Ontwikkeling in de tijd

Blackheath in Londen

In de Span estates in Blackheath zijn volgens Dick van Gameren de problemen die zich voordoen bij bouwen in hoge dichtheid, goed opgelost.

De Span estates, gerealiseerd in de jaren vijftig en zestig, zijn ontwikkeld door de architect Eric Lyons en de ontwikkelaars (en ex-architect) Geoffrey Townsed. Samen met de landschapsontwerpers Preben Jacobsen en Ivor Cunningham realiseerden zij in Londen en daarbuiten een groot aantal woningbouwprojecten, waarmee ze de kloof tussen de monotone Engelse buitenwijk en het voor vrijwel iedereen onbereikbare landhuismilieu wilden overbruggen (‘aiming to span the gap’).

uitgangspunten

De belangrijkste uitgangspunten waren verdichting en inpassing. In de plannen werd een zo hoog mogelijke dichtheid nagestreefd om de kostprijs van de woningen zo laag mogelijk te houden. gelijktijdig werden met grote zorgvuldigheid de plannen in het landschap gepast, waarbij de vegetatie zo veel mogelijk werd behouden.

Dichtheid, auto's én landschap

De projecten van Span bestaan doorgaans uit kleine rijtjes eengezinswoningen in verschillende groottes, of uit kleine appartementsgebouwen in twee of drie lagen. De losse verkavelingen en de afwisseling van private en collectieve buitenruimtes maakten het mogelijk bij hoge dichtheden (tot zeventig woningen per hectare) toch het landschap in stand te houden en door te laten lopen. Auto’s worden op ontspannen manier toegelaten en op in het landschap ingebedde veldjes geparkeerd. De architectuur is zeer simpel; de gevels zijn veelal een collage van traditionele bouwmaterialen als baksteen, hout en shingles.

Blackheath Park

De bijzonderste Span-projecten staan in Blackheath Park. Dit gebied was tot aan de ontwikkelaar John Cator die het landhuis liet slopen en het park verkavelde in ruime percelen. Na de aanleg van een aantal lanen werd het gebied vanaf 1817 steeds verder bebouwd met vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen. Tijdens dit proces van verdichting bleef het landgoedkarakter in stand. De poorten aan de rand maken duidelijk dat het hier om een samenhangend gebied gaat en de brede groene wegen en grote kavels laten het landschap intact.

De invullingen met de Span-woningen, in clusters van gemiddeld veertig woningen, betekenden een enorme verdere verdichting van de Cator Estate. De Span-projecten werden veelal gerealiseerd in de achtertuinen van de negentiende-eeuwse villa’s. Doordat de Estate nog steeds in zijn geheel eigendom is van de huiseigenaren, kon de aanleg van straten die naar de Span-projecten leiden zich aan de gemeentelijke eisen en normen onttrekken en zo simpel mogelijk blijven.

Geleidelijk ontwikkelingsproces

De verdichting kon op deze manier het karakter van Blackheath Park onaangetast laten, zodat het suburbane karakter hier geen illusie is maar werkelijkheid is gebleven. Het succes van Blackheath park is voor een groot deel te danken aan de geleidelijke ontwikkeling van het gebied, waar een exemplarisch verdichtingsproces heeft plaatsgevonden. Daarin verschilt het van vrijwel alle andere suburbane gebieden die in één keer worden ontwikkeld en geen ruimte bieden voor zulke transformaties en verdichtingen en daardoor vaak slechts een beperkte houdbaarheid hebben.

<sub>Literatuur:
- Revisies van de ruimte, Gebruiksaanwijzing voor Architectuur, NAi Uitgevers, ISBN 90-5662-419-9
- Eric Lyons & Span, Riba Publishing, ISBN 1-85946-256-1</sub>