Aanpak
De restauratie benaderde het gebouw als een samenhangend geheel van architectuur, techniek en gebruik. Op basis van historisch, bouwkundig en kleurhistorisch onderzoek zijn monumentale kwaliteiten hersteld, latere verstoringen verwijderd en nieuwe functies zorgvuldig ingepast. Gesloten delen van het gebouw werden toegankelijk gemaakt en de routing opnieuw georganiseerd.
Samenwerking met andere disciplines
Het project kwam tot stand in nauwe samenwerking tussen ARTIS, OTH Architecten, V&B Erfgoed & Architectuur, constructeurs, installatieadviseurs, aquariumtechnische specialisten, tentoonstellingsontwerpers, kunstenaars, aannemer, gemeente Amsterdam en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Deze multidisciplinaire samenwerking maakte het mogelijk om erfgoed, techniek, dierenwelzijn, exploitatie, educatie en bezoekerservaring integraal te verbinden.
Duurzaamheid
Duurzaamheid vormde een integraal onderdeel van de restauratie. Het gebouw is gasloos, aangesloten op het ARTIS-warmtenet en voorzien van monumentenglas, laagtemperatuur verwarming, zonnepanelen en een WKO-installatie. Innovaties zoals zelfhelend beton en basaltwapening verlengen de levensduur van constructies en beperken onderhoud. Door maximaal behoud van bestaande bouwdelen en materialen wordt naast behoud cultureel erfgoed ook de CO₂-uitstoot aanzienlijk beperkt.
Materiaal en techniek
De restauratie combineert historisch vakmanschap met hedendaagse techniek. Natuursteen, terrazzo, stucwerk, marmeringen en de oorspronkelijke kleurstelling van het portlandcement zijn hersteld op basis van uitgebreid materiaal- en kleuronderzoek. Nieuwe fundering van de aquariumbakken en installaties zijn zorgvuldig geïntegreerd binnen de monumentale structuur. Het historische Lloyd-filtersysteem bleef behouden en is samen met nieuwe techniek zichtbaar gemaakt.
Maatschappelijke impact
Het vernieuwde Aquarium vergroot kennis en bewustwording over water, biodiversiteit en de relatie tussen mens en natuur. Door de combinatie van aquaria, tentoonstellingen en kunst worden bezoekers betrokken bij actuele vraagstukken rond klimaatverandering, ecosystemen en de toekomst van oceanen.. Als publiek toegankelijk monument verbindt het gebouw erfgoed, wetenschap en cultuur en geeft het een nieuwe betekenis aan een historische plek in de stad
Fysieke impact
De restauratie herstelt een beeldbepalend rijksmonument en versterkt de relatie tussen gebouw, park en stad. Door het herstel van gevels, zichtlijnen, entrees en publieksruimten is het Aquarium opnieuw herkenbaar binnen het ensemble van ARTIS en de Plantagebuurt. Meer dan 90% van het gebouw is toegankelijk gemaakt. Aan de zijde van de Rotonde ontstaat een nieuw publiek plein dat de voormalige achterkant transformeert tot een actieve voorkant.
Overig
Voorheen gesloten gevelopeningen zijn hersteld, waardoor het interieur opnieuw zichtbaar wordt vanaf de Plantage Middenlaan. Het Aquarium functioneert als een nieuwe schakel van de geschiedenis en toekomst van ARTIS en maakt de betekenis van water zichtbaar. Bezoekers ervaren niet alleen het onderwaterleven, maar ook de architectuur, techniek en historische tijdslagen van een gebouw dat al meer dan 140 jaar natuurbeleving, onderzoek en educatie faciliteert.
