blog

Blog – Toegevoegde waarde van architecten

Architectuur

Blog – Toegevoegde waarde van architecten

Door Harm Tilman – Architecten honoraria staan onder druk, de rol van architect blijft ondergewaardeerd. Vanaf verschillende zijden wordt hier hard aan gewerkt. Toch blijft de vergoeding op de private markt in veel gevallen minimaal. De toegevoegde waarde van een architect is toe aan een nieuwe definitie.

Honoraria van architecten: dit onderwerp besprak ik vorige week in deze blog. Ik ontving veel reacties. Deze schetsen een heldere situatie. Architecten kunnen niet meer terugvallen op de SR. Deze regeling legde vast dat het honorarium van een architect een vastgelegd percentage van de bouwsom was, maar is in 2005 afgeschaft. Sedert die tijd zijn de honoraria volledig geliberaliseerd. “Iedereen weet dat, de door ons gekozen politiek heeft marktwerking gebracht, en die zie je nu: het wordt voor de klant goedkoper.”

Ontwikkeling van de omzet bij bouwbedrijven, installatiebedrijven, architectenbureaus en ingenieursbureaus BRON CBS/EIB

Ongelijk speelveld

Voor opdrachtgevers ligt het risico aan de voorkant van een proces. Vooral de grote bureaus kunnen dat beter opvangen om het in een later stadium terug te verdienen. In de ogen van kleine bureaus is een ongelijk speelveld ontstaan. Een van de hen deed bijvoorbeeld op risico het voorwerk voor een groot project, maar uiteindelijk werd dit door de opdrachtgever toch aan een groot bureau gegund. Dit komt vaker voor, wordt mij verzekerd. Het gevolg: een architect verdient minder per uur dan een stratenmaker.

Verdienmodel onder druk

Het verdienmodel van architecten staat onder druk. De omvang van opdrachten en het deel dat je daarvan als architect mag uitvoeren, zijn flink teruggelopen. Volledige opdrachten komen nog zelden voor. VO plus is de regel geworden. Dat komt neer op ongeveer dertig procent van een volledige opdracht. Voor een gezond bedrijfsresultaat dien je dus je winst uit een veel lager honorarium te verkrijgen.

Ontwikkeling verdeling netto-omzet naar vorm van honorarium BRON BNA Benchmark Jaarcijfers 2017

Risico’s

Architecten wordt steeds vaker gevraagd vooraf te investeren in de potentiële omzet. Op een of andere manier zullen ze deze risico’s moeten zien af te dekken. Deze blijken echter nauwelijks te verzekeren te zijn. Omdat de verzekeringen dienen te worden doorgerekend in de honoraria, zouden de laatste dus eerder omhoog dan omlaag moeten gaan.

Eigen boezem

Reimar von Meding steekt de hand in eigen boezem. Wat hem in de discussie stoort, is dat iedereen maar roept dat ‘niemand er iets aan doet’. Het probleem is volgens hem echter, dat er nauwelijks architecten zijn die kunnen ondernemen of gevoel hebben voor klant en markt. Het zijn volgens Von Meding vooral de architecten zelf die de markt aan het verzieken zijn.

Verzieken van de markt

Kleine bureaus zorgen ervoor, dat een klant gemakkelijk gratis aan ontwerpen kan komen. Zij hopen op een kans en kunnen zich dat permitteren. Aan de andere kant signaleert Von Meding dat vooral de grote bureaus in selecties werk kopen. ‘Ik heb nu de vijfde selectie meegemaakt, waar de winnaar met zijn duikhonorarium de kosten voor meerdere FTE’s op jaarbasis-verschil weg kiepert en daarmee wint. Deze bureaus beschikken over een bulk aan stagiaires of kleine bureaus die voor ze werken. En de opdrachtgever heeft het niet eens nodig! Was die duiker er niet geweest, had hij of zij ook een architect gekozen.’

Wegduiken

Von Meding ziet dit als het echte probleem. “Architecten hebben niet de ballen betere honoraria aan te bieden. Zij hebben niets anders aan te bieden dan duiken, omdat architectuur een hele beperkte meerwaarde is voor de klant.”

Prijzen openbaar maken

Kan het anders? Veel architecten suggereren dan het zou helpen als de kosten voor een architect openbaar zouden zijn. Het idee dat architecten voor steeds lagere tarieven kunnen werken, is immers absurd. Ook tandartsen concurreren met elkaar, maar er is geen tandarts die vullingen maakt voor 30 euro per uur.

Rol van Creatieve directeur

Om dit te ondervangen kijken Chantal Schoenmakers en Bastiaan Kalmeyer van IWT naar de wereld van advertising waarin de creative director een sterke positie heeft, naast die van productie en financiën. Als generalist heb je aan tafel met een ontwikkelaar of technische adviseur weinig te vertellen, vinden zij. Als creatieve directeur kun je veel meer. Je schrijft mee aan het programma en je ontwerpt en brengt de ecosystemen in kaart, waarin een project succesvol kan zijn.

Waarde van de architect

Wanneer de vergoeding minimaal is, staat de toegevoegde waarde van een architect onder druk. Velen vragen zich af of je deze waarde ook los van kwantificering kunt uitdrukken. De dominante waarden van deze tijd zijn per definitie economisch. Geld wordt gezien als de maatstaf voor alles wat van waarde is. De vraag is daarmee of je de toegevoegde waarde van een architect behalve in termen van geld, ook kunt lezen in termen van kwaliteit, en wat de relatie tussen beide is.

Dit is het tweede deel in een serie over architectenhonoraria. Dienen de aanbestedingen verder te worden verbeterd? Of zijn meer drastische maatregelen nodig? Ik ben benieuwd naar uw mening en stel uw reactie en suggesties zeer op prijs.

Lees verder

Reageer op dit artikel