SELECT Raadhuis Hengelo is toonbeeld van adaptieve architectuur

Door Marieke Giele - Het naoorlogse raadhuis van Hengelo heeft een grootschalige renovatie ondergaan. De architectuur van Johannes Fake Berghoef bleek bijzonder adaptief, waardoor het mogelijk was om het gebouw in te delen naar de wensen van de huidige tijd.
Stadhuis Hengelo door EGM architecten i.s.m. HVE Architecten en Berns architectuur. Beeld Bart van Hoek

In het centrum van Hengelo staat het stadhuis dat in 1963 is gerealiseerd naar ontwerp van Johannes Fake Berghoef. Het gebouw valt op door de representatieve architectuur. Dankzij vrijstaande elementen zoals de klokkentoren en dagwinkel zijn rondom het gebouw verschillende ‘pleintjes’ te vinden die aansluiten bij het stedelijk weefsel.

Veranderingen door de jaren

Hoewel het stadhuis inmiddels de status van rijksmonument heeft, was er in de jaren na oplevering weinig lof voor het ontwerp. De traditionele vormentaal druiste in tegen de moderne ideeën over functionele architectuur. Maar in de loop der tijd hebben de inwoners van Hengelo het gebouw langzaam in hun hart gesloten.

Het stadhuis zelf heeft gedurende deze jaren echter flink wat veranderingen ondergaan. Zo is de entree op de eerste verdieping verplaatst naar de begane grond. Het oorspronkelijk idee van Berghoef dat bezoekers vanaf het plein via een brede trappartij in de centrale hal zouden komen, was daardoor verdwenen.

Stadhuis Hengelo door EGM architecten i.s.m. HVE Architecten en Berns architectuur. Beeld Bart van Hoek
Beeld Bart van Hoek

Herstellen van uitgangspunten

Met de bouw van het nieuwe stadskantoor kwam de mogelijkheid om het bestaande stadhuis aan te pakken. EGM architecten kreeg samen met HVE Architecten en Berns architectuur de opdracht om het oude gebouw te renoveren en aan te passen naar de wensen van de huidige tijd. Tegelijkertijd hebben ze gekeken hoe ze daarbij rekening konden houden met de uitgangspunten van Berghoef.

De bureaus besloten om de functie van de brede trappartij te herstellen en de entree van het raadhuis weer te verplaatsen naar de eerste verdieping. Vanaf hier sta je direct in de grote hal van Berghoef met haar marmeren vloer en plafonds van red cedar. Op het hoofdbordes in deze ruimte kunnen nu weer allerlei gemeenschapsactiviteiten plaatsvinden, zoals concerten en bijeenkomsten. Precies zoals het Berghoef voor ogen stond.

Cover monografie Stadhuizen

Monografie Stadhuizen

Het stadhuis is een eeuwenoude typologie die in de loop van de tijd telkens is aangepast. In deze monografie bespreken we actuele projecten in Nederland en België.

Ga naar alle monografieën >

Wensen van de huidige tijd

De architectuur van Berghoef blijkt ook bijzonder adaptief. Daardoor zijn de bureaus erin geslaagd om het gebouw gedeeltelijk opnieuw in te delen naar de wensen van de huidige tijd. Direct aan de hal grenzen vergaderzalen die ook door de plaatselijke verenigingen zijn te gebruiken. En op de derde verdieping, boven de representatieve zalen, is een werkvloer voor ambtenaren gerealiseerd.

Onder de centrale hal zijn nu juist voorzieningen voor raadsleden gerealiseerd. Zo bevindt zich hier een politiek café, met uitzicht over het plein. In deze ruimte kunnen raadsleden elkaar en burgers ontmoeten. Aangrenzend bevinden zich de fractiekamers en het bedrijfsrestaurant waarvan zowel de politici als de ambtenaren gebruik kunnen maken. Het resultaat is een gebouw dat weer aansluit bij de wensen van de 21e eeuw.

Lees verder

Projectgegevens

Opdrachtgever gemeente Hengelo
Ontwerp EGM architecten, Dordrecht
Ontwerp renovatie HVE Architecten, Den Haag met Berns architectuur, Den Haag
Ontwerp interieur EGM interieur, Dordrecht
Adviseur duurzaamheid DGMR Raadgevende Ingenieurs bv, Arnhem
Adviseur bouwfysica en installaties Nelissen ingenieursbureau bv, Eindhoven
Adviseur constructie Schreuders Bouwtechniek bv, Hengelo
Hoofdaannemer Bouwcombinatie Van Wijnen / Trebbe
Aannemer stadhuis Koopmans Bouwgroep, Enschede