artikel

Van groothandelsgebouw tot designbeurs – HAKA-gebouw Rotterdam

Architectuur Premium

Het industriële HAKA-gebouw aan de Vierhavensstraat, dat lange tijd als een molensteen om de hals van woningcorporatie Vestia hing, heeft eindelijk een nieuwe eigenaar gevonden. Het bedrijfsverzamelgebouw dat hier wordt gevestigd, zal naar verwachting eind 2019 zijn poorten openen. Voor het zover is, vindt begin volgend jaar in HAKA de dwarse en snel groeiende designbeurs OBJECT Rotterdam plaats.

Onlangs werd bekend dat het Dordtse vastgoedbedrijf Dudok Groep het roemruchte HAKA-gebouw heeft overgenomen van Vestia. Deze belegger-ontwikkelaar wil het leegstaande pand transformeren naar een modern en karakteristiek kantoorgebouw, met behoud van industriële en monumentale waarden. In het bedrijfsverzamelgebouw komt op de begane grond horeca. Het zal naar verwachting in 2019 worden opgeleverd.

Programmatisch rijk gebouw

Het pand is een voormalig bedrijfsgebouw met graansilo en garage, dat in 1931-1933 in opdracht van de Coöperatieve Groothandelsvereeniging De Handelskamer (HAKA) is gebouwd. Deze instelling had als doelstelling basisproducten voor een eerlijke prijs aan arbeiders leveren. Het nieuw-zakelijk ontwerp is gemaakt door de architecten H.J. Mertens en J. Koeman, in nauwe samenwerking met de toenmalige HAKA-directeur J. Warmolts. Niet geheel ten onrechte wordt HAKA vaak vergeleken met de veel beroemdere Van Nelle Fabriek uit dezelfde tijd.

Het oorspronkelijk betonnen gebouw verenigde een veelheid aan functies. Naast de fabriek met koffiebranderij, theemengerij en verpakkingsafdelingen, was hier ook een kantoor, magazijn en graansilo gevestigd. Deze programmatische rijkdom komt tot uitdrukking in de afwisseling van open en meer gesloten bouwdelen. Karakteristiek zijn de horizontale raamstroken met stalen kozijnen, aangevuld met kleine openingen in de gesloten delen.

Premium - Groothandelsgebouw Rotterdam

Water- en energiecampus

In 2002 kreeg HAKA de status van Rijksmonument. Zes jaar later kocht corporatie Vestia het HAKA-gebouw in 2008 voor elf miljoen euro. Toenmalig corporatiedirecteur Eric Staal wilde er een campus voor ‘cleantech bedrijvigheid’ van maken. In HAKA zou een Living Lab komen voor die bedrijven, instellingen en overheden die actief zijn op de terreinen van water en energie.

Architectenbureau Rijnboutt uit Amsterdam maakte een structuurontwerp waarmee het gebouw langzaam in deze rol zou kunnen groeien. Van de ingrepen die Rijnboutt voorstelde op de terreinen van comfort, klimaat, ontsluiting en duurzaamheid, kwam niet veel terecht. In 2010 werd de begane grond van het gebouw tijdelijk in gebruik genomen voor start-ups. DoepelStrijkers Architecten uit Rotterdam ontwierp de inrichting hiervan. Voor de realisatie van het ontwerp onderzocht de ontwerper materiaalkringlopen op de schaal van het gebied en de stad.

Kort daarop brak de Vestia-crisis uit en balanceerde de corporatie lange tijd op de rand van een faillissement. De minister beval in 2014 dat Vestia het HAKA-pand moest verkopen, omdat het beheren ervan niet zou behoren tot de ‘kerntaken van een woningcorporatie’. Nu, drie jaar later, is het dan eindelijk verkocht. Over de verkoopprijs zijn geen mededelingen gedaan.

Nieuwe locatie OBJECT

De tijd tot aan de opening in 2019 wordt overbrugd met tijdelijke activiteiten. De beurs OBJECT is de eerste die het gebouw aan het publiek kan laten zien. De beurs zal het gestripte pand casco betrekken en alle infrastructuur, zoals verlichting, klimaat en verwarming, zelf moeten meenemen.

Lees ook: Object Rotterdam is de coolest designbeurs die ik ken

OBJECT-directeur Anne van der Zwaag: “Na de volledig ingerichte en comfortabele ss Rotterdam waar we de afgelopen drie jaar zaten, is dit een behoorlijke uitdaging, maar ik vind het belangrijk om te blijven verrassen en risico hoort nu eenmaal bij het ondernemen. De ruimten in HAKA zijn groot, licht en leeg en na het rijk gedecoreerde schip vind ik dat een prikkelend contrast.”

OBJECT was oorspronkelijk een aan ART ROTTERDAM gelieerde, kleine en redelijk overzichtelijke standaard designbeurs, met stands voor vooral galeries. Sinds zijn verzelfstandiging richt OBJECT zich op ontwerpers en labels. Anne van der Zwaag: “Galeries zijn welkom, maar de designwereld kent een ander systeem dan de kunstwereld. Designers zijn ondernemers die gewend zijn om zichzelf te presenteren en te verkopen. Daarbij komt dat ik zelf graag rechtstreeks met de makers in contact kom.”

Bekende namen en jonge talenten

De afgelopen vijf jaar is OBJECT gegroeid van twintig naar meer dan honderd deelnemers, waaronder jonge opkomende talenten, maar ook bekende namen en grotere labels. Van der Zwaag: “Juist die mix maakt het verrassend en interessant. De locatie zorgt in mijn optiek voor extra aantrekkingskracht. Ik zoek unieke en typisch Rotterdamse plekken die de beurs versterken en OBJECT tot een heuse beleving maken.” Eerder zat OBJECT in De Rotterdam van Rem Koolhaas. En op cruiseschip ss Rotterdam speelden onder andere het originele zwembad van architect Hugh Maaskant en de machinekamers een belangrijke rol.”

De totale oppervlakte van het HAKA-gebouw bedraagt 12.955 vierkante meter en OBJECT zal daarvan tweederde benutten. Het gebouw kent een duidelijke tweedeling. De entree met het trappenhuis en de paternosterlift ligt centraal iets uit het midden van het gebouw, waarbij het rechter gedeelte groter is dan het linker gedeelte waar vroeger de kantoren lagen. OBJECT zal de hele begane grond en het rechtergedeelte van het gebouw betrekken.

Van der Zwaag verwacht dat OBJECT deze ruimte moeiteloos zal vullen. “We zijn uitgegroeid tot een platform van formaat en elk jaar willen er meer ontwerpen en labels meedoen. Het is geen standaardbeurs waarvoor je je kunt inschrijven. Ik nodig de deelnemers uit en bespreek met hen wat ze gaan presenteren. Vervolgens maak ik een indeling per verdieping, waarbij ik vooral kijk naar kleur, materiaal en designdiscipline.”

Reageer op dit artikel