artikel

Reconstructie: renovatie Binnenhof wel in samenspraak gebruikers

Architectuur

Door Marieke Giele – Er is veel te doen over de renovatie van het Binnenhof. Ellen van Loon zou als architect met ‘megalomane ideeën’ komen en te veel een eigen stempel op het project willen drukken. Maar haar plannen kwamen al in 2017, in samenspraak met de gebruikers, tot stand. Dat blijkt uit een reconstructie op basis van Kamerstukken die de redactie onder ogen kreeg.

De renovatie van het Binnenhof begint in 2016 pas goed op stoom te komen. Eind dat jaar wordt steeds meer duidelijk. De politieke besluitvorming heeft op dat moment ruim anderhalf jaar geduurd, maar nu neemt het kabinet daadwerkelijk een beslissing. Ze wil dat de renovatie in een keer plaats zal vinden en ze stelt een maximaal budget van €475 miljoen beschikbaar.

Kamergebruikers

Dat heeft veel impact op de Kamerleden, het fractiepersoneel en de ambtenaren (ook wel Kamergebruikers genoemd). Zij zullen ruim vijf jaar in andere panden worden ondergebracht. En krijgen daarna te maken met een compleet gerenoveerd gebouw. Daarom is een Bouwbegeleidingscommissie samengesteld, die de gebruikers zal vertegenwoordigen en advies geeft over de nieuwe huisvestingsplannen.

Eind 2016, in een van de eerste vergaderingen van deze Bouwbegeleidingscommissie, licht het Rijksvastgoedbedrijf de plannen toe. Het RVB geeft aan dat het Binnenhof na de renovatie minstens twintig tot dertig jaar mee moet gaan. Daarnaast is het de bedoeling dat bij een volgende renovatie uitplaatsing van alle Kamergebruikers niet meer nodig is.

Ellen van Loon (OMA), beeld Frans Strous

Ellen van Loon (OMA). Beeld Frans Strous

Eerste gedachten

Begin september 2017 is architect Ellen van Loon (OMA) aanwezig bij een vergadering van de Bouwbegeleidingscommissie. Projectdirecteur Pieter Dijckmeester (Rijksvastgoedbedrijf) onderstreept dat zij de eerste gedachten en ideeën van OMA presenteert.

In de komende maanden en jaren zal het bureau de meeste onderwerpen verder uitwerken. De Bouwbegeleidingscommissie zal echter wel de richting kiezen over het ontwerp van de entrees, de beveiliging en de restaurants.

Vier doelstellingen

Ellen van Loon presenteert de uitgangspunten die haar bij de renovatie van de Tweede Kamer voor ogen staan. Zij geeft aan welke keuzes de Tweede Kamer kan maken over dit deel van het Binnenhof. Van Loon benoemt vervolgens vier doelstellingen voor de renovatie:

1. Optimaliseren van de efficiëntie van de bedrijfsvoering.
2. Leesbaar maken van het individuele karakter van de diverse gebouwen.
3. De gebruikskwaliteit van de gebouwen verbeteren.
4. Vermijden van onnodige kruisingen tussen gebruikersgroepen.

Aan de hand van artist impressions en collages toont Ellen van Loon hoe het complex er na afronding van de renovatie uit kan zien. Vervolgens stellen de leden van de Bouwbegeleidingscommissie vragen over de locatie van diverse voorzieningen. Zij vragen zich eveneens af of er door de ingrepen geen vergader- of kantoorruimte verloren gaat. Ook over de beveiliging worden informatieve vragen gesteld.

Renovatie Binnenhof Den Haag, beeld Rijksvastgoedbedrijf

Beeld Rijksvastgoedbedrijf

Zestien keuzes

Verderop in de maand komt de Bouwbegeleidingscommissie wederom bij elkaar. Het Rijksvastgoedbedrijf heeft zestien onderwerpen voorbereid waar de Tweede Kamer keuzes over zal moeten maken. Deze keuzes vormen het begin van het verdere ontwerpproces, waarvan de volgende fase (VO) in het komende kwartaal aanvangt.

Mark Harbers (VVD), voorzitter van de Bouwbegeleidingscommissie, wijst er nadrukkelijk op dat de commissie zaken vanuit het oogpunt van de gebruikers moet beoordelen. De bewaking van het budget is een politieke verantwoordelijkheid van de minister, aldus Harbers. Deze wordt gecontroleerd door de Tweede Kamer.

Verplaatsen keuken en expeditie

De eerste twee onderwerpen betreffen de kelderverdieping van de Tweede Kamer. Voorstel is om de keuken te verplaatsen naar deze laag. Ook de expeditie kan via de parkeergarage in de kelder georganiseerd worden. Een nieuwe doorgang moet de garage en de kelder van de Tweede Kamer met elkaar verbinden.

Rik Grashoff (GroenLinks) vraagt zich af of het oplossen van de logistieke problemen deze grote ingreep rechtvaardigt. Maar Pieter Dijckmeester (Rijksvastgoedbedrijf) benadrukt dat de transportlijnen met deze ingrepen zullen voldoen aan de heersende wet- en regelgeving omtrent hygiëne. Iets wat in de huidige situatie niet het geval is.

De commissie geeft dan ook een positief advies voor het verplaatsen van zowel de keuken als de expeditie naar de kelder. De vele voordelen die dit in het logistieke proces oplevert, zijn in dit geval doorslaggevend.

Renovatie Binnenhof Den Haag, beeld Corné Bastiaansen

Beeld Corné Bastiaansen

Restaurants naar eerste verdieping

Vervolgens komt het voorstel op tafel om de restaurants te verplaatsen naar de eerste verdieping. Dit maakt het mogelijk om alle restaurants op een locatie te vestigen, wat de efficiëntie van de bedrijfsvoering ten goede komt.

Tevens zijn er door deze verplaatsing minder tourlocks en circlelocks (draaideuren met een hoog beveiligingsniveau) nodig. Pieter Dijckmeester (Rijksvastgoedbedrijf) vult aan dat het vestigen van de restaurants op de eerste etage ook de privacy van de gebruikers ten goede komt.

De Bouwbegeleidingscommissie stemt dan ook in met dit voorstel. Wel wil ze dat in de Statenpassage een goede cafévoorziening blijft voor bezoekers.

Commissiezalen op begane grond

Het volgende voorstel omhelst het vestigen van alle commissiezalen op de begane grond. Enkele leden van de commissie staan hier positief tegenover, maar iedereen wil vooral de consequenties nader onderzocht zien. De Bouwbegeleidingscommissie besluit dan ook dat deze optie verder verkend mag worden, maar legt zich nog niet vast op het eindresultaat.

“In het bijzonder de consequenties voor Nieuwspoort moeten duidelijker worden geïnventariseerd. Het gaat hier om een forse ingreep, waarbij ook de architectonische keuzes van Pi de Bruijn in het geding zijn.” Zo valt te lezen in het verslag van 20 september 2017.

Pieter Dijckmeester (Rijksvastgoedbedrijf) geeft aan dat het hier gaat om een principebesluit. Het Rijksvastgoedbedrijf zal de overwegingen en consequenties van deze optie nader uitwerken: “Aandacht in die nadere uitwerking zal er in het bijzonder zijn voor de beveiliging en voor Nieuwspoort. Ook wordt de motie meegenomen die vraagt om sloop en nieuwbouw van het ‘hotel’.”

Renovatie Binnenhof Den Haag, beeld Corné Bastiaansen

Beeld Corné Bastiaansen

Splitsen fracties en ambtelijke diensten

Het vijfde voorstel gaat over het splitsen van de huisvesting van de fracties en ambtelijke diensten. Sjoerd Kuiper, ambtelijk secretaris PvdA-fractie, deelt mee dat dit voorstel onbespreekbaar is voor de gebruikers die hij vertegenwoordigt. De overige commissieleden steunen dit standpunt.

De Bouwbegeleidingscommissie geeft de voorkeur aan een gemengde huisvesting van fracties en ambtelijke diensten. Dat levert een flexibelere organisatie op. Ook willen fracties niet altijd direct naast elkaar worden gehuisvest. De Bouwbegeleidingscommissie besluit dan ook om de huisvesting van de fracties en ambtelijke diensten niet op te splitsen.

Volwaardige entree Hofplaats

In het volgende voorstel praat de commissie over de entrees aan de Hofplaats en Lange Poten. Deze worden samengevoegd tot een volwaardige entree aan de Hofplaats. Op basis van de eerdere presentatie van Ellen van Loon is de Bouwbegeleidingscommissie enthousiast over de oplossing.

De commissieleden tekenen echter bezwaar aan tegen het voorstel om de veiligheidscontroles te laten plaatsvinden onder de plenaire zaal. Als alternatief noemt de commissie de optie om de veiligheidscontroles buiten het gebouw en ondergronds te laten verrichten.

Pieter Dijckmeester (Rijksvastgoedbedrijf) geeft aan dat een grotere publieksingang aan de Hofplaats een veel levendiger en gastvrijer beeld oplevert voor de bezoekers. Hij zegt eveneens toe de consequenties voor de beveiligingsmaatregelen verder in kaart te brengen. Dit wordt nader uitgewerkt.

Binnenhof Den Haag, beeld Shutterstock

Beeld Shutterstock

Extra commissiezalen

Als zevende komen de extra commissiezalen aan bod. In de plannen zijn deze op het dak van de plenaire zaal geplaatst. De Bouwbegeleidingscommissie vindt dit echter onwenselijk, omdat dit afbreuk doet aan de oorspronkelijke architectuur. Wel handhaaft de commissie de wens tot uitbreiding met een grote zaal, maar dan op een andere locatie in het complex.

Perstoren

Er ligt een voorstel om de pers te huisvesten in een locatie aan de Pleinzijde. Dat biedt vervolgens ruimte om de voorzitter en griffier naar de perstoren te verhuizen.

De commissie is niet enthousiast over de nieuwe locatie voor de pers. Deze is redelijk ver van de plenaire zaal en lijkt daarom geschikter voor andere gebruikers. Tevens komt er door de verplaatsing van de restaurants extra ruimte vrij in de huidige perstoren. Over verdere wensen van de media wil de commissie in gesprek gaan met de Parlementaire Persvereniging.

Ook de locatie van de voorzitter en griffier wil de commissie niet veranderen. Zij is tevreden over de traditie en uitstraling van de huidige plek. Daarnaast zal een verhuizing de logistiek in relatie tot de VIP-ingang Binnenhof 1A verstoren. De Bouwbegeleidingscommissie is dan ook tegen beide voorstellen.

Renovatie Binnenhof Den Haag, beeld Corné Bastiaansen

Beeld Corné Bastiaansen

Groene gracht

Dit plan moet het traject van de oorspronkelijke gracht zichtbaar maken. Door de binnentuin tussen de gebouwen aan het Binnenhof en de nieuwbouw toegankelijk te maken, ontstaat een doorgang tussen Binnenhof en Hofplaats. De Bouwbegeleidingscommissie is positief over dit idee.

Nieuwe verbindingen

Vervolgens spreekt de commissie over het creëren van nieuwe verbindingen. Deze moeten de Statenpassage, het Hotel en Justitie aan elkaar koppelen. De Bouwbegeleidingscommissie is te spreken over dit voorstel.

Later in de vergadering komt ook het voorstel voor een verbinding, ofwel ondergronds ofwel bovengronds, tussen de Tweede Kamer en de Grafelijke zalen aan bod. Het Rijksvastgoedbedrijf geeft hier echter een negatief advies over en de Bouwbegeleidingscommissie gaat daar in mee. Een kleine verbinding ondergronds is eventueel mogelijk, maar zal nader onderzocht worden.

Renovatie Binnenhof Den Haag, beeld Jurjen Drenth

Beeld Jurjen Drenth

Technische voorstellen

Richting het einde van de vergadering bespreekt de Bouwbegeleidingscommissie nog enkele technische voorstellen. Zo komt de toevoeging van een ringleiding voor slechthorende ter sprake. De commissie wil graag dat deze optie verder wordt onderzocht.

Ook is de commissie positief over een voorstel voor een “ruime brandcompartimentering en sprinklers”. Uit het verslag valt niet op te maken wat dit voorstel precies inhoudt. Maar de commissie stemt in met een nadere technische beoordeling van deze keuze.

Klimatologische voorstellen

Als laatste bespreekt de Bouwbegeleidingscommissie nog twee voorstellen over “mechanische ventilatie” en “aardgasloos overwegen”. Opzet is om iedere ruimte comfort te bieden, aldus Pieter Dijckmeester (Rijksvastgoedbedrijf). In de uiteindelijke opzet komt de besparing hoofdzakelijk voort uit de warmteopvang. Belangrijk is voorts dat keuzes die nu worden gemaakt, toekomstbestendig zijn.

Rik Grashoff (GroenLinks) vindt echter dat deze niet als geïsoleerde vraagstukken moeten worden besproken. Hij wil het totale energievraagstuk inclusief koellast, luchtbehandeling en ventilatie behandelen. Het Rijksvastgoedbedrijf zal daar varianten voor aanleveren.

Lees ook

Bouwbegeleidingscommissie

De Bouwbegeleidingscommissie, ook wel BBC genoemd, bestaat uit acht Kamerleden aangevuld met vertegenwoordigers van de fractiemedewerkers en de ambtelijke diensten. Samen vertegenwoordigen zij de gebruikers van het Binnenhof.

Deze adviescommissie is intensief bij de nieuwe huisvestingsplannen betrokken en vergadert daar regelmatig over. Aangezien het project in 2016 geheim is verklaard, behoren de commissieleden tot een selecte groep die tot in detail is geïnformeerd over de renovatie van het Binnenhof.

 

 

Reageer op dit artikel