blog

Blog – Stikstofcrisis: afscheid van spreadsheet stedenbouw

Stedenbouw

Door Harm Tilman – Om uit de stikstofcrisis te komen en de bouw vlot te trekken, verlaagde het kabinet afgelopen week met zichtbare tegenzin de maximumsnelheid op de snelwegen. Dat lost alleen op papier iets op, de werkelijkheid is helaas anders. De tijd lijkt gekomen afscheid te nemen van deze ‘spreadsheet stedenbouw’.

Van alle maatregelen die het kabinet deze week nam om uit de stikstofcrisis (volgens onze premier de grootste in negen jaar) te komen, trok de verlaging van de maximumsnelheid verreweg de meeste aandacht. De vermindering van de stikstof uitstoot zou voldoende ruimte maken voor de nu al maanden stil liggende bouwprojecten.

Cover de Volkskrant 12 november 2019

Maatregel op papier

Nogal wat mensen kwamen in het geweer tegen deze maatregel en eerlijk gezegd kan ik me daar wel wat bij voorstellen, ook al ben ik fervent treinreiziger. Vooralsnog lijkt het vooral een maatregel te zijn die het op papier goed doet. Met de werkelijkheid op de Nederlandse wegen lijkt het weinig te maken te hebben.

54 km per uur

Afgelopen week reisde ik met een collega vanuit Den Haag mee in de auto naar de Amsterdamse Zuidas. De gemiddelde snelheid was ongeveer 54 kilometer per uur. We stonden stil bij Kleinpolderplein, bij Zoeterwoude, enzovoorts. Het komt zelden voor dat je deze rit onbelemmerd kunt afleggen. En dat is echt niet iets van de laatste jaren.

2,5 uur

In 1978 volgde ik met medestudenten een werkgroep aan de universiteit van Amsterdam. De eerste dag besloten we te gaan carpoolen. We vertrokken ’s ochtends om 8 uur vanuit Delft en we arriveerden veel te laat om half elf aan de Jodenbreestraat. De rit die op papier in drie kwartier zou duren, kostte ons 2,5 uur. We besloten voortaan met de trein te gaan.

Stikstofprobleem

Met het oog op het stikstofprobleem lijkt de term maximum snelheid een weinig zinvolle term. Ze lost alleen op papier iets op, maar de werkelijkheid is een geheel andere. Ze is een perfect voorbeeld van de spreadsheet stedenbouw die in Nederland sinds de afschaffing van de ruimtelijke ordening wordt bedreven.

Cover AD 14 november 2019

Ontwikkelingen in buitengebied

Zo wordt het huidige landschap overwoekerd door bedrijventerreinen, windturbines en strak verkavelde weilanden. Distributiecentra, datacenters en zonneparken domineren de horizon. Tachtig procent van de bevolking maakt zich zorgen over de ontwikkelingen in het buitengebied. Vanuit veel hoeken klinkt dan ook een pleidooi voor landschapsbehoud bij de inrichting van Nederland.

Schaalvergroting landbouw

Willen landbouwbedrijven echter een bestaansreden hebben en kunnen blijven concurreren op mondiaal niveau, dan is schaalvergroting een voorwaarde. Zo blijkt het telkenmale onmogelijk enig zinnig verband te ontdekken tussen voorgestelde maatregelen op papier tegen de stikstofcrisis en de verdozing, met de realiteit van Nederland als handelsland.

Cover de Volkskrant 14 november 2019

Beprijzen van milieu-effecten

In DWDD stelde de econoom Barbara Baarsma dat al in jaren 80 de grenzen van de milieugebruiksruimte werden overschreden, als gevolg van alle economische activiteiten in Nederland. Volgens haar zijn lange termijn oplossingen nodig en dienen kapitalisme en marktwerking te worden bijgestuurd. Als je alle milieu-effecten zou beprijzen, is de veel geld kostende beperking van de maximum snelheid helemaal niet meer nodig.

Green New Deal

Hopelijk komt er tegelijkertijd meer ruimte voor groene transitie projecten. Mogelijk kunnen de plannen die de democratische politicus Alexandria Ocasio-Cortez in de VS heeft gelanceerd voor een groenere en meer inclusieve economie daarbij inspiratie bieden. Haar ‘Green New Deal’ zet in op sociale en ecologische investeringen. Het veronderstelt een versterking van de capaciteiten van de publieke sector, een vergroting van zijn vermogen te denken en handelen en een afscheid van de spreadsheet stedenbouw.

Lees ook

Reageer op dit artikel