blog

Blog – Groen maar niet groen genoeg

Architectuur

Blog – Groen maar niet groen genoeg

Door Harm Tilman – De circulaire economie in Nederland is groter dan gedacht, blijkt uit een nulmeting die het Planbureau voor de Leefomgeving afgelopen vrijdag publiceerde. Volgens het Planbureau betekent dat niet dat de overgang naar een economie met minder grondstoffen al in zicht is.

Het Rijksbrede Programma Circulaire Economie stelt dat Nederland het in 2030 met de helft minder grondstoffen moet zien te rooien. Twintig jaar later dient de economie volledig circulair te zijn. Volgens onderzoeker Trudy Rood van het Planbureau voor de Leefomgeving ais een drastische omschakeling van de economie noodzakelijk willen deze doelstellingen van het kabinet haalbaar zijn. Ze adviseert experimenten buiten de gevestigde orde om.

Nederland Circulair in 2050

Overtuiging en verantwoordelijkheid

Op dit punt is het misschien goed terug te gaan naar het onderscheid dat Hans Achterhuis in het voetspoor van Max Weber maakt tussen overtuigingsethiek en verantwoordelijkheidsethiek. Wil het wat worden, dan moeten volgens Achterhuis goede bedoelingen plaats maken voor het onderkennen van de gevolgen van politiek handelen.

Groene economie

Dat het hier in het klimaatbeleid nog aan ontbreekt wordt elke dag pijnlijk duidelijk. Uit een groot verhaal van afgelopen week in het blad The Economist blijkt dat de inspanningen om gebouwen groener te maken niet werken en dat de regels voor ‘nul-energiegebouwen’ lang niet ver genoeg gaan. Ook uit andere bronnen blijkt dat de groene economie niet echt van de grond komt.

Aanpak van klimaatverandering

In Groot-Brittannië bracht de Royal Institute of British Architects (RIBA) eind vorig jaar een rapport uit over de aanpak van de meest urgente problemen van onze huidige wereld, van klimaatverandering en uitputting van natuurlijke hulpbronnen tot regionale ongelijkheid. Volgens de ‘Ethics and Sustainable Development Commission’ van de RIBA dienen architecten zich in te zetten voor de ‘2030 Sustainable Development Goals’ (SDGS), het actieplan van de VN voor mensen, welvaart en de planeet.

Systematische aanpak

Het rapport maakt korte metten met de – in de woorden van Achterhuis – overtuigingsethiek die de RIBA voortdrijft. Ik citeer: “Hoewel de Commissie erkent dat de RIBA betrokken is bij een aantal relevante initiatieven (-), is het duidelijk dat ze niet met de vereiste spoed zijn opgeleverd. De Commissie is van mening dat deze kwesties op een meer systematische, gecoördineerde en effectievere manier moeten worden aangepakt.”

Verlies aan focus

De commissie signaleert dat het doel van de RIBA subtiel is verschoven van ‘het aantonen van het publieke nut’ tot ‘dienen van haar leden en de samenleving’ en van ‘het bevorderen van uitmuntendheid in het vak’ tot ‘uitmuntendheid in architectuur’. Volgens haar heeft dit geleid tot een duidelijk verlies aan focus. Wil de RIBA haar relevantie terugwinnen, dan zal ze aan het algemeen welzijn moeten werken en de VN 2030 Duurzame Ontwikkelingsdoelen centraal moeten stellen in haar activiteiten.

Rol in klimaatverandering

Eind vorig jaar vroeg de BNA de bij haar aangesloten architectenbureaus welke rol zij voor zichzelf zien weggelegd in het vraagstuk van de klimaatverandering. Met de bereidheid zich in te zetten voor de uitvoering van het klimaatakkoord, zit het wel goed, bleek uit de deze week bekend gemaakte uitslag. Maar met het in daden omzetten van deze intentie, is de BNA nog bepaald niet ver.

Gebouwd geluk

De kerstboodschap van de BNA is uitgesproken zweverig: “Voor ons komt de architectuur weer dichter bij waar het om gaat, inderdaad: gebouwd geluk voor mensen. Met een gezonde aarde als voorwaarde, dat wel.” De BNA rept van een maakbare omgeving voor dito geluk. “Daartoe zou je drie stadia moeten doorlopen. Van prettig via goed naar betekenisvol leven en werken.” Hieruit spreekt niet een bijzonder groot gevoel van urgentie en focus.

Behartigen van publiek belang

In dat licht gaan de aanbevelingen van de ‘Ethics and Sustainable Development Commission’ aan de RIBA veel verder. De RIBA zou zich opnieuw en ondubbelzinnig moeten inzetten voor het behartigen van het publiek belang, maatschappelijk doelstellingen, ethisch gedrag en duurzame ontwikkeling, aldus de Commissie. Ook verlangt ze van het instituut een actieplan op basis van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van 2030 van de VN.

Leiderschap in ethiek en duurzame ontwikkeling

Om dit doel te bereiken, moet het Instituut samen met andere beroepsorganisaties vastberaden leiderschap op het gebied van ethiek en duurzame ontwikkeling tonen, een strategie ontwikkelen om de vraag naar een ethische en duurzame architectuurpraktijk te bevorderen en blijk geven van een engagement voor het algemeen belang, maatschappelijk doel en duurzame ontwikkeling in de architectuur.

 

Volgens de ethische commissie moet de RIBA het publiek belang centraal stellen

Marathon

Bij de presentatie van het rapport stelde commissievoorzitter Peter Osborn dat het architectenberoep zichzelf dient te hervormen om geschikt te zijn voor de toekomst. Zeker is dat deze omschakeling niet van vandaag op morgen is gepiept. In Amerika loopt al sinds 2009 een vergelijkbaar initiatief, genaamd Architecture 2030. Architect Stephan Kieran rept van “een marathon, met geleidelijke verbeteringen jaar na jaar”.

Het rapport van de ethische commissie bevat gedetailleerde roadmaps

Onderwijs, bijscholing en transparantie

Maar als ze met overtuiging gebeurt, kan ze de gewenste “verandering in paradigma” op gang brengen. Uit het Engelse rapport laat zich afleiden, dat onderwijs, bijscholing en transparantie goede plekken zijn om daarmee een begin te maken.

Lees ook

Reageer op dit artikel