artikel

SELECT Zoektocht naar een pluriforme architectuur: Crematorium Siesegem in Aalst door KAAN Architecten

Architectuur

SELECT Zoektocht naar een pluriforme architectuur: Crematorium Siesegem in Aalst door KAAN Architecten
Crematorium Siesegem in Aalst door KAAN Architecten, beeld Simone Bossi

Door Marieke Giele – Cremeren is tegenwoordig steeds gebruikelijker. En daarmee is ook de typologie van het crematorium volop in ontwikkeling. KAAN Architecten zocht voor het ontwerp van het Crematorium Siesegem naar een pluriforme architectuur, waar verschillende culturen en religies tot hun recht komen.

In een crematorium komen nabestaanden samen voor het afscheid van hun dierbare. Dat vraagt om een terughoudende architectuur, die ruimte biedt aan verschillende culturele en religieuze achtergronden. Voor het Crematorium Siesegem in Aalst stond KAAN Architecten dan ook voor de uitdaging om een gebouw te realiseren waar alle bezoekers zich op hun gemak voelen.

Open Oproep

Opdrachtgever Kris Coenegrachts, directeur van IGS Westlede, heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan deze nieuwe ideevorming. Sinds 1997 werkt hij al aan de totstandkoming van een crematorium voor Aalst en de omliggende regio. Gedurende deze periode heeft hij vorm gegeven aan zowel de initiëring als de verdere uitvoering van het project.

In eerste instantie riep het idee voor het Crematorium Siesegem veel discussie op. Er zou geen behoefte zijn aan een derde crematorium in Oost-Vlaanderen en omwonenden vreesden voor overlast. Na veel debatten besloot de politiek uiteindelijk in 2008 dat het nieuwe crematorium er moest komen.

Ontwerp Open Oproep voor Crematorium Siesegem in Aalst door KAAN Architecten

Ontwerp Open Oproep door KAAN Architecten

Eind 2010 schreef de Vlaams Bouwmeester een Open Oproep uit voor het ontwerp van dit nieuwe crematorium. Vijf bureaus, te weten Baukunst, KAAN Architecten, ONO architectuur, Philippe Samyn & Partners en Tony Fretton Architects, werden geselecteerd om een ontwerp in te dienen. Kenmerkend voor alle projecten die daaruit volgden, is de zoektocht om architectuur en landschap op een goede manier samen te laten gaan.

Uiteindelijk kreeg KAAN Architecten eind 2012 de opdracht voor het Crematorium Siesegem toegewezen. Daarna volgde een intensieve periode, waarin opdrachtgever en architect veel samenwerkten om het ontwerp verder te verfijnen. En nu, twintig jaar later, is het Crematorium Siesegem dan daadwerkelijk opgeleverd.

 

NIEUW: Monografie Architectuur

In deze digitale monografie vind je naast een selectie van de belangrijkste gebouwen van KAAN Architecten, een inleiding op het werk en een interview. Circa 60 pagina’s inspiratie! Lees meer en bestel >

 

Alzijdig gebouw

Om dit lange traject tot een goed einde te brengen, heeft Coenegrachts uitgebreid kunnen putten uit zijn jarenlange ervaring met crematoriumbouw en -beheer. Zo was hij tien jaar geleden ook betrokken bij de realisatie van het Crematorium Heimolen in Sint-Niklaas, eveneens naar ontwerp van KAAN Architecten.

Opvallend aan dit project is dat het ovengedeelte losstaat van de rest van het programma. Dat was al een belangrijke eis in de Open Oproep om de buurt mee te krijgen in de plannen. Maar waar dit in eerste instantie werd gezien als een beperking, gaf het de architecten juist de mogelijkheid om op een nieuwe manier naar de typologie van het crematorium te kijken.

Crematorium Heimolen in Sint-Niklaas door KAAN Architecten

Situatie Crematorium Heimolen

Het resultaat zijn twee vrijstaande gebouwen, die verbonden zijn door een breed wandelpad. Doordat de belangrijkste technische onderdelen in het ovengebouw zijn ondergebracht, heeft het ontvangstgebouw geen ‘backstage-zijde’ meer. Daardoor krijgt het gebouw een alzijdige oriëntatie, wat bijdraagt aan het publieke karakter.

Opvallend is dat het Crematorium Heimolen nu ook voor andere doeleinden wordt gebruikt. Zo vinden er concerten plaats of zijn er kunstenaars met een expositie. Hoewel dat in eerste instantie vreemd klinkt, blijkt het gebouw zich daar in de praktijk goed voor te lenen.

Crematorium Heimolen in Sint-Niklaas door KAAN Architecten, beeld Christian Richters

Overdekt plein van Crematorium Heimolen, beeld Christian Richters

Pluriforme architectuur

Voor het Crematorium Siesegem was er geen directe eis voor dergelijke gebruiksmogelijkheden. De opdrachtgever toonde echter wel een sterke wens voor neutrale ruimtes, die op verschillende manieren zijn te gebruiken. Dat is belangrijk voor deze typologie, want alleen dan gaat het gebouw fungeren als een rustige achtergrond voor het afscheid.

Belangrijk uitgangspunt voor het Crematorium Siesegem was dan ook dat het gebouw een pluriforme uitstraling zonder geloofsuitdrukkingen moest krijgen. Dat geeft nabestaanden de vrijheid om de ruimte naar eigen wens in te richten. Bijvoorbeeld zelf een kruis neer te zetten of juist een video af te spelen.

Belangrijk is wel dat de ruimten daardoor niet hun karakter verliezen. Kunstenaar Rinus Van de Velde heeft een daarom groot schilderij gemaakt in het café van het crematorium. Of daar in de toekomst ook andere exposities komen, is nog even afwachten.

Crematorium Siesegem in Aalst door KAAN Architecten, beeld Sebastian van Damme

Kunstwerk door Rinus Van de Velde, beeld Sebastian van Damme

Lees verder

 

 

Projectgegevens

Locatie Merestraat 169, Aalst (België)
Architect KAAN Architecten (Kees Kaan, Vincent Panhuysen, Dikkie Scipio)
Projectteam Bas Barendse, Dante Borgo, Maicol Cardelli, Timo Cardol, Sebastian van Damme, Paolo Faleschini, Raluca Firicel, Cristina Gonzalo Cuairán, Michael Geensen, Walter Hoogerwerf, Marco Lanna, Giuseppe Mazzaglia, Exequiel Mulder, Ismael Planelles Naya, Giulia Rapizza, Ana Rivero Esteban, Giacomo Rizzi
Opdrachtgever Intergemeentelijke Samenwerking Westlede (IGS)
Programma crematorium, auditoriums, restaurant, familiekamers, condoleancekamers
Ontwerpperiode juni 2013 – september 2014
Bouwperiode april 2016 – september 2018
Landschap januari 2019
BVO 5.000 m2
Aannemer Jan de Nul, Hofstade-Aalst (België)
Adviseur constructie Pieters Bouwtechniek, Delft (Nederland)
Projectmanagement KAAN Architecten, Rotterdam; Bureau Bouwtechniek, Antwerpen (België)
Installaties (W+E) Henk Pijpaert Engineering, Oudenaarde (België)
Adviseur akoestiek, klimaat, bouwfysica DGMR, Arnhem (Nederland)
Ovens DFW, Broek op Langedijk (Nederland)
Multimedia BIS, Ridderkerk (Nederland)
Landschap Erik Dhont, Brussel (België)
Los meubilair Bulvano, Mechelen (België)
Houten banken Luxor interieur, Meldegem (België)
Vast meubilair Bekaert Building Company – BBC, Waregem (België)
Vitrines Meyvaert, Gent (België)
Natuursteen Marble’us, Tirana (Albanië)
Kunst Rinus Van de Velde

Reageer op dit artikel