blog

Blog – Pixelgebouwen: neerslag van stedelijk leven

Architectuur

Door Harm Tilman – Het BLOX-project in Kopenhagen van OMA is een stapeling van het Deense Architectuur Centrum, kantoren, sportschool, restaurant, woningen en publieke en parkeerruimte op en onder een autoweg. Dit pixelgebouw is een interessante poging om het stedelijk leven te verdichten rond een architectuurcentrum dat de kwaliteit hiervan wil verbeteren. Ook laat het de mogelijkheden van dit nieuwe type zien.

Opeens kom ik het woord overal tegen. Lange tijd leek het een verborgen bestaan te leiden. Ik heb het over pixelgebouwen, simpel gezegd stapelingen van pixels oftewel kubussen, gemaakt van staal en glas. Het is de laatste mode in de architectuur. Een gebouwtype dat de afgelopen jaren op experimentele basis is ontwikkeld, lijkt op dit moment wereldwijd te worden toegepast.

BLOX OMA Beeld: Sisto Legnani en Marco Cappelletti

Beeld: Sisto Legnani en Marco Cappelletti

Pixelgebouw avant la lettre

In veel gevallen is de pixel structuur niet meer dan een huid die om een “gewoon” oftewel standaard bouwwerk heen is getrokken. Toch worden ook goede pixelgebouwen gemaakt. Afgelopen weekeinde zag ik in Kopenhagen BLOX van OMA, een pixelgebouw avant la lettre. Het is een genre waarin experimenten meer dan welkom zijn

Beeld: Sisto Legnani en Marco Cappelletti

Doos met entree

De oorsprong van dit type gebouw ligt in de onvrede die in de jaren 50 ontstond over de modernistische doos met entree. Architecten als James Stirling begonnen dit formele principe ter discussie te stellen. Het Leicester Engineering Building dat Stirling met James Gowan ontwierp, valt op  door de expressie van de verschillende onderdelen zoals collegezalen en laboratoria, in het exterieur.

Van blob naar pixelgebouw

Rond de eeuwwisseling kwam door de mogelijkheden die de computers bood, de blob in de mode. En nu dus het pixelgebouw. De voordelen ervan zijn duidelijk. Door bouwdelen naar buiten (of binnen) te schuiven en de constructie daarop af te stemmen, win je aan ruimte in het interieur (of exterieur), zonder aan kostbare vierkante meters in te boeten. Tegelijkertijd biedt het de mogelijkheid om de schaal van de gebouwen te manipuleren. Bijvoorbeeld om deze menselijker te maken.

BLOX OMA Beeld: Sisto Legnani en Marco Cappelletti

Beeld: Sisto Legnani en Marco Cappelletti

Datascapes

Op papier bestaan ze al een tijdje. De eerste keer dat ik ervan hoorde was in de pixel stedebouw voor Groningen door MVRDV. Ook de datascapes die dit bureau in de jaren 90 ontwikkelde, gevolgd door experimenten met gestapelde landschappen zoals Metacity, lijken de kiem voor pixelgebouwen te bevatten. De Capsule toren in Tokio van Kisho Kurakawa die de eerste druk van Charles Jencks’ overzicht over postmoderne architectuur sierde, komt in gedachten. Evenals veel andere metabolistische gebouwen uit die tijd.

BLOX

De BLOX in Kopenhagen van OMA huisvest naast het Deense Architectuur Centrum (DAC), kantoorruimtes, een sportschool, cafés en restaurants, woningen, alsmede parkeer- en publieke ruimte. Het stedelijke leven wordt zo als het ware in een gebouw ondergebracht en vervolgens geënsceneerd. Is een architectuurcentrum niet bij uitstek de plek waar het stedelijk leven zich het beste laat condenseren?

BLOX OMA Kopenhage Beeld: Sisto Legnani en Marco Cappelletti

Beeld: Sisto Legnani en Marco Cappelletti

Kubussen

De naam van dit gebouw is afgeleid van de serie kubussen die op elkaar zijn gestapeld. Je betreedt het gebouw zowel vanuit de stad als vanaf de waterkant via de onderdoorgang onder de snelweg, om daarna via een spannend stelsel van trappen en gangen je weg te vinden naar de tentoonstellingen, het lunch restaurant of de design winkel. De entrees voor kantoren en woningen zijn ook hier gelegen.

Afwisseling open en gesloten ruimtes

De BLOX onderscheidt zich, evenals eerder pixelgebouwen van OMA zoals het Stadskantoor in Rotterdam en de Interlace in Singapore, door de afwisseling van open en gesloten ruimtes. Het blijkt een effectieve manier te zijn om het gebouw af te stemmen op de schaal van de omliggende bebouwing, zoals een vergelijking met het even verderop gelegen, massieve blok van de Black Diamond van Schmidt Hammer Lassen uit 1993 duidelijk maakt.

BLOX OMA Kopenhagen Beeld: Sisto Legnani en Marco Cappelletti

Beeld: Sisto Legnani en Marco Cappelletti

Modulair ziekenhuis

De BLOX laat zich goed vergelijken met het project dat Le Corbusier voor een ziekenhuis in Venetië maakte. Dit ontwerp uit 1965 zoekt aansluiting bij de historische stedelijke structuur van de stad. Anders dan zijn Plan Voisin is het geen voorstel tot tabula rasa, maar tot het doorzetten van de geschiedenis. Het ziekenhuis is een stelsel van onderling met elkaar verbonden modules die zijn gegroepeerd rond vierkante binnenplaatsen, in analogie met Venetië. Le Corbusiers doel was om met het nieuwe ziekenhuis het stedelijk weefsel te continueren in plaats van te onderbreken.

Innovatie

Opmerkelijk aan het ontwerp van Le Corbusier is dat het complex geheel naar binnen is gericht (de kamers van de patiënten hadden zelfs geen ramen) en dat het gebouw geen buitenkant heeft. Alles is interieur. Het opmerkelijke en ook sterke aan BLOX is dat dit complex als het ware binnenstebuiten is gekeerd en het interieur het exterieur is geworden.

Lees meer

 

 

Foto's

Reageer op dit artikel