woonhuis getuigt van een vergrote sensitiviteit die blijvend en niet zinloos is, maar ook overwogen en niet sentimenteel. De Franse architect Le Corbusier zei eens dat, anders dan de architectuur, het leven altijd gelijk heeft. Hiermee gaf hij aan het proces belangrijker te vinden dan een doctrine. Architectuur hoeft niet te beantwoorden aan een gefixeerd ideaal, maar mag getuigen van de complexiteit en onvolledigheid van het leven.

Het is niet toevallig dat Wamelink zowel opdrachtgever als architect van De Twee Beuken is. Het laat zien wat mogelijk is als architecten woningen met hun bewoners ontwerpen. Woningbouw is de manifestatie van een inclusief proces waarin bewoners de verwachtingen, functies en vormen iedere keer zullen verstoren. Wamelink laat de rommel van het dagelijks leven toe in zijn architectuur en creëert daarmee een nieuwe identiteit voor woningbouw.

De Twee Beuken in Groenlo door Erik Wamelink. Beeld Jan de Vries

De woonkeuken loopt over in het terras. Beeld Jan de Vries

Projectgegevens

Opdrachtgever Erik Wamelink, Groenlo
Ontwerp Erik Wamelink, Groenlo
Medewerker Jan Bouwhuis
Adviseur constructie Adviesbureau Wiggers, Varsseveld
Adviseur bouwfysica Adviesbureau Kamperman, Groenlo
Adviseur installaties Adviesbureau Kamperman, Groenlo
Aannemer BNBB Beltrum
Bruto vloeroppervlakte 144 m2
Bruto inhoud 490 m3
Datum voorlopig ontwerp 18 maart 2016
Datum definitief ontwerp 16 augustus 2016
Aanvang bouw 1 april 2017
Oplevering 15 december 2017

 

Omslag december 2019 kleinde Architect december 2019

Dit artikel verscheen eerder in ons decembernummer. In deze editie bespreken we onder andere IBA Parkstad, revalidatiecentrum Domstate en het hoofdkantoor voor Triodos Bank Nederland. Daarnaast gaan we in op het thema Woningbouw.

Bestel nu >

Foto's

Reageer op dit artikel