Toekomst zorg thuiswonende ouderen: Leer van de coronacrisis en investeer nu in geschikte woningen voor ouderen

Door Marieke Giele - De commissie 'Toekomst zorg thuiswonende ouderen', onder leiding van Wouter Bos, heeft een advies uitgebracht over wat er nodig is om de zorg voor thuiswonende ouderen ook in de toekomst op peil te houden. In het rapport is veel aandacht voor de leerpunten uit de coronacrisis en het bouwen voor ouderen. Opvallend is echter dat er geen ontwerpers betrokken zijn geweest bij de adviezen.
Verzorgingshuis in Den Haag. Beeld Shutterstock

Voor de commissie ‘Toekomst zorg thuiswonende ouderen’ staat een ding vast: we moeten flink aan de bak om ouderen ook in de toekomst zorgeloos thuis te laten wonen. Daarom heeft de commissie vier centrale adviezen geformuleerd, die zijn gepresenteerd aan minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport):

  1. Ga (ver)bouwen!
  2. Ga digitaal!
  3. Werk samen!
  4. Leer van de coronacrisis!

Voor deze adviezen heeft de commissie met 129 organisaties en personen gesproken. Daar zijn veertig aanbevelingen uit naar voren gekomen. Hoewel het rapport veel nadruk legt op de woonsituatie van ouderen, zijn er echter weinig ontwerpers bij de adviesvorming betrokken geweest. Wel hebben het Planbureau voor de Leefomgeving en de Rijksbouwmeester een commentaar ingediend op een eerdere versie van het rapport.

Nieuwe woonvormen

Ondanks dat is er in het rapport veel aandacht voor de fysieke woon- en leefomgeving van ouderen. Als deze aansluit bij hun wensen en behoeften, kunnen ze langer zelfstandig blijven wonen en zijn ze tegelijkertijd minder afhankelijk van zorg. Nieuwe woonvormen, die tussen het aloude eigen huis en het verpleeghuis in zitten, kunnen daarin een oplossing bieden.

Zo is er de afgelopen jaren goede ervaring opgedaan met vormen van (semi-)collectief en geclusterd wonen, denk bijvoorbeeld aan de levensloopbestendige appartementen die Shift in het Klooster Oude Dijk te Tilburg realiseerde of het plan voor een zorgneutrale wijk in Rotterdam door Open Kaart. Als jongere én oudere ouderen op deze manier bij elkaar wonen, kunnen zij onderlinge mantelzorg verlenen.

De commissie wil binnen tien jaar 70.000 extra geclusterde woningen realiseren. Dat kan door nieuwbouw, maar ook door verbouw van bestaande panden, zoals zorgvastgoed en flats. Daarbij is het van belang dat er gemeenschappelijke ruimtes komen voor ontmoeting en gezamenlijke activiteiten.

Uitbreiden Woningwet en uitzondering Verhuurderheffing

De commissie benadrukt dat er op dit moment te weinig woningen voor ouderen worden gebouwd en verbouwd. Dat zorgt niet alleen voor een suboptimaal woonaanbod voor de ouderen, maar belemmert ook de doorstroming op de woningmarkt.

Daarom pleit de commissie ervoor om met spoed de Woningwet uit te breiden met een verlicht regime voor geclusterde of collectieve woonvormen. Tegelijkertijd wil ze deze woonvormen uitzonderen van de Verhuurderheffing. Dat zal een belangrijke stimulans zijn om nieuwe woonvormen voor ouderen in rap tempo re realiseren.

Leer van de coronacrisis!

Hoewel de coronacrisis nog niet voorbij is, benadrukt de commissie dat deze al wel enkele leerpunten heeft opgebracht. Zo heeft de afgelopen periode het gebruik van digitale technologieën in de zorg en ondersteuning een enorme impuls gekregen.

Ook bleken verschillende organisaties veel makkelijker samen te kunnen werken. Deze samenwerkingen kwamen verschillende nieuwe initiatieven ten goede. Deze energie is belangrijk om vast te houden, ook als de crisis straks minder heftig is of zelfs voorbij is. Door het momentum te koesteren, kan uiteindelijk worden samengewerkt aan een goede woontoekomst voor ouderen.

Lees verder