blog

Blog – Over nut en nadeel van dividendbelasting

Architectuur

Door Harm Tilman – De afschaffing van de dividend belasting lijkt architectenbureaus niet te treffen. De maatregel lijkt echter verkeerde maatschappelijke ontwikkelingen te bespoedigen. De gezien klimaatprobleem en vergrijzing nodige innovatie ligt zo een stuk verder weg.

Afgelopen week werden ze dan toch openbaar gemaakt: de veelbesproken memo’s waarmee in de kabinetsformatie de besluitvorming over het afschaffen van de dividend belasting was voorbereid. Wat bleek: ambtenaren van het Ministerie van Financiën hadden grote twijfels over de effectiviteit van deze maatregel. Volgens hen speelt deze belasting voor het vestigingsklimaat geen rol van betekenis. Bovendien zou het afschaffen ervan de kans vergroten dat Nederland nog meer wordt gebruikt als doorsluisland bij dubieuze belastingconstructies.

Impuls voor vestigingsklimaat

Minstens zo interessant is, dat de ambtenaren van Economische Zaken juist wel aandrongen op het afschaffen van de dividend belasting. Volgens hen zou de maatregel een belangrijke impuls geven aan het vestigingsklimaat in Nederland. De belasting zou veel bedrijven weerhouden zich in Nederland te willen vestigen. De bedrijven die ze op het oog hadden, zijn Unilever en Shell, kortom die bedrijven waarvan de aandeelhouders de meeste dividend belasting betalen.

Maatregelen en investeringen

Het idee dat speciale belastingmaatregelen kunnen leiden tot investeringen, is de kern van menige strategie van gebiedsontwikkeling. Zo tilde de aanwijzing van een bijzondere economische zone met bijbehorende belastingmaatregelen in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw de ontwikkeling van de Londense Docklands van de grond.

Opportunity zones in Amerika

Een voorbeeld van meer recente datum is het belastingprogramma dat begin deze maand in de VS is ingevoerd om investeringen aan te moedigen in specifieke zones in achttien staten. Het leidde tot gemengde reacties. Sommige deskundigen zien er een vitale injectie in voor gebieden die zich nog niet hebben hersteld van de laatste recessie. Anderen vreesden het tegenovergestelde effect, in de vorm van een versnelde gentrificatie van stedelijke gebieden.

Hoofdkantoor Amazon

Belasting maatregelen zijn dus op zich niet verkeerd, maar het komt wel aan op de uitvoering. En zelfs al is deze goed, dan nog is de kans altijd groot dat de baten van de maatregelen terecht komen op de verkeerde plekken of bijdragen aan de verkeerde zaken. Een goed voorbeeld hiervan zijn de belastingvoordelen die boekenreus Amazon kreeg om haar tweede hoofdkantoor (HQ2 genaamd) te bouwen in Washington DC.

Opbrengsten en kosten

Hoe zit dat met de dividend belasting maatregel? Economen betogen dat je moet kijken naar de opbrengsten en deze moet afwegen tegen de kosten. In dit opzicht lijkt het afschaffen van de dividend belasting onzinnig te zijn. De kosten van deze maatregel zijn in te schatten op 20 tot 30 miljard euro. Dat is heel veel geld om twee ondernemingen te bewegen hun hoofdkantoren in Nederland te houden.

Hoofdkantoor Philips

Afschaffing van de dividend belasting leidt volgens de econoom Bas Jacobs niet tot lagere kapitaalskosten. Ook de werkgelegenheidseffecten lijken veel geringer te zijn dan uit het regeringskamp werd gesuggereerd. Iedereen herinnert zich de verplaatsing van het hoofdkantoor van Philips naar Amsterdam. Het zou het einde van de regio Eindhoven betekenen, werd destijds gezegd. Achteraf is daar niets van te merken. Deze regio is nu zelfs koploper in Nederland, met groeicijfers die aan China doen denken.

Politieke maatregel

Economen zijn het er dan ook over eens: de afschaffing van de dividend belasting zal geen enkel effect hebben op de bereidheid om te investeren of op het niveau van de werkgelegenheid. De maatschappelijke opbrengsten wegen niet op tegen de kosten waarmee de Nederlandse samenleving wordt opgezadeld. Zo bezien is het vooral een politiek ingegeven maatregel die door Mark Rutte op uiterst effectieve wijze is doorgevoerd. De krassen op zijn ziel neemt hij daarbij ogenschijnlijk voor lief.

Fixer of co-createur

Volgens Rutte is de staat een fixer van problemen en is de MP een manager. De afschaffing van de dividend belasting is in dit perspectief een prima te verdedigen maatregel. Toch is het de vraag of het geld daarmee goed wordt besteed. Kan het geld dat de komende jaren in de zakken van een paar multinationals verdwijnt, niet beter gebruikt worden om innovatie aan te jagen?

Ondernemende publieke sector

In de neoliberale visie moet de staat zich terug trekken om innovatie een kans te geven. Daarbij hoort het romantische verhaal van ‘nerds’ die in garages en dwars tegen de tijdgeest in ontdekkingen en uitvindingen doen. Steve Jobs met zijn iPhone is daar een goed voorbeeld van. Echter dat aan dergelijke ‘uitvindingen’ doorbraken zoals internet, biotechnologie en groene technologie ten grondslag liggen en dat deze hoofdzakelijke het resultaat zijn van een ondernemende publieke sector, wordt vrijwel nooit vermeld.

Klimaatverandering en vergrijzing

De uitdagingen op het gebied van klimaatverandering en vergrijzing zijn op dit moment groot. In plaats van geld eenzijdig naar de private sector te sluizen zonder daar iets voor terug te krijgen, zijn dynamische samenwerkingen nodig die leiden tot een meer innovatieve, inclusieve en duurzame economie. De overheid kan op dit vlak een cruciale rol spelen door samen met de private sector dit nieuw type economie te gaan ontwikkelen.

Lees ook

Reageer op dit artikel