artikel

Crematoria op zoek naar duurzame oplossingen

Architectuur

Crematoria op zoek naar duurzame oplossingen
Ovenruimte van crematorium Siesegem door KAAN Architecten. Uitsnede uit het beeld van Simone Bossi.

Door Astrid de Wilde – Steeds meer Nederlanders geven de voorkeur na hun overlijden gecremeerd te worden. Uit de nieuwste cijfers van het CBS blijkt dat in 2016 bijna 149.000 mensen overleden. Zo’n 65 procent daarvan werd gecremeerd, de rest koos voor een begrafenis. De verwachting is dat die trend doorzet. De uitvaartsector denkt dan ook na over innovaties zoals bijvoorbeeld klimaatneutrale uitvaarten of resomeren.

Crematorium zonder gas

Er komt een crematorium zonder gas in Nederland. Uitvaartorganisatie DELA heeft de primeur van een crematorium met een elektrische verbrandingsoven in de stad Groningen. Ook andere uitvaartorganisaties willen van de gasovens af, omdat elektrisch cremeren beter zou zijn voor het milieu.

Crematoria duurzame oplossingen - Groningen-Crematorium-DELA-Elektrische-verbrandingsoven-Povse-Timmermans-2

Het toekomstige crematorium in Groningen krijgt een elektrische verbrandingsoven. Het ontwerp is van Architectenbureau Povse Timmermans uit Sittard

Eén crematie vraagt circa 60 kuub gas. Ter vergelijking, een gemiddeld Nederlands huishouden verbruikt op jaarbasis ongeveer 1500 kuub.  In Groningen wordt straks jaarlijks uitgegaan van 800 crematies. Het nieuwe duurzame crematorium komt aan het kanaal Hoendiep in Groningen en is eind 2019 operationeel.

Crematoria duurzame oplossingen

Duurzame ambities

De duurzame ambities in het nieuw te bouwen crematorium gaan verder dan alleen het gasloos cremeren. Zo wekt het gebouw meer energie op dan dat het verbruikt en wordt biologische catering geïntroduceerd. Ook wordt waar mogelijk gebruik gemaakt van zogenoemd cradle-to-cradle materialen. Er zal worden gebouwd volgens BENG (Bijna Energie Neutraal Bouwen) normen. DELA haalt de groene stroom volledig uit Nederlandse windbronnen en Nederlandse zonne-energie.

Bekijk hier de luchtvoorschriften voor crematoria

Resomeren

Als je komt te overlijden, heb je drie opties: begraven, cremeren of je lichaam afstaan aan de wetenschap. Maar daar komt mogelijk gauw een vierde optie bij: resomeren. Dat is een lichaam laten oplossen in water. In delen van de Verenigde Staten en Canada kan het al. In Engeland is er een stevige discussie gaande. Ook in Nederland is er draagvlak voor.

Tot 2016 hield het ministerie van Binnenlandse Zaken zich op de vlakte, maar in maart van dat jaar vroeg toenmalig minister Plasterk om een onafhankelijk draagvlakonderzoek. Vorig jaar april werd dat onderzoek afgerond: 25 procent van de Nederlanders zou resomeren overwegen voor de eigen uitvaart. TNO deed eerder al onafhankelijk onderzoek naar de milieu-effecten van resomeren, dat volgens het onderzoeksinstituut milieuvriendelijker is dan cremeren en begraven.

Het is aan de Tweede Kamer om te besluiten of de wet op de Lijkbezorging, waar resomeren onder zou vallen, wordt aangepast. In Engeland staan de plannen voorlopig in de ijskast nadat waterzuiveringsbedrijven hun vraagtekens hadden gezet bij het verwerken van vloeibare mensenresten. Minister Ollongren staat positief tegenover deze crematievorm. Zij heeft de Gezondheidsraad gevraagd advies uit te brengen over deze en andere nieuwe methodes. Dat onderzoek wordt begin 2020 verwacht.

Crematoria duurzame oplossingen - Crematorium Ommeland en Stad Eelderwolde

In Eelderwolde staat het Crematorium Ommeland en Stad, een ontwerp van A&E architecten. Het landschapsplan is van buro Hollema. Het crematorium heeft een BREEAM excellent certificaat. Om dit certificaat te behalen zijn talloze maatregelen genomen zoals zonnepanelen op het dak, warmteterugwinning van de oveninstallatie, decentrale koeling en ventilatie tot en met nestkastjes in de gevel.

 

Nieuwe regels

Onlangs kwam ook in het nieuws dat de regels voor begraven en cremeren het komende jaar worden aangepast. Deze nieuwe regels hebben, zo lijkt het, geen invloed op de ontwerpen maar betreffen meer de wensen van nabestaanden. Zo kondigde minister Ollongren van Binnenlandse Zaken aan dat de Wet op de lijkbezorging wordt ‘toekomstbestendig’ gemaakt. Aanleiding zijn de wensen van nabestaanden en verzoeken die binnenkomen bij begrafenisondernemers en andere uitvaartorganisaties. D66-Tweede Kamerlid Den Boer drong eerder al aan op modernisering.

Op dit moment kunnen nabestaanden de urn met as pas een maand na de crematie in ontvangst nemen. Bij de laatste wijziging van wet vonden het kabinet en de Tweede Kamer dat nog een verstandige termijn. Mensen konden dan nadenken en overleggen over wat met de as te doen. In de praktijk blijkt dat veel nabestaanden dat al weten of dat de overledene daar zelf een uitspraak over heeft gedaan. De termijn wordt zo kort als haalbaar is.

Joodse of islamitische geloofstraditie

Daarnaast wordt de regel versoepeld dat een overledene pas na 36 uur begraven of gecremeerd mag worden. Van deze termijn zal onder voorwaarden mogen worden afgeweken. Dat is om mensen tegemoet te komen die vanuit een joodse of islamitische geloofstraditie een overledene binnen 24 uur willen begraven.

Nabestaanden geven ook aan dat zij het woord ‘lijk’ op de overlijdensverklaring onnodig kwetsend vinden. Dat woord zal worden vervangen door een minder gevoelig woord, zoals bijvoorbeeld ‘lichaam’. Mogelijk wordt ook de naam van de Wet op de lijkbezorging zelf aangepast.

Weggooien

Er komt verder een oplossing voor begrafenisondernemers en crematoria die blijven zitten met asurnen die niet door nabestaanden worden opgehaald. Ze weten nu niet na hoeveel pogingen tot contact of na hoeveel tijd ze de urnen mogen weggooien. Daar komen regels voor.

 

 

Reageer op dit artikel