artikel

Technologisch wonder: Nara Centennial Hall in Japan door Arata Isozaki

Architectuur

Technologisch wonder: Nara Centennial Hall in Japan door Arata Isozaki
Nara Centennial Hall in Japan door Arata Isozaki, beeld Hisao Suzuki

Door Christoph Grafe – Het meest opmerkelijke aspect van het congrescentrum van Isozaki in Nara is de enorme kegelvormige schaal die met geprefabriceerde betonplaten en grijs geglazuurde tegels is bekleed. Voor de bouw is gebruik gemaakt van een constructiesysteem waarmee Isozaki al eerder experimenteerde bij de sporthal in Barcelona. Het gebouw verschijnt in de stad als een hermetisch volume dat weinig prijsgeeft van zijn functionele organisatie. Het interieur kent echter een verrassende ruimtelijkheid die onderstreept wordt door de snede tussen het dak van het omhulsel en de ellipsvormige muren van de plattegrond.

De grootste bezienswaardigheid van Nara, waar in de achtste eeuw de eerste hoofdstad van Japan werd gevestigd, is de Todai-ji. Deze tempel, ’s werelds grootste houten constructie, staat temidden van een uitgestrekt park en bevat een van de belangrijkste Boeddhabeelden van het land. De ervaring van het reusachtige, met zwart uitgeslagen goud beklede beeld is curieus.

In plaats van een totaalbeeld van het object te krijgen, is de beschouwer teruggeworpen op de waarneming van fragmenten die uit het halfduister oplichten, zoals de enorme voeten of het kalme gelaat van de Boeddha, dat tussen de houten kolommen en balken net zichtbaar is. De plaatsing van een veel te groot beeld in een enorme houten hal die aan de binnenkant heel klein is, heeft iets raadselachtigs.

Als bezoeker weet je dat zowel het gebouw als het erin verscholen object bij elkaar horen, maar beide staan ook volledig op zichzelf en dwingen ontzag af door elkaar en hun respectievelijke omgeving totaal te negeren. Het monumentale karakter van de tempel komt niet voort uit de schaal van het gebouw, maar uit zijn verschijning als een solitair object. De precisie van de traditionele Japanse houtbouw zorgt ervoor dat het kleinste bouwkundige detail en de totale vorm aan elkaar gerelateerd zijn.

Nara Centennial Hall in Japan door Arata Isozaki, beeld Hisao Suzuki

beeld Hisao Suzuki

Vrijstaand object

Arata Isozaki heeft de Todai-ji mee laten spelen in het ontwerp voor een nieuwe grote congreshal aan de rand van Nara, achter het weinig uitnodigende station van de Japanse spoorwegen. De Centennial Hall, gebouwd ter gelegenheid van honderd jaar modem stadsbestuur, bevindt zich op de plek waar het oude uit China overgenomen stadsgrid is verstoord door de aanleg van de spoorlijn.

Deze verandering in de geometrie van de stadsplattegrond en de aanwezigheid van kleinschalige woonbebouwing in de directe omgeving betekenen dat een gebouw met een grootschalig programma niet anders dan als een vrijstaand object opgevat kan worden. Isozaki heeft voor een langwerpig volume met een ellipsvormige plattegrond gekozen dat rekening houdt met het grid door de lengteas te ijken aan de dominante oost-west-richting, maar dat ook genoeg een eigen vorm heeft om zich aan zijn omgeving te kunnen onttrekken.

Nara Centennial Hall in Japan door Arata Isozaki, beeld Hisao Suzuki

Constructie Nara Centennial Hall, beeld Hisao Suzuki

Uitzonderlijke constructie

Het gebouw omvat een grote en een kleine concertzaal met daar omheen ondersteunende ruimtes en een auditorium voor lezingen. Aan de oostzijde treedt een lagere zijvleugel van glas uit het hoofdvolume waarin zich de entree en de foyer bevinden. De vorm van de zalen die rug aan rug in de lengterichting van het bouwvolume zijn geplaatst is vanaf de buitenkant niet af te lezen, evenmin als de constructie van de hal die achter een strak gespannen huid van grijs geglazuurde tegels verborgen blijft. Met deze afwerking verwijst Isozaki uitdrukkelijk naar het traditionele dakbedekkingsmateriaal van de Japanse boeddhistische tempel.

De uitzonderlijke constructie van de hal maakte een zeer korte bouwperiode mogelijk. Om het volume met een lengte van 128 meter, een breedte van 42 meter en een hoogte van 25 meter zonder stabiliteitswanden of een kern overeind te houden, greep Isozaki terug op het ‘constructieve principe’ van een houten emmer met een vaste bodem en verbindingen van stalen strips die de houten planken bij elkaar houden.

Hier is de emmer omgedraaid en bestaat ze uit 120 halverwege door een scharnier onderbroken, geprefabriceerde betonstaal panelen van 25 x 3 meter. Deze panelen zijn ter plekke geassembleerd en vervolgens door middel van scharnieren aan de fundering en de dakplaat bevestigd. Daarna is deze constructie in een klachttoer van zes dagen met behulp van een hydraulisch hefmechanisme geleidelijk opgehesen tot de uiteindelijk hoogte.

Constructieprincipe Nara Centennial Hall in Japan door Arata Isozaki

Constructieprincipe 

Betonnen afwerking

De scheidingswanden tussen de zalen en de verdere indeling staan los van deze constructie en zijn letterlijk inbouw. Het effect van de schil is het sterkst in de grote zaal die 1800 zitplaatsen heeft en waar de glad afgewerkte betonnen panelen zichtbaar zijn, waarmee de segmenten aan de binnenzijde zijn bekleed. Hier is de vorm van de binnenruimte een direct gevolg van de keuze voor een ellips die een axiale, conventionele voorstellingszaal oplevert.

De betonnen afwerking en de hoogte-breedte verhouding roepen echter ook een andere, waarschijnlijk onbedoelde herinnering aan het interieur van een turbinehal of een kernreactor op. Deze ervaring heeft veel te maken met de heldere maar ook simplistische benadering van een openbaar gebouw als een perfect gemaakt object en als een technologisch wonder.

Nara Centennial Hall in Japan door Arata Isozaki, beeld Hisao Suzuki

beeld Hisao Suzuki

Raadselachtige oorsprong

Daar waar het effect van de constructieve opzet zichtbaar is, kan de beschouwer zich er niet meer aan onttrekken door bijvoorbeeld achter een kolom te duiken of in de schemering van een nis zijn toevlucht te zoeken. De bezoeker van de grote boeddha en zijn tempel heeft een duidelijk besef van de grootte en de grootsheid ervan, omdat deze op niet geheel verklaarbare wijze in Nara zijn neergedaald.

Het beeld van een gebouw met een dergelijke raadselachtige oorsprong dringt zich ook bij Isozaki’s hal op en de architect verwijst er zelf naar. Door de diagrammatische benadering mist de congreshal echter de verfijning en de ambiguïteit die het bezoek aan de houten hal met een pannendak drie kilometer verderop tot een contrastrijke ervaring maken.

Nara Centennial Hall in Japan door Arata Isozaki

Dit artikel verscheen eerder in de Architect 2000 nummer 4 (pagina 44-47).

Projectgegevens

Opdrachtgever Stadsbestuur Nara
Ontwerp Arata Isozaki & Associates
Medewerkers Shuichi Fujie, Tohru Uno, Masashi Yagi, Yasumi Taketomi, Katzutoshi Imanaga, Hiroyuki Fukuyama, Toru Ogata, Hikaru Hane
Adviseur constructie Mamoru Kawaguchi & Engineers
Adviseur installaties Kankyo Engineering Inc.
Adviseur akoestiek Nagata Acoustics Inc.
Adviseur licht LPA
Adviseur design Ikko Tanaka Design Studio
Aannemer Joint Venture of Obayashi Corporation, Konoike Construction Co. Ltd., Dai Nippon Construction, Morimoto Co. Ltd., Asakawa Co. Ltd., Oda Co. Ltd., Nakamura Co. Ltd., Kimura Co. Ltd., Hokushin Co. Ltd.
Totaal vloeroppervlak 22.682.26 vierkante meter waarvan bebouwd 6.416.01 vierkante meter
Ontwerpperiode september 1992 tot oktober 1995
Bouwperiode april 1996 tot oktober 1998

Lees verder

 

Foto's

Reageer op dit artikel