artikel

Nieuwe stedelijke centra – een foto essay

Stedenbouw

Nieuwe stedelijke centra – een foto essay
Leidsche Rijn Centrum Foto Brandbeeld Fotografie

Door Astrid de Wilde – In Nederland zijn in en rond de steden een groot aantal Vinex-wijken aangelegd. De verstedelijking van deze wijken kwam aarzelend op gang maar begint inmiddels vaste vormen aan te nemen. Dit foto-essay laat zien welke variatie in de aanleg van stadskernen in Nederland voorkomt.

De afgelopen 25 jaar zijn in en rond Nederlandse steden een groot aantal Vinex-wijken aangelegd. Vinex is de afkorting voor Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra die het voormalige Ministerie van VROM in 1991 uitbracht. In deze nota werd becijferd dat Nederland in de daarop volgende 25 jaar een groot aantal woningen zou moeten bouwen. De schattingen liepen hierbij bijeen van 600.000 tot 800.000 woningen. Om deze groei te accommoderen werden aan de rand van steden, maar ook op binnenstedelijke locaties Vinex-wijken aangelegd.

Bekijk hier de lijst met Vinex-locaties in Nederland

De belangrijkste uitgangspunten bij deze operatie waren dat de nieuwe woonwijken dicht bij de bestaande stadscentra moesten worden gepland, dat bestaande winkelcentra en voorzieningen zo veel mogelijk gebruikt dienden te worden en dat open landelijke gebieden in Nederland beschermd konden worden. Ook wilde men op deze wijze de automobiliteit tussen wonen, werken en voorzieningen zo veel mogelijk terugdringen.

Op dit moment wordt in deze wijken nog steeds gebouwd. Door de financiële en economische crisis die in 2008 uitbrak en lang aanhield, is de nodige vertraging ontstaan in de bouwprogramma’s. Vanaf 2016 is de bouw van Vinex-wijken weer actief ter hand genomen. Een spectaculair voorbeeld hiervan is Leidsche Rijn Centrum dat nu in ontwikkeling is en waarvan de eerste fase eind vorig jaar is opgeleverd.

Leidsche Rijn in Utrecht is de grootste VINEX-locatie die rond de grote steden in Nederland in ontwikkeling is. Leidsche Rijn Centrum is de kern van een stedelijk gebied waar straks 100.000 mensen wonen. Echter ook in andere Vinex-wijken zijn stadskernen aangelegd. In dit foto-essay passeren vergelijkbare voorbeelden de revue.

Leidsche Rijn Centrum in Utrecht door Jo Coenen

In Leidsche Rijn Centrum waarvan de ontwikkeling en realisatie een periode van veertien jaar beslaan, bevinden zich winkels, kantoren, horeca, dienstverlening en maatschappelijke voorzieningen en 800 woningen. Onder het hellende maaiveld bevindt zich een parkeergarage voor 2100 auto’s en worden de winkels bevoorraad. Lees het SELECT artikel Op weg naar de Midden-Europese stad Leidsche Rijn Centrum

Brusselplein, Leidsche Rijn Centrum

Brusselplein, Leidsche Rijn Centrum

Ypenburg Centrum in Den Haag door RAPP + RAPP
Het woningbouwproject nabij Den Haag, een ontwerp van RAPP+RAPP bestaat uit 481 woningen, 1100 m2 retail, 8550 m2, publieke voorzieningen en een garage. Lees hier meer over dit stedenbouwkundige project

Den Haag, Ypenburg door RAPP + RAPP

Laan van Wateringse Veld in Den Haag door Sjoerd Soeters
Wateringse Veld is een van de drie Vinex-wijken die den Haag rijk is. Kenmerken voor de wijk is het vele water en de verschillende buurten met een geheel eigen uitstraling door verschillen in architectonische opzet.
De Laan van Wateringse Veld is de centrale toegangsweg van de wijk. Langs deze laan staan hogere flats en vind je de winkels en diverse voorzieningen van de wijk. In de buurten daaromheen staan vooral eengezinswoningen rondom speelterreinen of op eilanden omringd door water. Lees meer

Vijfde Kwartier in het Wateringsveld door Faro en de Zwarte Hond

Brandevoort in Helmond door Rob Krier

Rob Krier is verantwoordelijk voor het ontwerp van Vinex-wijk Brandevoort tussen Eindhoven en Helmond. Krier ontwikkelde een wijk met de structuur van een oude vestingstad, met een verdichte kern en daaromheen een slotgracht, groenstrook en verschillende ‘buitens’ met een opener karakter. Alle huizen dienden bij te dragen aan het ideaalbeeld van de 17e eeuwse Brabantse stad. Daarmee werd Brandevoort een eeuwenoud ogende -maar splinternieuwe- vestingstad. Met stadspoorten, een kunstmatig beekje en een retro markthal. Met grachtenpandgevels, ramen met roeden en authentieke verlichtingsarmaturen.

Brandevoort – De Veste

Stadscentrum Almere door OMA

Om de kwantumsprong in Almere te markeren, besloot OMA in 1994 om het nieuwe programma voor het stads- en zakencentrum op slechts twee locaties te concentreren: tussen het stadhuisplein en de boulevard langs het Weerwater, en tussen het station en het geplande Nelson Mandela-park.
Lees ook  ‘Maken mensen de stad? In Almere een tijdje wel.

Station Almere Poort (rechtsonder) in aanleg, zomer 2012

 Kop van Zuid, Rotterdam

De Kop van Zuid is een nieuw stadsdeel van Rotterdam, gelegen op de linker Maasoever van Rotterdam tegenover de binnenstad. De Kop van Zuid is en wordt gebouwd op voormalige, in onbruik geraakte haventerreinen op Zuid. Door dit gebied om te vormen tot (te vullen met) stedelijk gebied en door goede verbindingen aan te leggen, wordt gepoogd Noord en Zuid met elkaar te verenigen en op Zuid een tweede stadscentrum te maken.

Belangrijke elementen van het plan zijn de verbindingen met het centrum van Rotterdam door middel van de Erasmusbrug, een ontwerp van Ben van Berkel, een hoog stedelijk gebied met veel voorzieningen op de Wilhelminapier en langs de Laan op Zuid, en verschillende woongebieden langs de voormalige binnenhavens.

Rotterdam - DvdA 2017 - Foto Ossip van Duivenbode

Kop van Zuid met op de voorgrond de Erasmusbrug door Ben van Berkel. Beeld: Ossip van Duivenbode

Rotterdam, Hart van Zuid

Het gebied rondom het Zuidplein en Ahoy transformeert onder supervisie van Kraaijvanger tot een veelzijdig gebied waarin cultuur en sport, winkelen en horeca, congres- en hotelfaciliteiten op een toegankelijke manier samenkomen. De totale omvang van deze gebiedsontwikkeling bedraagt circa 200 miljoen euro.

Winkelcentrum Zuidplein

Winkelcentrum Zuidplein door Kraaijvanger

Zwemcentrum Rotterdam Kraaijvanger Architects Fotograaf Ronald Tilleman

Zwemcentrum Rotterdam door Kraaijvanger. Beeld: Ronald Tilleman

Gelderlandplein, Amsterdam

In Buitenveldert transformeerden opdrachtgever Kroonenberg Groep en architect Rijnboutt naoorlogse buurtvoorziening tot een stedelijk centrum dat tegemoet komt aan de behoeften van de kosmopolitische Zuidas. Gelderlandplein is uitgebouwd tot een cross-over van funshoppen en functioneel winkelen, waar de werelden van food, fashion, leisure en horeca elkaar ontmoeten. Het aantal entrees is teruggebracht van vijf naar drie ingangen die aantakken op de hoofdassen van het gebied en qua materialisering aansluiten op de buitenruimte. Lees meer

Winkelcentrum Gelderlandplein, Zuidas, Rijnboutt Architecten

Centrumgebied Hof van Holland, Waalsprong Nijmegen

De Waalsprong, een gebied van circa zes hectare bestaat uit 11.500 m² aan centrumfuncties en 450 woningen verdeeld over zeven blokken. De 235 koopwoningen en 215 huurwoningen, waarvan 100 sociale huur en 115 vrije sector huurwoningen, liggen verspreid in de wijk. Het winkelprogramma is grotendeels gelegen aan het centrale plein, richt zich op de dagelijkse boodschappen met lokale producten en biedt daarnaast ruimte aan eigentijdse horeca.

De gemeente Nijmegen heeft in een Europese aanbesteding het plan van ontwikkelingscombinatie AM/VanWonen geselecteerd als beste invulling van het centrumgebied Hof van Holland in de Waalsprong. Bij het plan, Hart van de Waalsprong, zijn onder andere De Urbanisten en De Zwarte Hond betrokken. Lees meer

Hart van de Waalsprong Nijmegen

Hart van de Waalsprong, Nijmegen

Lees ook

Reageer op dit artikel