artikel

Koninklijke Bibliotheek, Den Haag Arie Hagoort (1929-1999)

Architectuur

Koninklijke Bibliotheek, Den Haag Arie Hagoort (1929-1999)
KB Den Haag, Luchtfoto 1982 Delta-Phot / Haags Gemeentearchief

De opdracht voor de nieuwe nationale bibliotheek naast het Centraal Station van Den Haag ging in 1972 naar het Delftse bureau OD205. Na het vertrek van oprichter Sam van Embden was Arie Hagoort daar de belangrijkste architect. Hij studeerde tekenen en schilderen aan de Rotterdamse Academie voor Beeldende Kunsten, gevolgd door bouwkunde aan de TH Delft.

Tekst Arjen den Boer

Het eerste grote gebouw waar Haagoort zijn stempel op drukte was de stralend witte Medische Faculteit (Erasmus MC) in Rotterdam van 115 meter hoog. Hij was een bescheiden maar bevlogen vakman. Volgens hemzelf speelde esthetiek geen rol en was hij bezig met ‘wiskundevraagstukken’. Bij de KB leidde Haagoort een team van vier architecten. Het was een raadsel hoe hij dat deed, volgens betrokkenen, ‘want hij zei eigenlijk nooit wat’. Het gebouw werd in 1982 geopend.

Gebouw

Het KB-complex bestaat uit verschillende bouwblokken langs een verhoogde binnenstraat. Het boekenmagazijn vormt het grootste volume. De gevels zijn opgetrokken uit baksteen, maar bekleed met futuristisch ogende witte aluminium platen. Afgeronde hoeken, schuine vlakken en rechte blokken wisselen elkaar af.

Het geheel is sterk naar binnen gericht, als een klassieke bibliotheek waar stilte en concentratie heersen. De leeszalen hebben grote vides met daaromheen werkkamers die erop uitzien. Het gebouwencomplex vormt een stad op zichzelf. Menig bezoeker heeft moeten zoeken naar de ingang of is wel eens verdwaald. Slechts deels opgelost door latere verbouwingen, dragen deze eigenaardigheden bij aan de speciale sfeer die sommigen leerden waarderen.

Bestemming

Inmiddels past het gebouw volgens de KB niet meer bij haar kernwaarden: verbindend, vernieuwend, betrouwbaar en open. Vooral het feit dat veel ruimtes geen buitenramen hebben, wordt als problematisch ervaren. Ook zou een kostbare renovatie nodig zijn vanwege asbest en brandveiligheid.

Samen met het Rijksvastgoedbedrijf is gekozen voor nieuwbouw in het centrum van Den Haag, wellicht aan het Spuiplein. Het depot met gerobotiseerd boekenmagazijn moet dan elders komen. De verhuizing vindt op z’n vroegst in 2025 plaats. Het huidige gebouw moet een herbestemming krijgen, maar gezien de renovatiekosten en het specifieke ontwerp dreigt aantasting of sloop. Het zou niet de eerste keer zijn dat Den Haag een iconisch bouwwerk verliest.

Reageer op dit artikel