Project

ARC19: Nieuw Pompenburg in Rotterdam – Studioninedots en DELVA Landscape Architecture / Urbanism

Stedenbouw

Het Pompenburg in Rotterdam is van oudsher een schakel tussen de Noordelijke wijken van Rotterdam en de binnenstad. In het stedenbouwkundige plan van Studioninedots en Delva Landschapsarchitectuur wordt dit scharniergebied getransformeerd tot een stedelijk woongebied dat de omliggende wijken effectief met elkaar verknoopt.

Toelichting door Studioninedots en DELVA Landscape Architecture / Urbanism – Pompenburg kan een nieuwe, verbindende schakel in Rotterdam vormen. Voor wat nu nog een onsamenhangende gebied is tussen Pompenburg, Schiekade, Heer Bokelweg en Stroveer, ontstaat in de toekomst een gebied dat meerdere niveaus met elkaar verbindt.

Voor de herontwikkeling van dit gebied worden de omliggende wijken Agniesebuurt, het Oude Noorden/ZOHO en de binnenstad ruimtelijk met elkaar verknoopt. Het slechten van de barrière die het spoor vormt, is daarbij essentieel. Het plan voorziet in herinrichting van de openbare ruimte, op maaiveld en op het opgetilde niveau van het stationsdak en de Luchtsingel. Ook komen er nieuwe gebouwen die aansluiten op de bestaande volumes in de omgeving. Daarnaast versterken nieuwe routes de functie van Pompenburg als cruciale schakel in de Rotterdamse infrastructuur.

Pompenburg zal vooral mensen met elkaar verbinden. Het wordt een levendige bestemming waar buurtbewoners, Rotterdammers en mensen van buiten de stad vanzelfsprekend naar toe zullen gaan. De participatie met omwonenden en betrokkenen is daarom intensief, de kwaliteit van de gebouwen en de publieke ruimte hoog en de programmering door lokale ondernemers aantrekkelijk.

Stedenbouwkundig plan Nieuw Pompenburg door Studioninedots en DELVA Landscape Architecture / Urbanism

Historie van de plek

De herontwikkeling van Pompenburg bouwt voort op de roerige historie van de plek. Na bombardement op Rotterdam van 1940 is het gebied nooit integraal meegenomen in de stadsontwikkeling en staat het nog altijd bekend als het laatste brandgat van de stad.

Voor de oorlog functioneerde kopstation Hofplein als knooppunt van openbaar vervoer. Café Loos was er dé trekker voor uitgaanspubliek en de Schiekade grensde nog aan hetwater. In de decennia erna werd een nieuw station gebouwd, werd het gebied geflankeerd door omvangrijke kantoren van Shell, met aan de voer ervan een veelgebruikt tankstation, werd de woonwijk Stroveer op het Heliport-terrein gerealiseerd en kwam de nieuwe tunnel met het spoor vanaf Blaak er boven de grond. De laatste vormt altijd een flinke, fysieke barrière.

Al ruim dertig jaar wordt gestudeerd op de bebouwingsmogelijkheden in het gebied Pompenburg. In dezeperiode werd Station Hofplein een Rijksmonument met gevarieerd gebruik in en op het gebouw en kreeg de locatie de nodige aandacht door het project Luchtsingel.

Toekomstig Pompenburg

Verkeren en verblijven

Pompenburg is verblijfsplek én doorgangsroute. Deze verknoping komt vooral tot uitdrukking in de inrichting van de openbare ruimte. Vanuit het hart van het gebied richt die zich op de drie omliggende buurten. Dit levert drie onderling verbonden pleinen op met ieder een eigen identiteit die varieert van hoogstedelijk tot stads en buurt. Daarbij takken wandel- en fietspaden aan op de bestaande netwerken en is de auto hier slechts te gast.

De tijdelijke Luchtsingel krijgt  een permanente plek in het plan. Het dak van het stationsgebouw blijft publiek gebied en wordt onderdeel van het Luchtspoorpark dat wordt ingericht als een stedelijke, groene verblijfsplek op hoogte tot aan Binnenrotte en Maas. De oude passage door Station Hofplein wordt opnieuw tot leven gewekt. Ook wordt onderzoek gedaan naar het verbreden van de tunnel onder het spoor bij de Raampoortstraat en naar het overkluizen van de tunnelmond. Op deze wijze kan het dak worden ingericht voor sport- en spel, kan de geluidsoverlast voor omwonenden  worden teruggebracht en de luchtkwaliteit in het gebied worden verbeterd.

Stedelijke connecties tussen Pompemburg en omliggende wijken

Station Hofplein Centraal

Station Hofplein staat straks midden op een plein. Dit plein geeft het monument de omgeving die het verdient. De drie pleindelen hebben hun eigen karakter, zijn groen en activerend ingericht en qua materialisatie en details onmiskenbaar Rotterdams om de plek in het stedelijk weefsel te bestendigen. Het plein geeft samen met het opgetilde maaiveld en de groene daken  die als waterbuffer functioneren, een boost aan de binnenstedelijke biodiversiteit.

Station Hofplein zelf wordt aan de centrumzijde verlengd tot aan het spoortracé, door middel van een spoorbrug en een extra accent op de pleinruimte aan de andere zijde van het spoor. Deze ingreep refereert aan het oorspronkelijke station van Sybold van Ravesteyn, vergroot de zichtbaarheid en versterkt de verbinding met de Delftsestraat en het Haagseveer.

Voor Pompenburg wordt een nieuwe setting voorgesteld met drie verschillende karakters

Van eyelevel tot skylevel

De realisatie van het beoogde programma levert een hoogstedelijke Pompenburg mop. Om het hart ervan als intieme plek te benadrukken, lopen de volumes vanaf het centrale plein naar buiten toe op. Het laagste punt hier is het plein dat omarmd wordt door gebouwen van vijf tot zes verdiepingen. Deze typische Rotterdamse laag legt de verbinding legt met het omliggende stadsdeel. De hoogste accenten zijn twee torens op skylevel. De overige nieuwe bouwvolumes vormen een intermediair tussen deze niveaus en voorzien in geleidelijke overgangen.

De architectuur van de nieuwbouw is aansprekend en uitnodigend, en tegelijkertijd beheerst en representatief. De nieuwe volumes zijn verwant aan elkaar. Ze zijn coherent in hun opbouw en kennen een grote mate van transparantie in de gevels. Binnen de skyline van de stad zijn de gebouwen al van grote afstand als groep te herkennen. Dichterbij worden de details van de afzonderlijke gebouwen zichtbaar. De torens zijn slank en met opzet gelegen op een massieve onderbouw. Dit biedt ruimte voor ‘dode’ programmaonderdelen en aan de buitenzijde ruimte voor een levendige invulling van de plint.

De volumes verspringen naar boven toe een of meerdere keren. Zo wordt een beheersbaar zon- en windklimaat gecreëerd en krijgen de hogere gebouwen ieder een eigen karakter. De volumes die zijn georiënteerd op Station Hofplein, zijn getrapt naar boven toe. De set-backs die zo ontstaan, bieden plaats aan collectieve daktuinen.

Foto's

Ontwerp en realisatie

  • Adres Pompenburg
  • Plaats Rotterdam
  • Projecttitel Nieuw Pompenburg
  • Projectarchitect(en) Albert Herder, Vincent van der Klei, Arie van der Neut, Metin van Zijl
  • Medewerkers Wouter Hermanns, Stijn de Jongh, Eva Souren, Stefan Dannel, Anna Ewa Bozek, Ryanne Janssen
  • Programma Gemengd programma met 600 parkeerplaatsen, 22.500 m2 commerciële ruimte en 73.000 m2 woningbouw
  • Definitief ontwerp 2018
  • Opdrachtgever Ontwikkelcombinatie Dura Vermeer, J.P. van Eesteren, Synchroon, Gemeente Rotterdam, Havensteder, Vestia
  • Ontwerpbureau Studioninedots/DELVA Landscape Architects/Urbanism, Skonk, Nelissen Ingenieursbureau

Locatie

Reageer op dit artikel