blog

Blog – Gemeenschappelijk wonen: Voorontwerp hof, groepen en woningen

Stedenbouw

Blog – Gemeenschappelijk wonen: Voorontwerp hof, groepen en woningen
Hof voor gemeenschappelijk wonen door Flip Krabbendam. Beeld Thomas Fell

Door Philip Krabbendam – Hoe nodig je uit tot betrokkenheid van mensen op elkaar en hun woonomgeving? Dat demonstreer ik aan de hand van een hof voor cohousing. Vandaag kijken we naar de uitwerking van lagere schaalniveaus.

In deze serie wil ik laten zien welke kwaliteiten kunnen uitnodigen tot betrokkenheid, van mensen op elkaar en op hun woonomgeving. Dit aan de hand van een project voor ‘gemeenschappelijk wonen’ of ‘cohousing’, zie de bovenstaande illustratie.

We verlaten nu het niveau van de buurt en bepalen ons tot het niveau van de hof, om te kijken naar kwaliteiten die een rol kunnen spelen bij de verdere uitwerking van deze hof en de lagere schaalniveaus die daarin besloten liggen.

Drempel, wandelgang, ontsluiting en tussendeuren

In het stedenbouwkundig voorontwerp van de hof zien we een gemeenschappelijk middengebied bedoeld als speelgebied voor kinderen en als ontmoetingsplaats voor volwassenen.

Een middengebied voor de hele hof. Beeld Yasser Hassan

Een middengebied voor de hele hof. Beeld Yasser Hassan

Ook dit niveau is, net als het buurtje, voorzien in een drempelgebied, zie de groene omkadering links op de illustratie hieronder, vanwaar bewoners zicht hebben op wat zich afspeelt op het hogere niveau van de buurt, terwijl buurtgenoten zich, door wat zich op de verschillende drempels afspeelt, een idee kunnen vormen van de bewoners van de verschillende hoven. Zo kunnen drempels ook hier de opeenvolgende schaalniveaus met elkaar verbinden.

Plattegrond van het voorontwerp, met het drempelgebied van de hof (groene rechthoek), wandelgang van de hof (groen gestippeld), ontsluiting van woningen en groepen (geel gestippeld), tussendeuren (groene ruiten boven en onderaan de illustratie en gele ruiten in ontsluiting van woningen en groepen) en de perifere ontsluiting (blauwe stippellijn)

Plattegrond van het voorontwerp, met het drempelgebied van de hof (groene rechthoek), wandelgang van de hof (groen gestippeld), ontsluiting van woningen en groepen (geel gestippeld), tussendeuren (groene ruiten boven en onderaan de illustratie en gele ruiten in ontsluiting van woningen en groepen) en de perifere ontsluiting (blauwe stippellijn)

Op deze illustratie zien we verder een groene stippellijn kan fungeren als wandelgang rond het gemeenschappelijke gebied van de hof. Net als op het buurtniveau kan men deze wandelgang gebruiken om, oplopend met een medebewoner, van gedachten te wisselen over wat zich afspeelt in dit middengebied. Een gedachtewisseling waar nieuwe gezichtspunten of voorstellen tot verbetering uit kunnen voortkomen.

De groene, ruitvormen verwijzen naar de verbindingen tussen de verschillende hoven, de ‘tussendeuren’, die zijn aangebracht omwille van de openheid. Zij verschaffen toegang aan buitenstaanders uit naburige hoven. Buitenstaanders zonder belangen of rechten, maar mogelijk met een interessante mening…

In dit voorontwerp zien we ook hoe de hof de context vormt voor vier groepen die elk een tuin delen, terwijl deze tuinen weer dienen als context voor telkens zeven woningen.

De gele stippellijn geeft de ontsluiting aan van de woningen, en dient tegelijkertijd als verbinding tussen de woningen en de bijbehorende groepstuinen. Zo liggen de groepstuinen ‘in de loop’ als men thuiskomt of van huis gaat.

In het midden het schaalniveau van de hof, voor spelen en ontmoeting, rechts het drempelgebied, en rond het middengebied de gemeenschappelijke tuinen met daarachter de individuele woningen. Beeld Yasser Hassan

In het midden het schaalniveau van de hof, voor spelen en ontmoeting, rechts het drempelgebied, en rond het middengebied de gemeenschappelijke tuinen met daarachter de individuele woningen. Beeld Yasser Hassan

In deze ontsluiting bevinden zich ook weer ‘tussendeuren’, ditmaal aangegeven door de gele ruitvormen. De verbindingen waardoor men toegang heeft tot de ontsluiting, en daarmee tot de groepstuin van een buurgroep. Deze zijn, net als de ‘groene’ verbindingen op het niveau van de hof, bedoeld voor de openheid, om contact te onderhouden met buren die als ‘buitenstaanders’ geen belang en geen rechten hebben, maar misschien wel een interessante mening…

De blauwe stippellijn geeft de ‘perifere’ ontsluiting aan. Bewoners die met de auto aankomen parkeren aan de buitenkant van de hof. Vandaar kunnen zijn de hof binnengaan.

Nu is het denkbaar om ook op het niveau van de groepstuinen, net als op het niveau van de gehele hof, drempels te maken van waaruit groepsbewoners kunnen zien wat er op het niveau van de hof gebeurt, terwijl men vanaf het niveau van de hof een idee heeft van de bewoners van de verschillende groepen. Maar omdat men vanuit elk punt van de tuin naar de activiteiten op het hofniveau kan kijken en omdat omgekeerd de gehele tuin zichtbaar is vanaf het niveau van de hof, is een drempelgebied hier niet nodig.

Op een lager schaalniveau van de woningen kunnen de bankjes naast de voordeuren worden opgevat als drempelgebieden, die bewoners zicht geven op het leven in de hof, terwijl men vanuit de hof zicht heeft op de bewoners.

Het bankje naast de voordeur als drempelgebied. (Zittende vrouw linksachter). Beeld Yasser Hassan

Het bankje naast de voordeur als drempelgebied. (Zittende vrouw linksachter). Beeld Yasser Hassan

Volgende aflevering

In de volgende aflevering zal ik een voorbeeld geven van hoe bewoners een rol kunnen spelen in de totstandkoming van het definitief ontwerp. Door te variëren met aantallen, door voorzieningen toe te voegen of weg te laten of door nieuwe kwaliteiten toe te voegen.

Lees verder

 

 

Reageer op dit artikel