artikel

Jaaroverzicht 2019

Architectuur

Jaaroverzicht 2019

Door Astrid de Wilde – In 2019 maakte Nederland kennis met de terminologie van CO2-uitstoot en PFAS. Op bruuske manier maakte de publieke opinie kennis met stil liggende bouwprojecten en werden beschuldigende vingers gewezen naar verschillende partijen die verantwoordelijk zijn, waaronder bouwers, baggeraars, automobilisten en boeren. Een kant en klare oplossing is niet voorhanden. Wel een tussenoplossing met een nieuw rekenmodel, een verhoging van de emissie-uitstoot en de aankoop van verruimde rechten.

Binnenhof

Dé kwestie die Nederland in 20019 bezig hield, en dan met name het Nederlandse kabinet, is de renovatie van het Binnenhof. Of moeten we zeggen: de machinaties op het Binnenhof. Ontslagen architecten, Ellen van Loon en Liesbeth van der Pol, waren het gevolg. De aanstelling van Pi de Bruijn, al ruim voor die tijd betrokken, moet rust brengen in het wespennest. Carel Weeber deed een duit in het zakje met een oproep in NRC aan de Rijksbouwmeester om dit niet te accepteren en direct ontslag te nemen en de vraag waarom de BNA niets van zich laat horen. Lees ook>>

Renovatie Binnenhof Den Haag. Beeld Shutterstock

Renovatie Binnenhof Den Haag. Beeld Shutterstock

Hoogbouw

Aangescherpt door de crisis op de woningmarkt zijn tal van wethouders bezig met hoogbouwprojecten in hun stad dan wel gemeente. De ene na de andere toren rijst op uit het Nederlandse landschap. Winnaar van deze wethouders is Boudewijn Revis met zijn ideeën over hoogbouw in Den Haag. Maar liefst 180 meter hoog mogen ze worden. Ze komen vooral rond het stationsgebied van Hollands Spoor.

Hoogbouw Den Haag

De toekomstige skyline van Den Haag. Beeld: KCAP Architects & Planners en WAX

Brand in de Notre-Dame

Een dramatisch hoogtepunt in 2019 was de brand in de Notre-Dame in Parijs in april van dit jaar. Direct na de verwoestende brand werd door de Franse premier Macron een internationale prijsvraag aangekondigd voor de wederopbouw. Na het uitschrijven van de prijsvraag verschenen in de media verschillende ontwerpen en ontstond een verhitte discussie over de voorstellen. Ook schreven enkele architecten een Open Brief waarin werd gepleit voor geen overhaaste beslissingen. GoArchitect speelde hier op in en schreef een officieuze ontwerpwedstrijd uit om het architectuurdebat te stimuleren. Zij bundelden de her en der verschenen ontwerpen voor een publieke stemronde waarvan Zeyu Cai & Sibei Li zmet Paris Heartbeat de winnaar is geworden.

Brand in de Notre Dame in Parijs. Beeld Shutterstock

Brand in de Notre Dame in Parijs. Beeld Shutterstock

Musea

Afgelopen jaar is ons land een aantal musea rijker geworden. Bekendste zijn Museum de Lakenhal en Naturalis Biodiversity Center, beiden gelegen in Leiden. Rond de verbouwing van het nieuwe Naturalis is in de aanloop veel discussie geweest met de oude architect Fons Verheijen. Het sublieme eindresultaat dat is ontworpen door Neutelings Riedijk Architecten, heeft de discussie doen verstommen. Naturalis is door de Nederlandse architectuurkritiek unaniem aangewezen als hét gebouw van 2019.

scagliolabrakkee / © Neutelings Riedijk Architects

Compettitie

De Lakenhal een ontwerp van Happel Cornelisse Verhoeven en Julian Harrap Architects is overladen met (architectuur)prijzen waaronder bijvoorbeeld de Abe Bonnema Prijs 2019.  De jury van de ARC19 Architectuur Award, die onder leiding stond van Jan Benthem (BCA), bekroonde Mundo-a door B-Architecten. De  ARC19 Interieur Award ging naar het Predikherenklooster in Mechelen door Korteknie Stuhlmacher, in samenwerking met Callebaut Architecten en Bureau Bouwtechniek. De jury was onder de indruk van de complexiteit van het project en het lef en het vakmanschap van de architecten. ‘Predikeren ontroert’. Lees meer hierover in onze ARC19 special van november 2019.

Museum De Lakenhal Leiden door Happel Cornelisse Verhoeven en Julian Harrap Architects. Beeld Karin Borghouts

Museum De Lakenhal Leiden door Happel Cornelisse Verhoeven en Julian Harrap Architects. Beeld Karin Borghouts

Internationale prijzen voor de LocHal

Een ander project dat alle aandacht trok in 2019 is de verbouwing van de LocHal in Tilburg. Het project won de NRP Gulden Feniks 2019, was genomineerd voor de Beste bibliotheek van de wereld, won de Architecture Award van Dezeen 2019 en was genomineerd de ARC19 Interieur Award. Recentelijk won het project van Civic Architects, Braaksma & Roos Architectenbureau, Inside Outside en Mecanoo de WAF Building of the Year 2019 Award. Lees meer>>

De LocHal is de winnaar in de categorie Renovatieproject van het Jaar georganiseerd door Dezeen. Beeld Ossip Architectuurfotografie

Forum Groningen

Op de rand van 2019 is in Groningen het Forum opgeleverd. Om het project van NL Architects en dmdjs is veel te doen geweest. Er ging bijvoorbeeld flink politiek gesteggel aan vooraf. Ook kwamen er strengere eisen op het gebied van aardbevingsbestendig bouwen. De oplevering is hierdoor zwaar vertraagd. Het project aan de Grote Markt kostte 260 miljoen euro.

Forum Groningen door NL Architects. Beeld NL Architects © Deon Prins

Forum Groningen door NL Architects. Beeld NL Architects © Deon Prins

Feyenoord en De Kuip leest als een feuilleton

Rond het ontwerp van het nieuwe Feyenoord stadion liepen de gemoederen het afgelopen jaar hoog op. Het ontwerp van OMA kon op steeds meer bijval rekenen. Desondanks is onlangs besloten de oplevering uit te stellen naar 2025. De latere openingsdatum is vooral het gevolg van de extra tijd die nodig is voor de aanvraag van de benodigde vergunningen. Ook is er meer tijd nodig voor de verwerving van gronden en uitplaatsing van huidige eigenaren en huurders.

OMA_Feyenoord_city-side. Beeld OMA

Het nieuwe stadion van Feyenoord. Beeld OMA

Overleden

Charles VandenHove 1937-2019 (januari)
Begin 2019 is een van de belangrijkste Belgische architecten uit de tweede helft van de tweede helft van de twintigste eeuw overleden: Charles Vandenhove. Geboren in de Voerstreek startte hij zijn loopbaan in Luik met projecten voor de nieuwe universiteitscampus van Sart Tilman. In de jaren zeventig onderzocht hij de mogelijkheden van stedelijke inbreiding en lag het accent op huisvesting in Nederland. In Den Haag, Breda, Maastricht en andere steden bouwde Vandenhove met een kleine equipe medewerkers een reeks opvallende projecten. Lees de In Memoriam die Marc Dubois over Charles VandenHove schreef>>

Opening expositie het Museum Dhondt Dhaenens in Deurle in 2013. v.l.n.r. Jan Hoet, Joost Declerck, Charles Vandenhove, Bart Verschaffel

Friedrich Achleitner (1930-2019) (maart)
Een taal- en ‘Denkraum’ kunstenaar, zo omscjrioft Claus Käpplinger  Friedrich Achleitner, de wijze oude man van de Oostenrijkse architectuurkritiek, die op 27 maart 2019 in Wenen overleed. Zelden speelde een architectuurcriticus zo subliem met taal om daarmee architectuur en mensen dichterbij elkaar te brengen. Zijn teksten zijn nooit polemisch of dogmatisch, maar altijd treffend en gepassioneerd. Ook ver buiten de architectuurwereld worden ze gelezen en bediscussieerd. Lees verder>>

Michael Wolf 1954-2019 (april)
Kunstenaar-fotograaf Michael Wolf is in april in Hong Kong overleden. Wolf werd geboren in München, groeide op in de Verenigde Staten en Canada en keerde daarna terug naar Duitsland. Wolf begon zijn carrière als fotojournalist voor onder meer Geo en Stern. In 2003 maakte hij de overstap naar vrij werk. Zijn fotografie is geworteld in de traditie van de sociaal geëngageerde documentairefotografie. Het centrale thema van zijn oeuvre is het leven van mensen in de voortdurend veranderende metropolen.

Michael Wolf _ Transparent City

Michael Wolf tijdens de opnames voor Transparent City

Pieter Wester (Inbo) mei
Pieter Wester was vanaf 1986 tot aan zijn pensioen in 2010 inspirator en boegbeeld van Inbo: ‘Pieter had binnen Inbo vele rollen. Hij was architect en partner in Drachten. Als bestuurder van Inbo was Pieter eindverantwoordelijk voor de stedenbouwgroep en de architectengroepen in Drachten, Eindhoven en Amsterdam. In al deze rollen bleef hij zichzelf – Pieter Wester, architect.’ Lees verder>>

Cesar Pelli 1927-2019 (juli)
Cesar Pelli, de Argentijnse ontwerper van onder andere Battery Park City in New York en de Petronas Twin Towers in Maleisië, overleed in juli op 92-jarige leeftijd . Pelli wordt beschouwd als een van de grote meesters van de moderne architectuur. Lees meer>>

Wim Crouwel 1929-2019 (september)
In september is in zijn woonplaats Amsterdam op 90 jarige leeftijd grafisch ontwerper en typograaf Wim Crouwel overleden. Crouwel was sinds 1955 actief op het gebied van grafisch ontwerp en productontwerp. Hij was een van de oprichters van het invloedrijke ontwerpbureau Total Design en ontwierp onder meer affiches voor het Stedelijk Museum in Amsterdam en het Van Abbemuseum in Eindhoven.

Moshe-Zwarts 1937-2019

Moshé Zwarts 1937-2019. Beeld ZJA

Moshé Zwarts 1937-2019 (december)
Op 4 december 2019 overleed Moshé Zwarts op 82 jarige leeftijd. Zwarts was een eigenzinnige Nederlandse architect, pionier en uitvinder, een opgewekte, soms scherpe en balorige man, die bewogen werd door een grote en leergierige verwondering over de natuur en de menselijke mogelijkheden. Een man met een vrije geest, die een leven lang zijn liefde en nieuwsgierigheid volgde, en onderweg zijn verontwaardiging over domheid en schofterigheid niet stil hield. In het groot en in het klein koos hij steeds voor het vergroten van kennis, plezier en vrijheid. Dat gold wat hem betreft niet alleen in het onderzoeken en ontwerpen, maar net zo goed in de maatschappij en in het persoonlijke leven, met familie en vrienden. Lees hier het hele In Memoriam>>

Lees ook:

Niet honderden, maar 18.000 projecten in de knel door stikstof

Opnieuw hoofdrolspeler weg bij verbouwing Binnenhof

 

 

Blog – Kunnen dichtheid en hoogbouw plezier opleveren?

 

Zojuist verschenen: de Architect Monografie Architectuur – Musea

Reageer op dit artikel