nieuws

Lichtplan De Centrale As

Techniek

Met het door Arup en NEXT architects ontwikkelde lichtplan voor de onlangs opgeleverde Centrale As in het nationale landschap van de Noardlike Fryske Wâlden wordt de weg nog beter onderdeel van de omgeving. Vertrekpunt was niet de vraag waar en welk type verlichting er moest komen maar of er überhaupt verlichting nodig was; of kan het ook donker blijven?

Lichtplan De Centrale As
Foto’s: Ronald Tilleman, Chantal van den Berg

De Centrale As (N356) ging in oktober 2016 open voor het verkeer en is de nieuwste weg in Noordoost Friesland: 24 km tussen Dokkum en Nijega. De route presenteert zich als een 21e eeuwse, driedimensionale slingerweg die het landschap toont. Deze bijzondere kwaliteit wordt versterkt tot een weg die het landschap laat zien in zijn diversiteit van hoge en lage, natte en droge percelen. Op de vormgeving en inpassing van de weg is ingezet op contrast, een tegenstelling tussen weg en landschap. Door een heldere keuze te maken voor de eigen identiteit van zowel landschap als weg en het contrast tussen beide te benutten wordt de ervaring van weg en landschap versterkt. Het beleefbaar maken van het landschap door het doorzetten en aanhelen van de singels en houtwallen tot dicht op de weg en in de middenberm. Hierdoor rijdt de weggebruiker door de kamers en wordt de leesbaarheid van het landschap versterkt.

Lichtplan Centrale As NEXT

Vastgelegde bouwstenen

Voor de generieke elementen, zoals tussensteunpunten, randdetails en grondkering, zijn bouwstenen ontwikkeld waarin de vormgeving en materialisering zijn vastgelegd. Bij de invulling hiervan is rekening gehouden met de beleving vanaf de weg enerzijds en de beleving vanuit het landschap anderzijds. Het aanzicht van De Centrale As vanuit de lokale structuur wordt eenduidig door strekmetalen schermen voor het brugdek te plaatsen. De kunstwerken krijgen een heldere hoofdvorm en gaan door het open materiaal op in het landschap. Vanaf de weg wordt het kruisen van de lokale structuren en het insnijden in het maaiveld juist benadrukt. Het (geperforeerde) cortenstaal schermen geeft De Centrale As hier een sterke identiteit die aansluit bij het bijzondere landschap dat zij doorsnijdt.

Lichtplan Centrale As NEXT

Lichtplan

In het integrale lichtplan is het behoud van de donkerte leidend. Vertrekpunt was niet de vraag waar en welk type verlichting er moest komen. Eerst is onderzocht of er überhaupt verlichting nodig was; of kan het ook donker blijven?

Door gebruik te maken van innovatieve verlichtingstechnieken en reflectie is de weg verkeersveilig en wordt lichthinder voorkomen. Bij het Aquaduct onder het Prinses Margrietkanaal, bijvoorbeeld, wordt het contrast tussen licht en donker geminimaliseerd door ‘s nachts in de tunnel de verlichting te dimmen. Bij een te groot contrast tussen licht en donker moeten onze ogen wennen. Door dit verschil te verkleinen kan extra verlichting rondom het Aquaduct achterwege blijven. Waar verlichting nodig is voor de verkeersveiligheid, zoals bij rotondes, worden houten lichtmasten geplaatst die het karakter van De Centrale As versterken en de impact van de weg op de Noardlike Fryske Wâlden beperken. Op plekken waar de weg een iconisch infrastructureel element in het landschap kruist, zoals bij de Doniawei, accentueert de verlichting het herkenningspunt op het tracé, maar dan wel zonder lichthinder voor de omgeving.

Lichtplan Centrale As NEXT

Behalve de minimale ecologische impact, heeft het lichtplan van NEXT en Arup ook voordelen op het gebied van duurzaamheid, kosten en energieverbruik. Dit maakt van De Centrale As een voorbeeldproject voor een weg die geen lichthinder oplevert. Ook past deze aanpak in de bredere visie voor deze weg, waarbij het in de eerste plaats gaat om de inpassing in het landschap.

Over De Centrale As
De Centrale As is een project in opdracht van de Provincie Friesland. NEXT architects was samen met H+N+S Landschapsarchitecten intensief betrokken bij het realisatieproces, de integrale visie voor de vormgeving en inpassing van weg, kunstwerken, (fiets-)bruggen en hop-overs, en voor het opstellen van het landschaps- en beplantingsplan.

Projectgegevens:

Team: Bart Reuser, Marijn Schenk, Michel Schreinemachers, Joost Lemmens, Jurriaan Hillerstrom, Pieter Mulder, Jurrian Knijtijzer, Wingjim Yick, Anne-Laurence Ricard, Agata Piet with Lodewijk van Nieuwenhuijze, Jutta Raith en Frank Talsma
Opdrachtgever: Provincie Fryslân, Projectbureau De Centrale As
Type: Architectuur en landschapsontwerp voor 24 km provinciale weg inclusief 35 civiele werken
Locatie: Friesland, Nederland
Samenwerking: H+N+S Landscape architects
Omvang: 24 km
Aannemer: Heijmans (Noord 2)
Constructeur: Grontmij, Witteveen en Bos, Antea Group and Arup Amsterdam
Installaties: Arup Lighting, Amsterdam

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels