artikel

Raamwerk Gent

Architectuur Premium

Raamwerk Gent
Beeld Stijn Bollaert

Het Vlaamse bureau Raamwerk is een collectief voor architectuur, stedebouw en scenografie. In 2014 is het bureau opgericht door Gijs De Cock, Freek Dendooven en Jon D’haenens. Nu werken zij aan diverse projecten die zich kenmerken door een vorm van puurheid.

Tekst Marieke Giele

In het historische centrum van Gent bevindt zich het onderkomen van Raamwerk. Sinds anderhalf jaar betrekt het bureau twee kamers in het Consulaat van Finland. De kleine, geschakelde ruimten doen dienst als ontwerpplek, vergaderruimte, lunchtafel en maquettewerkplek. Voor de gelegenheid is de foamsnijder van tafel gehaald en is de maquettetafel omgetoverd tot ontvangsttafel. Grote ramen bieden uitzicht over de Gouvernementstraat, die uitkomt bij de Sint-Baafskathedraal. In de stellingkast staan theoretische boeken en een uitgebreide verzameling aan samples. De Cock, Dendooven en D’haenens kennen elkaar van de opleiding Architectuur aan het luca Gent. Een inzending voor Europan vormde tijdens hun studie een eerste oefening in de samenwerking. Na het afstuderen deden ze allen ervaring op bij architectenbureaus, maar werkten tegelijkertijd in verschillende samenstellingen aan hun eigen projecten. Eind 2016 volgde het eerste gezamenlijke ontwerp voor een woningaanbouw in Sint-Amandsberg (b). Sindsdien is het hard gegaan en werkt Raamwerk aan diverse projecten voor particuliere en openbare opdrachtgevers.

Architectuur van eenvoud

Het werk van Raamwerk kenmerkt zich door een vorm van puurheid. Dat is al terug te zien bij de atelierwoning in Mariakerke (b), het eerste project van het bureau. Het ontwerp bestaat uit twee vrijstaande gebouwen op een hoekperceel. “Het was een hele puzzel om het volledige programma op deze compacte kavel in te passen”, vertelt De Cock. “Aan de twee uiterste zijden van het perceel plaatsten we de twee gebouwen en aan de straatzijde hebben we twee muren toegevoegd voor het behoud van privacy. Tussen deze bebouwing ontstaat een beschut microklimaat met verschillende zichten op de omgeving.” “In de uitwerking van de twee gebouwen hebben we gezocht naar een humane schaal. Daarvoor hebben we de verhoudingen uit de klassieke architectuur als uitgangspunt genomen”, gaat Dendooven verder. “Het is een moderne vertaling van de kenmerkende Griekse fries. De steense muren dragen de betonnen balken met daarop de houten liggers. Deze stapeling van de elementen geeft het gebouw een primitieve uitstraling.” Dit idee zet het bureau door in de ambachtelijke uitvoering van het project. “Het was een zoektocht naar hoe we goed kunnen omgaan met de mortel. Uiteindelijk hebben we gekozen voor een opvallende textuur”, aldus De Cock. “Er ontstaan imperfecties, maar die geven juist de schoonheid aan het project. We vinden het mooi om in onze architectuur de signatuur van de ambachtsman zichtbaar te maken.”

Open OproepNa de atelierwoning in Mariakerke (b) volgden al snel meer opdrachten. Op dit moment zijn er zeven projecten in aanbouw en bevindt het bureau zich in een overgangsfase. “Dankzij de Open Oproepen van de Vlaams Bouwmeester hebben we de afgelopen jaren al een flink aantal grotere opdrachten binnengehaald”, legt Dendooven uit. “Bij deze uitschrijvingen draait het niet alleen om het gebouwde portfolio, maar ook om de visie op de opgave. Dat gaf ons de mogelijkheid om zonder veel ervaring toch mee te doen.” De eerste opdracht die Raamwerk met een Open Oproep binnenhaalde, is het Jeugdontmoetingscentrum in Lichtervelde (b). “Oorspronkelijk vroeg het gemeentebestuur om een grote polyvalente ruimte voor verschillende activiteiten. Wij zijn daar met ons wedstrijdontwerp een beetje tegenin gegaan en hebben ze weten te overtuigen met een programma dat juist is opgedeeld over compacte kamers”, vertelt D’haenens. “In dat opzicht beschouwen we het project als een overmaatse woning. De aaneen- schakeling van de verschillende plekken levert een interessante interactie op tussen al deze programmaonderdelen.” “Het programma is ingericht rondom een centrale buitenruimte. Dat is eigenlijk de belangrijkste plek van het gebouw”, vult De Cock aan. “Deze buitenruimte fungeert als een kamer zonder dak, die de diverse programmaonderdelen ontsluit. Een vrijstaande muur vormt een scherm ten overstaan van de omliggende bebouwing. Een zachte overgang tussen publiek en privaat. Zo ontstaat een afgeschermde plek waar de jeugd zich in de zomer rond de buitenhaard kan verzamelen.” Op dit moment bevindt het project zich in de uitvoeringsfase. “Begin 2017 zijn we gestart met de bouw en in oktober staat de opening van het Jeugdontmoetingscentrum gepland”, aldus D’haenens. “In de uitvoering stonden we voor een grote uitdaging. Het beperkte budget hebben we optimaal proberen te gebruiken. Geen enkel detail is te veel, waardoor een vorm van eenvoud ontstaat.”

Raamwerk Gent

Beeld Stijn Bollaert

Naïeve benadering

Het stimuleren van deze wisselwerking, tussen publiek en privaat en tussen open en gesloten, vormt een belangrijk thema in het portfolio van Raamwerk. Dat is ook zichtbaar in het ontwerp voor de huisvesting Duinhelm in Oostende (b), een Open Oproep die Raamwerk onlangs nog won. De opgave omvat de huisvesting van veertig mensen met een beperking. “We vinden het belangrijk om te denken vanuit de mogelijkheden van de bewoners in plaats van hun beperkingen. Het is geen instelling, maar echt een thuis”, legt De Cock uit. “Op stedebouw- kundig niveau creëren we een publiek park waar we de huisvesting als twee zelfstandige structuren in plaatsen. Daarmee faciliteren we de ontmoeting tussen bewoners en de buurt.” “Binnen deze gekromde structuren creëren we vier groepswoningen”, gaat D’haenens verder. “Verschillende bufferzones zorgen voor een geleidelijke overgang van het publieke park naar de gemeenschappelijke leefruimte tot aan de private slaapkamers. Slimme ingrepen, zoals een nis en een vide, versterken de relatie tussen de verschillende schaalniveaus.” In het prijsvraagontwerp heeft Raamwerk veel tijd gestoken in het vinden van een goede bena- dering voor het ontwerp. “We hebben zelf nog vrij weinig ervaring opgedaan met zorgprojecten voor deze doelgroep. Juist daardoor hebben we de opdracht met een frisse blik benaderd en konden we de benodigde naïeve vragen stellen. Zo konden we daadwerkelijk voorbijgaan aan de traditionele principes”, aldus Dendooven. “Uiteindelijk hebben we met die vernieuwende insteek de opdrachtgever weten te overtuigen.”

Toekomst

Waar het bureau over een aantal jaren staat, is op dit moment nog een onderwerp voor discussie. “We vinden het vooral belangrijk om goede architectuur te blijven maken”, lacht D’haenens. “Dat betekent dat we onze ambities goed voor ogen moeten houden en met dezelfde intensiteit aan elk project willen werken. Door tekeningen op te hangen van lopende projecten ontstaat een mooi beeld van waar we mee bezig zijn. Ook nu we steeds meer opdrachten tegelijkertijd hebben.” “En ik hoop dat we onze naïeve ontwerp- benadering kunnen behouden”, vult Dendooven aan. “Het werken aan verschillende typen op- gaven geeft ons die frisse blik om de juiste vragen te stellen. We vinden het belangrijk om deze benadering te behouden en zo met verrassende ontwerpen te blijven komen.”

 

Portfolio

Mariakerke - Raamwerk

Atelierwoning in Mariakerke i.s.m. Van Gelder Tilleman architecten

Op een vrij hoekperceel in Mariakerke creëerde Raamwerk een woning en een vrijstaand beeldhouwatelier. De vierkante gebouwen zijn opgedeeld in zones rondom een centrale kern, die uit het midden is geplaatst. Zo ontstaat een spanning tussen de verschillende ruimten. De uitvergrote houten liggers onderbreken de vrije hoogte, waardoor een gelaagdheid in het interieur ontstaat.

Duinhelm in Oostende, Raamwerk

Duinhelm in Oostende

De organisatie vzw Duinhelm ontwikkelt in Oostende de huisvesting voor veertig mensen met een beperking. De aanleg van een publiek park stimuleert de integratie tussen het dorp en de nieuwe bewoners. Daarin komt de nieuwe woningbouw, uitgevoerd als twee gekromde structuren, die de openbare ruimte verder indeelt. De huisvesting is uitgevoerd als een uitvergrote woning. De leefruimten en slaapkamers staan in directe relatie tot elkaar, waardoor elke bewoner zijn eigen plek kan vinden.

Jeugdontmoetingscentrum in Lichtervelde - Raamwerk

Jeugdontmoetingscentrum in Lichtervelde

In Lichtervelde, een klein dorp in West-Vlaanderen, werkt Raamwerk aan een Jeugdontmoetingscentrum. Het open ontwerp nodigt uit tot laagdrempelige ontmoetingen en activiteiten. Het programma is verdeeld over compacte kamers rondom een plein. Zo ontstaat een centrale buitenruimte die de geleidelijke overgang van publiek naar gemeenschappelijk vormt.

Woning Wolterslaan in Sint-Amandsberg

Woning Wolterslaan in Sint-Amandsberg,- Raamwerk. Beeld Stijn Bollaert

Beeld Stijn Bollaert

Voor een aanbouw aan een rijwoning in Sint-Amandsberg (b) is een kleine bouwenvelop op het noorden beschikbaar. Dat vraagt om een zorgvuldige omgang met de beschikbare ruimte. Raamwerk haalt de nieuwe bebouwing los van de muur naar de buren, waardoor een smalle tussenruimte ontstaat. Deze brengt veel daglicht in de woning en zorgt tegelijkertijd voor een spannende interactie tussen binnen en buiten. Binnen deze nieuwbouw creëert het bureau een reeks van ongedefinieerde, compacte plekken. Door de onbruikbare afmetingen schuurt het ontwerp tegen het ongemakkelijke aan. Juist deze ondefinieerbare ruimten dagen de bewoners uit om een eigen invulling te geven aan de architectuur. Tegelijkertijd geeft dit de vrijheid om de ruimten door de tijd heen aan te passen.

Raamwerk Gent - Beeld Stijn Bollaert

Beeld Stijn Bollaert

Het project is uitgevoerd met lichte, ecologische materialen. Uitgangspunt is het idee van een tactiel skelet met een jasje erover, waar geen enkel detail is verstopt. Een ruwe plint vormt de basis van de aanbouw. Daarboven- op rusten de houten kozijnen, die aan de buitenkant zijn afgewerkt met aluminium l-profielen. Dankzij de hoge reflectiegraad brengen ze extra licht in de woning. Zo ontstaat een aangename verblijfsruimte waar binnen en buiten samenkomen.

Raamwerk Gent

Raamwerk Gent

Opdrachtgever privé

Ontwerpbureau Raamwerk, Gent (B)

Projectarchitecten Gijs De Cock, Freek Dendooven en Jon D’haenens Adviseur constructie Lime, Gent

Programma verbouwing van een rijwoning

Oppervlakte 280 m2

Voorlopig ontwerp 2015

Huidige fase opgeleverd (2017)

Woning Wolterslaan in Sint-Amandsberg,- Raamwerk. Beeld Stijn Bollaert

Beeld Stijn Bollaert

Foto's

Reageer op dit artikel