Project

Stedelijke verbinding tussen zorg, onderzoek en onderwijs

Interieur Premium

Stedelijke verbinding tussen zorg, onderzoek en onderwijs
Beeld Rob van Esch | Ruimtes in Beeld

Door Marieke Giele – Na tien jaar van bouwen is het Erasmus Medisch Centrum Rotterdam (EMCR) getransformeerd tot een academisch ziekenhuis van de 21ste eeuw. EGM architecten heeft nieuwbouw met een oppervlakte van 207.000 vierkante meter gerealiseerd, die de bestaande gebouwen tot een compact en geïntegreerd complex heeft gemaakt. Het resultaat is een overzichtelijke en prettige zorgomgeving voor zowel patiënten als medewerkers en studenten.

Twintig jaar geleden zocht het EMCR naar nieuwe huisvesting voor het oncologische ziekenhuis. EGM architecten kreeg na een selectieprocedure de opdracht voor het ontwerp, ofschoon de locatie op dat moment nog niet was bepaald. Er was een discussie gaande of het academische ziekenhuis in het centrum moest blijven of juist buiten de stad moest komen. Uiteindelijk is in samenspraak met de gemeente Rotterdam gekozen om op de bestaande centrumlocatie uit te breiden, zodat het gehele complex goed bereikbaar blijft en tegelijkertijd het Hobokengebied nieuw leven inblaast.

Erasmus Medisch centrum Rotterdam door EGM Architecten. Beeld Ossip van Duivenbode

Beeld Ossip van Duivenbode

Doorwaadbaar complex

Als universitair medisch centrum vormt het EMCR een kleine stad binnen Rotterdam. Dagelijks gaan 13.500 medewerkers, 4.500 studenten en duizenden patiënten en bezoekers naar binnen en naar buiten. Belangrijke opgave was om dit medisch centrum, met een totaaloppervlak van 450.000 vierkante meter, te integreren binnen het stedelijk netwerk. Aan de noord-, oost- en zuidkant zijn verschillende entrees gerealiseerd. Zij verbinden het ziekenhuis met respectievelijk de binnenstad, het Museumpark en Het Park. Het resultaat is een doorwaadbaar complex dat zich hecht aan het publieke gebied van de stad. Na de sloop van de oude bebouwing aan de westzijde, gepland voor de komende jaren, bestaat de mogelijkheid om een ingang aan te leggen richting Coolhaven. Hier komt over enkele jaren het Familiehuis Daniel den Hoed te staan, waar familieleden van kankerpatienten gaan logeren. In samenwerking met Juurlink [+] Geluk is de omringende stedelijke ruimte opnieuw ingericht met als doel de verbindingen tussen medisch complex en stad verder te versterken. Voor de hoofdentree, aan de noordzijde, is een nieuw plein ontworpen waar het langzame voetgangersverkeer voorrang heeft. Van gevel tot gevel loopt een roodgeel bestratingspatroon om auto’s duidelijk te maken dat zij hier te gast zijn. Er is een aparte, geasfalteerde rijbaan vrijgehouden voor ambulances die naar de spoedeisende hulp gaan. Met groenvoorzieningen is het plein ingedeeld en zijn intiemere plekken voor verblijf gecreëerd.

Erasmus Medisch centrum Rotterdam door EGM Architecten. Beeld Levien Willemse

Beeld Levien Willemse

Publiek binnengebied

Vroeger bestond het EMCR uit een serie losse gebouwen die door loopbruggen met elkaar waren verbonden. In de loop van de tijd is een lappendeken ontstaan waarin patiënten en bezoekers nauwelijks de weg konden vinden. EGM architecten heeft de nieuwbouw gebruikt om het gefragmenteerde ziekenhuis te transformeren tot een geïntegreerd ziekenhuiscomplex. Een centrale as en meerdere atria verbinden oud- en nieuwbouw met elkaar. De ontstane ruimten fungeren als publieke gebieden voor het ziekenhuis, het onderwijscentrum en de researchafdelingen. Belangrijke onderdeel van dit publieke gebied is de ruim driehonderd meter lange opeenvolging van Plein Sofia, Passage en Arcade. Deze as vormt een belangrijk herkenningspunt voor gebruikers en helpt hen om zich verder te oriënteren binnen het complex.

Erasmus Medisch centrum Rotterdam door EGM Architecten. Axonometrie

Axonometrie

Dankzij de glazen gevel en het glazen dak valt veel daglicht naar binnen en voelt het wandelgebied aan als een prettige binnenstraat. Met receptiebalies, zitgebieden, winkels, restaurants en kunstobjecten zijn hier levendige ontmoetingsplekken gemaakt voor patiënten, medewerkers, studenten en bezoekers. Bij een academisch ziekenhuis komen patiënten vanuit het hele land en zijn zij vaak ruim op tijd voor een afspraak. In de atria is een intieme sfeer gecreëerd waar zij in een rustige omgeving kunnen wachten. EGM heeft samen met Juurlink [+] Geluk groenvoorzieningen ontwikkeld die de atria opdelen in verschillende zones met bamboe zitmeubilair. Hier kunnen niet alleen de patiënten rustig wachten, maar komen ook medewerkers en studenten voor een kop koffie, lunch of overleg.

Erasmus Medisch centrum Rotterdam door EGM Architecten. Beeld Rob van Esch

Beeld Rob van Esch  | Ruimtes in Beeld

Functionele gelaagdheid

Vanuit het publieksgebied ontsluiten zeven stijgpunten de verschillende functionele zones van het ziekenhuis. Deze verticale verbindingen zijn georganiseerd rondom herkenbare patiëntengroepen , zoals alle voorzieningen voor oncologische zorg en een hart- en vaatcentrum. Voor patiënten is het daardoor duidelijk waar ze in het complex moeten zijn. Horizontaal zijn dezelfde functies, zoals spreekkamers, onderzoeksruimten en operatiekamers, op dezelfde verdieping gelegd. Daardoor kan een operatiekamer de ene dag worden gebruikt voor een hersenoperatie en de volgende dag voor een borstoperatie. Met dit harmonicamodel kan het ziekenhuis zijn capaciteiten optimaal en flexibel inzetten.Erasmus Medisch centrum Rotterdam door EGM Architecten. Tweede verdieping 1:2000

Erasmus Medisch centrum Rotterdam door EGM Architecten. Tweede verdieping 1:2000In de verticale indeling is een onderscheid gemaakt tussen de verschillende programmaonderdelen. Op de begane grond bevindt zich een logistieke verdieping met daarboven de laag met publieke voorzieningen. Naar boven toe nemen de functies in verkeersintensiteit af: van poliklinieken naar dagbehandeling, naar diagnostiek, operatiekamers en intensive care. De zevende verdieping is in haar geheel voor techniek en installaties. Ze vormt de scheiding naar de bovenste verdiepingen waar de patiëntenkamers liggen. Deze functionele gelaagdheid is zichtbaar gemaakt in de gevels. Op de begane grond nodigt een glazen plint en overstek uit om dicht langs het gebouw te lopen. Daarboven begint de witte opbouw van de verschillende afdelingen en op de bovenste verdiepingen zijn de gevels van de patiëntenkamers uitgevoerd in hout met een dubbele gevel van glas. Door te spelen met koude of warme materialen, horizontale of verticale stroken, diepe neggen of juist erkers en grote gevelopeningen of gesloten panelen, ontstaat een heldere indeling van de gevel. Op deze manier oogt het complex niet als een megablok, maar zoekt het aansluiting bij de schaal van de stad.

Erasmus Medisch centrum Rotterdam door EGM Architecten. Doorsnede 1:200

Doorsnede 1:200

Healing environmentAlle patiëntenkamers zijn uitgevoerd als eenpersoonskamers, wat de rust en privacy van de patiënt ten goede komt. Dit geeft hun de mogelijkheid om ongestoord gesprekken te voeren met de arts en gedurende de dag en de nacht bezoek te ontvangen zonder dat anderen daar last van hebben. Ramen kunnen dankzij de glazen voorzetgevel opengezet worden en met het klimaatplafond kunnen patiënten het binnenklimaat verder afstemmen op hun wensen. Het gebruik van warme kleurtonen en houten materialen draagt bij aan een prettige gevoelswaarde voor de patiënt. Uiteindelijk moet dit allemaal het herstel van de patiënten ten goede komen.

Erasmus Medisch centrum Rotterdam door EGM Architecten. Beeld Rob van Esch

Beeld Rob van Esch  | Ruimtes in Beeld

Veel ontwerpbeslissingen voor ziekenhuis en de patiëntenkamers zijn gebaseerd op de filosofie van een ‘healing environment’. Op verzoek van de opdrachtgever heeft EGM daaraan in het gehele ontwerp veel aandacht besteed. Dit is zichtbaar in kleinere ingrepen, zoals het gebruik van natuurafbeeldingen op wandposters en ‘sky lights’ en gekozen kleurencombinaties in aanmeldbalies, zitmeubilair en gordijndesigns. Maar ook in grote gebaren als de positionering van de trappen aan de transparante gevel om beweging te stimuleren en de voor patiënten toegankelijke daktuin van 3.000 vierkante meter op de achtste verdieping. Het resultaat is een prettige zorgomgeving die niet alleen bijdraagt aan het herstel van de patiënten, maar hopelijk ook de medewerkers en studenten stimuleert om gezond te werken en te leven.

Erasmus Medisch centrum Rotterdam door EGM Architecten. Beeld Rob van Esch

Beeld Rob van Esch  | Ruimtes in Beeld

Opdrachtgever Erasmus MC Rotterdam

Ontwerpbureau EGM architecten en EGM interieur, Dordrecht

Projectarchitecten Willemineke Hammer, Victor de Leeuw, Eric Wendel, Martin van den Berg, Kees de Krijger, Roelof Krijgsman, Bas Molenaar, Gerard Groot Zwaaftink

Medewerkers Francis Alba Heijdenrijk, Darko Andric, Rob van Baarle, Ton Bakker, Jeroen Bakker, Ali Batasu, Frank van den Berg, Sanjay Boedhram, Aron Boer, Joost Bonnier, Natasja de Geus, Leo Borsboom, John Bothof, Gert Jan Bouman, Jessica van Boxtel, Jan Brakel, Friso Brouwer, Evert de Bruijn, Lex Bruns, René Buckers, Yüksel Burgaz, Can Cabuk, Oliver Carter, Beatriz Casiana, King Chaichana, Wilco den Dekker, André van Die, Cees Dirks, Jordy van Driel, Leen Droogendijk, E. Dubois, Wim Duijvestijn, Peter van Ek, Johan van Es, Carolien Euser, Reinier van der Giessen, Johan Goossens, Marieke de Graauw, Dennie Groenendijk, Leonie Grootveld, Matthieu den Haan, Piet Hamer, Jos van Holsteijn, Christian Honders, Eline van der Spek, Rinus van Housselt, M. Jansen, Gerard de Jong, Mark de Jong, Jos Kammers, Johanna Kamunen, Ryan van Kanten, Ibrahim Kaya, Theo Kerklaan, Jan Oscar de Klerk, Huib Klink, Peter van der Knoop, E.J. Kok, Gerben Koolstra, Wietse Koornneef, Pieter Korstanje, Stefan de Kruijf, R. Kuipers, Cees Kwakernaak, Nelleke Lagerwerf, Jeroen van Lier, Kevin van der Lingen, René van Loon, Hans de Man, Paul van Meer, Heleen Meinsma, Peter Mittertreiner, Angelique Moen, Dirk Mudde, Erik Nahuijsen, David de Neef, Michel Neufeglise, Marcel van Niekerk, Rob Niessen, Hans van Pelt, Cock Peterse, Sophie Pfeiffer, A. Pijl, Erik Pijnacker, Bram Plaisier, Josse Popma, Gijs Raggers, Evert van Reijswoud, Jan Paul de Ridder, Ron van Riel, Suzanne van Rietschoten, Rik van Rijckevorsel, Malou Ronteltap, Dick Roozenbeek, Pauline Rozenbaum, Bas Rozenbeek, Mieke Salden, Ries Scheffers, Stefanie Schreurs, Martijn, Schuil, Michel Schuurmans, Umut Sengönül, Dennis Slijkoord, Caspar Smeets, Mehmet Soy, Rob Stok, Daniël Tabbers, Kees Theunisse, Vincent Tjahjoko, Gert den Toom, Dennis Tuinder, Stephan de Vaal, Martijn in ’t Veld, Dick van de Velde, Rick van de Velde, Marijke Veryser, Leo Visser, Pim van der Vliet, Marc van Vugt, Sebastiaan de Weerdt, Ivo van de Wiel, Hans van den Wijngaarden, Halit Yavuz, J. Zilverschoon, Wanja van Zoest

Landschapsarchitect Juurlink [+] Geluk, Rotterdam

Bewegwijzering Mijksenaar, Amsterdam

Adviseur constructie Aronsohn raadgevende ingenieurs, Rotterdam

Adviseur installaties Royal HaskoningDHV, Rotterdam

Adviseur bouwfysica Peutz, Zoetermeer

Adviseur programma ptg advies, Amersfoort

Adviseur brandveiligheid EGM adviseurs, Dordrecht

Adviseur licht Atelier LEK, Rotterdam

Aannemer Bouwcombinatie Nieuwbouw Erasmus MC (BAM Utiliteitsbouw en Ballast Nedam), Rotterdam

Installateur Installatiecombinatie Nieuwbouw Erasmus MC (ULC Installatiegroep en BAM Bouw & Techniek), Rotterdam

Bruto vloeroppervlakte 207.000 vierkante meter

Functie universitair medisch centrum

Programma publieke ruimten, ontvangstruimtes, winkels, restaurants, daktuinen, kantoren, logistiek centrum, apotheek, laboratoria, spoedeisende hulp, poliklinieken, verpleegafdelingen, dagbehandeling, dialyseafdeling, (hybride) operatiekamers, intensive care, radiologie, radiotherapie, revalidatie

Locatie Dr. Molewaterplein 40, 3015 GD Rotterdam

Aanvang project mei 2003

Aanvang bouw oktober 2009

Oplevering december 2017

Opening 6 september 2018

 

Projectbezoek Erasmus MC Rotterdam i.s.m. EGM – 20 sep 2018 

Op donderdag 20 september organiseert de redactie van de Architect een projectbezoek naar het Erasmus MC in Rotterdam. Samen met Willemineke Hammer (EGM architecten) verdiepen we ons in de complexe stedebouwkundige integratie van het ziekenhuis in de stad. Daarnaast bespreken we hoe de filosofie van healing environment is geïntegreerd in het ontwerp.

Bekijk het programma en meld je aan >

Foto's

Ontwerp en realisatie

Locatie

Reageer op dit artikel