blog

Blog – Maak een Binnenhof voor toekomstige generaties

Architectuur

Door Harm Tilman – De renovatie van het Binnenhof is ingegeven door de wens de brandveiligheid van dit complex ingrijpend te verbeteren. Dat ze ook een kans biedt om deze omgeving geschikt te maken voor het democratische werk van toekomstige generaties, komt in de discussie nauwelijks aan de orde. De angst voor het laatste lijkt zelfs de zorgen over de brandveiligheid van het complex te overheersen.

Bijna twee weken geleden brandde in Parijs de Notre Dame af. Nog diezelfde nacht verklaarde president Emmanuel Macron dat het vuur onder controle was en dat “we de kerk gaan herbouwen”. Hij stelde zich op als een generaal voor zijn troepen en gebruikte nadrukkelijk het woord veldslag (bataille). De Notre Dame neemt in Frankrijk en de Franse cultuur een belangrijke plaats in, als een van de belangrijkste uitingen van de gotische architectuur van Abbé Suger (1081–1151).

Drone beelden gemaakt door de brandweer van Parijs van de brand in de Notre Dame. Uit de tweet van Alexandre Fremont. https://bit.ly/2UCgxiI

Over de vraag hoe de kerk kan worden herbouwd, verschillen de meningen. Aan de kerk is negen eeuwen gebouwd. Ze verkeert dus niet in een maagdelijke staat en herbouwen zoals ze eens was is bepaald niet eenvoudig. De geliefde torenspits die afbrandde is bijvoorbeeld ontworpen en gerealiseerd door de Franse architect Eugène Viollet-le-Duc (1814-1879), op basis van een in zijn tijd zeer omstreden interpretatie van de middeleeuwse gotiek.

Links het ontwerp van de Franse architect Eugène Viollet-le-Duc (1814-1879) voor de  karakteristieke bogen van de Notre Dame. Rechts de bekende torenspits.

De ontwerpdiscussie over de Notre Dame  vertoont sterke parallellen met die bij ons over het Binnenhof, niet verwonderlijk gezien de betekenis van beide bouwwerken in de respectievelijke landen. Treffende overeenkomst is voorts dat aan het Haagse Binnenhof eveneens eeuwen is ge- en verbouwd. Ook aan dit complex zijn in de loop van de geschiedenis bouwdelen toegevoegd en is een enorme variatie aan ruimtes en stijlen ontstaan.

Brand Notre Dame

Maar de verschillen tussen beide kunnen wellicht ook niet groter zijn. Terwijl in Frankrijk president Macron zijn Europese campagne onderbrak en direct het belang van de Notre Dame onderkende, heeft premier Rutte zich tot nu toe niet over het Binnenhof uitgelaten. Sterker nog, terwijl zijn eerste regering architectuur nog tot exportproduct van onze creatieve industrie verklaarde, lijken zijn latere regeringen er met een steeds grotere boog omheen te lopen.

Ellen van Loon (OMA), beeld Frans Strous

Ellen van Loon (OMA), beeld Frans Strous

Het verklaart wellicht ook waarom in de discussie over het Binnenhof de betrokken ‘toparchitecten’ steeds maar weer opnieuw ‘grootheidswaanzin’ wordt verweten. Door het refrein van de sterarchitecten vervalt de noodzaak om architectuur anders te structureren. Het probleem is echter niet dat we sterarchitecten hebben, maar dat je omgekeerd als startende architect thans nauwelijks nog aan de bak komt en dat oudere architecten niet snel bereid zijn hun plek op te geven.

Het Binnenhof vanuit de lucht

Het Binnenhof staat voor een schat aan ervaringen en perspectieven op democratie en politiek. Zou het juist niet mooi zijn in onze tijd aan deze rijkdom een nieuwe ervaring en perspectief toe te voegen? is het niet bizar om op onze schreden terug te keren en te doen alsof het Binnenhof in de jaren tachtig is voltooid en nu met rust moet worden gelaten? De democratie is in de afgelopen 30-40 jaar immers ingrijpend veranderd.

Maar de opgave voor de renovatie van het Binnenhof is toch vooral een omgeving te maken die geschikt is voor het democratische werk van toekomstige generaties. En vooral niet te blijven hangen in het verleden. De renovatie van dit fantastische complex biedt een uitgelezen kans om de Nederlandse democratie te renoveren. Hopelijk is geen brand nodig, zoals bij de Notre Dame, om onze regering te overtuigen van het belang van een eigentijdse renovatie van het Binnenhof en de wens dit complex nieuw democratisch leven te geven.

Lees ook:

Notre Dame – vous aussi?

Reageer op dit artikel