Deze maand staat de Architect in het teken van Mevr. De Architect 2.0. We publiceren essays, columns en opinies over vrouwen in de architectuur en onderzoeken de vraag: zijn we wat opgeschoten sinds vijf jaar geleden de eerste editie van Mevr. De Architect uitkwam? Op woensdag 4 maart staan we weer in Pakhuis de Zwijger met een indrukwekkende line-up van sprekers om de balans op te maken.
Zichtbaar zijn als vrouw in de architectuur, moet je dat willen? Volgens Tine Vliegen wel. Ze vindt dat als vrouwelijke architecten blijven zwijgen, we niet verbaasd moeten zijn dat anderen het verhaal vertellen bij debatten, in de krant en op het podium. Het gevolg: 'Wie niet meepraat over de toekomst van architectuur, bouwt er uiteindelijk ook niet aan mee.'
De redactie van de Architect zoekt een ervaren en ondernemende senior vakredacteur die architectuur inhoudelijk kan doorgronden én journalistiek kan vertalen naar scherpe, relevante en leesbare verhalen.
Hij begon als architect zonder diploma, met een verbouwing voor zijn kapper, en groeide uit tot een van de meest gerespecteerde architecten van zijn generatie. Nu, op 74-jarige leeftijd, besluit Koen van Velsen zijn bureau te sluiten. Niet uit onvrede met het vak, maar vanuit verantwoordelijkheid naar zowel zijn opdrachtgevers als zijn medewerkers.
Gus Tielens runt samen met Mike Korth al 25 jaar het architectenbureau Korth Tielens in Amsterdam. Het bureau werkt veel aan woningbouw en infrastructuur en Tielens is naast architect ook supervisor. In de podcast 'Over Architectuur Gesproken' vertelt ze over plattegronden, verdichting, experiment en het belang van vrouwenogen in de architectuur.
Er is weinig zo frustrerend aan het architectenvak als de enorme verspilling van ontwerpkracht. Dit besef kwam extra hard binnen toen ik onlangs op de bouwplaats van Kop Dakpark aan het Marconiplein in Rotterdam stond en dacht aan alle andere Europan-winnaars, die niet hun visie gebouwd zien worden. Ik was enorm trots, maar vroeg me tegelijkertijd af waarom dit een uitzondering is.
Verdichten is hot. Strategieën als optoppen, inbreiden en transformeren worden breed gezien als noodzakelijk voor het oplossen van het woningtekort. In de praktijk verzandt verdichting echter vaak in losse projecten en technische rekensommen. Volgens Irma van Oort, partner bij KCAP, gaat het daar fundamenteel mis. 'Je kunt geen goede stad maken als je alleen op plotniveau denkt.'
De discussie over kunstmatige intelligentie in de architectuur gaat opvallend vaak over 'tools'. Over beeldgeneratoren, parametrische optimalisatie en efficiëntie. Maar wie beter kijkt, ziet dat AI vooral iets anders blootlegt: niet zozeer een technologische breuk, maar een identiteitscrisis die al veel langer sluimert.
Op woensdag 21 januari organiseert de Architect weer een nieuwe avond in Pakhuis de Zwijger waarin we de printeditie tot leven brengen. Dit keer staat het thema 'Paris Proof?' centraal en de vraag hoe architecten balanceren tussen regelgeving, realisme en verantwoordelijkheid. Oscar Vos, Jasper Smits, Martijn van Gameren, Christina Kaiser, Robert Winkel en Marc Koehler komen spreken.
De aarde overschreed in 2024 de grens van 1,5 graden opwarming. Daarmee is het doel van het Klimaatakkoord van Parijs feitelijk onhaalbaar geworden. Toch blijft 'Paris Proof'-bouwen richtinggevend voor architecten en hun opdrachtgevers: het biedt een concreet kader om energieverbruik te minimaliseren en materiaalimpact terug te dringen. In deze editie onderzoekt de Architect hoe de bouwsector zich heruitvindt in een tijdperk waarin klimaatneutraliteit niet langer een ideaal is, maar een noodzaak.
Voor abonneesDe aarde overschreed in 2024 de grens van 1,5 graden opwarming. Daarmee is het doel van het Klimaatakkoord van Parijs feitelijk onhaalbaar geworden. Toch blijft 'Paris Proof'-bouwen richtinggevend voor architecten en hun opdrachtgevers: het biedt een concreet kader om energieverbruik te minimaliseren en materiaalimpact terug te dringen. In deze editie onderzoekt de Architect hoe de bouwsector zich heruitvindt in een tijdperk waarin klimaatneutraliteit niet langer een ideaal is, maar een noodzaak.
'Schoonheid gaat voor ons over wat achter de motorkap zit', vertelt Martijn van Gameren van Paul de Ruiter Architects. Op geleende bouwschoenen en met een helm op loop ik achter hem aan door Coolsingel 93 (C93) in Rotterdam. Het voormalige bankgebouw van 26.000 vierkante meter wordt fors uitgebreid door er 20 meter bovenop te zetten. Vorig jaar is de bouw gestart.
GesponsordDe houten schuur heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld van eenvoudig bijgebouw tot volwaardig architectonisch statement. Waar schuren vroeger vooral functioneel waren, worden ze nu ontworpen als luxe bijgebouw, werkplaats, opslagruimte, thuiskantoor of hobbyruimte. Ook houten schuurwoningen worden alsmaar populairder. 'Dankzij slimme ontwerpen en hoogwaardige materialen zijn deze gebouwen niet alleen praktisch, maar ook esthetisch een verrijking van hun omgeving', zegt Hans van den Beukel, business consultant bij Geldersche Houtbouw.
GesponsordDuurzaam bouwen vraagt om meer dan alleen hergebruik van materialen. De keuze tussen bestaande en nieuwe materialen is complexer dan het lijkt. Prestaties, levensduur en milieu-impact spelen allemaal een rol in de uiteindelijke afweging. 'De grootste winst zit niet in één oplossing, maar in de combinatie van keuzes', zegt Bart Hellings, hoofd projectteam bij Reynaers Aluminium.
GesponsordArchitecten moeten duurzaamheidsdoelstellingen in een vroeg stadium bepalen. Dit vindt Christian Bergmann, oprichter van CBA (Christian Bergmann Architecture). 'In de eerste fase beslis je over 70 tot 90 procent van de totale CO2-uitstoot.' Volgens hem lag de focus tot nu toe te veel op energieverbruik tijdens het gebruik van een gebouw. 'Het draait nu om embodied energy': de energie die al in de materialen, het transport en de bouw zelf zit. Daar moeten we nu echt op focussen.'
GesponsordDe discussie over duurzaamheid in interieurarchitectuur is verschoven van een optie naar een absolute randvoorwaarde. Architecten en ontwerpers staan voor de uitdaging om design, functionaliteit en milieu-impact in balans te brengen. Daarbij wordt vaak gekeken naar gevels, isolatie en installaties. 'Eén element wordt nog te vaak onderschat: de vloer', zegt Tamara Dijkshoorn, adviseur Architecten en Design bij Tarkett. 'Juist dit oppervlak, dat intensief gebruikt wordt en grote materiaalvolumes vertegenwoordigt, kan een sleutelrol spelen in het realiseren van circulaire en klimaatvriendelijke gebouwen die voldoen aan eisen als de BREEAM, LEED en WELL-criteria.'
GesponsordOrganisaties zijn op zoek naar manieren om de werkomgeving opnieuw vorm te geven, waar cultuur voelbaar is, identiteit tot uiting komt en zowel samenwerking als focus mogelijk zijn. Het kantoor wordt zo een plek waar mensen graag werken. 'Als een ontwerp in echte dialoog met gebruikers tot stand komt, groeit de werkplek uit tot drager van het verhaal van de organisatie', zegt Monica Straathof, partner bij Ideal Projects. In de nieuwe werkomgeving van Salacia komen deze elementen samen.
GesponsordDe losmaakbaarheidsindex krijgt een steeds belangrijkere rol binnen circulaire bouwprojecten. Het is een methode om te meten in hoeverre bouwdelen later kunnen worden gedemonteerd en hergebruikt. Maar techniek alleen is niet genoeg: écht circulair bouwen vraagt om vroegtijdige samenwerking, gedeelde belangen en een gezamenlijke blik op de toekomst, zegt Andreas Ververis, key accountmanager bij Reynaers Aluminium. 'Losmaakbaar bouwen draait in de kern om samenwerking. Zonder die basis blijft circulair bouwen bij een ambitie.'
In Weert is een woonhuis gerealiseerd op een perceel met uitzicht over de landerijen. Het ontwerp van architectenbureau De Nieuwe Context sluit aan bij het landschap en de wensen van de bewoners. Vorm, materiaal en ruimtes vormen een eenheid met de omgeving.
In Hoofddorp staat een nieuw woongebouw met 124 sociale huurwoningen, ontworpen door architectenbureau Studioninedots. Octavia Hill is onderdeel van Hyde Park, een gebied dat wordt getransformeerd van kantoorgebied naar stedelijk district. Het gebouw staat op een plek waar drie stedelijke assen samenkomen en heeft een kleine footprint.
De carrière van een vrouwelijke architect in België duurt, volgens onderzoek uit oktober 2025, gemiddeld 10 jaar. Die van haar mannelijke collega's 25. De verklaringen voor dat enorme verschil zijn pijnlijk en voorspelbaar: beperkte doorgroeimogelijkheden, lage salarissen en een werkdruk die niet valt te combineren met een normaal (gezins)leven. Ze maken een lange loopbaan als architect voor veel vrouwen onaantrekkelijk of simpelweg onmogelijk. Als de situatie in Nederland ook maar enigszins vergelijkbaar is - en daar zijn voldoende aanwijzingen voor - dan dreigt Mevr. De Architect een lange reeks van steeds dunnere publicaties te worden.
'Wat een ding!' roept de vader van vakredacteur Charlotte Thomas wanneer ze met de auto langzaam in de buurt komen van de nieuwe woontoren Hoost, naar ontwerp van het Franse bureau Jakob+MacFarlane. De kleurrijke blokkendoos van 14 verdiepingen hoog met 97 appartementen, heeft heel wat stof doen opwaaien in de Belgische badplaats Knokke-Heist.
We zaten nog geen vijf minuten aan tafel of ging het meteen over AI. Tijdens het sprekersdiner in Pakhuis de Zwijger voorafgaand aan het event over Paris Proof ontwerpen, waren Marc Koehler, Oscar Vos en Jasper Smits enthousiast over de enorme mogelijkheden die kunstmatige intelligentie oplevert. Zo regelde de een met een goede prompt in een druk op de knop een juridisch dichtgetimmerd contract.
Ze studeerde cum laude af, werkte bij een betrokken bureau met goede intenties - en stapte toch uit de architectuurpraktijk. Marianne Boonekamp las Andrea Prins' artikel over de leaky pipeline in de architectuur en herkende zichzelf. Ze zegde onlangs haar baan als architect op en richt zich nu op een nieuwe uitdaging: ze verbouwt eigenhandig haar huis, terwijl ze reflecteert op het architectenvak en hoe ze zich daar in de toekomst wil positioneren.
