artikel

Beste boeken van 2019

Architectuur

Door Harm Tilman – Twee schrijvers die het veld van architectuur betreden, ontwerpers die hun weg door de architectuur vervolgen, kritische beschouwingen over stadions, stadsvernieuwing, kritisch regionalisme en gebouwen. En een welkome monografie over een bureau dat 25 kwartalen bestaat. Dit zijn de tien beste boeken van 2019

Rationele architectuur

In het boek Architecture and Argument. Team V Architecture typeert criticus Hans Ibelings architectenbureau Team V uit Amsterdam als een rationeel bureau. De logica van argumenten vormt de aanjager voor het werk van deze architect, aldus Ibelings. “Het succes van hun projecten is voor een groot gedeelte gerelateerd aan hun vermogen om samenhangend te redeneren, op basis van signalen uit uiteenlopende invalshoeken.” Lees verder

Architecture and Argument, Team V Architecture, redactie Team V Architecture, inleiding Hans Ibelings, 288 pagina’s, 250 afbeeldingen, ISBN 978-3-7757-4591-8, Hatje Cantz, Berlijn 2019

 

Klimaatverandering

Dit jaar was in het Groninger Museum de tentoonstelling Daan RoosegaardePresence. te zien. Presence is een lichtgevend landschap dat door de aanwezigheid van bezoekers van vorm en kleur verandert en hen tot fysieke interactie uitdaagt. Inspiratie vormde de klimaatverandering en de wens om de leefbaarheid van ons landschap te verbeteren. Ten tijde van de tentoonstelling verscheen de monografie Daan Roosegaarde in perspectief. De bijdragen van Nico Daswani (World Economic Forum), Fumio Nanjo (Mori Art Center Tokyo), Carol Becker (Columbia) en Roosegaarde geven een boeiend beeld van het werk en de maker ervan. Lees verder

Nico Daswani, Fumio Nanjo en Carol Becker, Daan Roosegaarde in perspectief, Lecturis, 160 p, ISBN 9789462263222

Vlootschouw

Het Jaarboek biedt een vlootschouw van de dertig beste gebouwen van het afgelopen jaar. De uitgever positioneert het tevens als barometer van het architectuurklimaat. Op de cover prijkt de fietsenstalling in Utrecht door Ector Hoogstad Architecten, volgens de redactie een oase van rust in een gebied waar je verder helemaal gek wordt. Ook bij de selectie van de andere projecten liet de redactie zich leiden door de vraag in hoeverre ze gesignaleerde drukpunten opvangen en in goede banen leiden. Zo staat in de Clarissenhof in Tilburg door DOK Architecten de verstilling van de binnenruimte tegenover de drukte wederom van de stationsomgeving. Lees verder

Architectuur in Nederland 2018 / 2019 jaarboek, Kirsten Hannema, Robert-Jan de Kort, Lara Schrijver, nai010, ISBN 978-94-6208-487-2

 

Verteerd door vuur

Hendrickson is geen architectuurcriticus of kunsthistoricus maar een schrijver, een heel goede bovendien. Het leven van Ernest Hemingway beschreef hij vanuit diens levenslange obsessie voor de zee. Ook Plagued by Fire is geen doorsnee biografie, ze leest eerder als een detective. Wright komt naar voren als de meest bekende architect van Amerika, die evenwel nauwelijks kansen kreeg om publieke gebouwen te ontwerpen en wiens bekendste werk een weekendhuis in een uithoek van Pennsylvania is. Hendrickson gaat ieder speculatie uit de weg en vertelt het levensverhaal van Wright, maar ook dat van zijn opdrachtgevers. Resultaat is een overtuigend portret van de persoon en zijn werk, verreweg het beste tot nu toe.

Paul Hendrickson, Plagued by Fire. The Dreams and Furies of Frank Lloyd Wright, Knopf, 2019, 9781847923103, 624 pagina’s

 

Stevig in klei

Het Amsterdamse architectenbureau LEVS, voortgekomen uit Loof & Van Stigt, bestaat dertig jaar en bracht op de valreep in eigen beheer het Lexicon van LEVS uit. Uit deze lexicon komt het beeld naar voren van een bureau dat met beide voeten stevig in de realiteit staat en daar smakelijk over kan vertellen. De afwisselend door de drie partners geschreven verhalen bieden een fascinerend inzicht in de methodes van het bureau. Het Lexicon ontleent zijn naam overigens aan de vijf kernwaarden van het bureau: aards, verbeelding, maken, inzicht en context.

Lexicon van LEVS, uitgave LEVS architecten, ISBN 978-90-826949-1-8, 237 p

 

Gefaalde hoogmoed

Charlotte van den Broeck schreef het boek Waagstukken, een verzameling van dertien essays over architecten die zelfmoord pleegden. Op poëtische wijze beschrijft ze de door de architecten ontworpen gebouwen die hen naar de afgrond zouden hebben gedreven. Ze pluist uit in hoeverre gefaalde hoogmoed door (mislukte) bouwprojecten de aanleiding was of dat ‘gewoonweg’ jaloezie en liefdesverdriet ook een rol speelden. De tragische geschiedenissen wisselt Van den Broeck af met persoonlijke passages, waardoor het grote ongeluk van de architecten landt in een vluchtige alledaagsheid.

Charlotte Van den Broeck, Waagstukken, De Arbeiderspers, ISBN: 9789029539661

 

Architectuur van de weerstand

In 1983 schreef de Amerikaanse architect en criticus Kenneth Frampton, bekend van het boek Modern Architecture: A Critical History (1980), het essay ‘Towards a Critical Regionalism, Six Points of an Architecture of Resistance’. Hierin nam hij het op voor een architectuur die wordt gevormd door topografie, klimaat, licht en tektoniek. In Oase #103 is deze tekst hernomen en voor de eerste maal in het Nederlands vertaald. Tevens geven dertien critici hun visie op dit opstel en de rol die het speelt in de hedendaagse architectuur.

OASE #103 Critical Regionalism Revisited, ISBN 9789462084865, 160 p

 

Transitie van de stad

De stadsvernieuwing in Rotterdam begon vijftig jaar geleden met de oprichting van de Actiegroep Het Oude Westen. Het boek Stadsvernieuwing in Rotterdam, Vijftig jaar bouwen in de buurt werpt een nieuw licht op de plannen die destijds zijn gemaakt. Auteur Ben Maandag analyseert de ontwikkelingen op het gebied van de stadsvernieuwing in vijf Rotterdamse wijken. Hij laat zien dat de toenmalige aanpak waardevol kan zijn voor de transitie die de stad nu doormaakt. Lees verder

Ben Maandag, Stadsvernieuwing in Rotterdam, Vijftig jaar bouwen in de buurt, nai010 Uitgevers, ISBN:978-94-6208-535-0

Stadsverniewing in Rotterdam. Vijftig jaar bouwen in de buurt. - Ben Maandag

 

Guerrillastrijder

Het boek Stad van permanente tijdelijkheid is opgezet als een handboek dat tijdelijke interventies koppelt aan langetermijndenken. In de afgelopen achttien jaar transformeerde ZUS het Schieblock in Rotterdam en verankerde het met de Luchtsingel in de omgeving ervan. De methode waarmee Van Boxel en Koreman werken, lijkt volgens Rijksbouwmeester Floris Alkemade bij de boekpresentatie onbevangen en onschuldig. Het werkelijke gezicht is volgens hem dat van een guerrillastrijder die met minimale middelen grote systemen omver wil werpen. Het boek is een handleiding, maar kun je volgens Alkemade evenzeer lezen als een liefdesroman.

Stad van permanente tijdelijkheid, ZUS / Elma van Boxel en Kristian Koreman, Uitgeverij NAI010, ISBN 978-94-6208-219-9

Contextuele inbedding

In Ballpark. Baseball in the American City beschrijft Paul Goldberger de fascinerende geschiedenis van het Amerikaanse honkbalstadion, vanaf het industriële tijdperk via de naoorlogse suburbanisatie tot de stedelijke renaissance die rond 2000 begon. Voor Paul Goldberger, voormalig criticus van de New York Times en tegenwoordig werkzaam bij Vanity Fair, is een honkbalstadion niet alleen een weerspiegeling van de veranderende architectonische smaak. Het laat ook zien, “hoe we tegen steden en samenleving aankijken, wat we over hebben voor de publieke ruimte en wat we ervaren als een prettige plek om te verblijven.” Het boek is prachtig geschreven en laat zich lezen als een ode aan een architectuur waarvoor ‘problem solving’ belangrijker is dan vormgeving, en waarin contextuele inbedding het wint van grootse formele gebaren.

Paul Goldberger, Ballpark. Baseball in the American City, Knopf, ISBN 978-0307701541, 364 pp

 

 

Reageer op dit artikel