blog

BIM

Techniek

Door Reijer Pielkenrood – In China wilde iedereen opeens bimmen. Opdrachtgevers vroegen ernaar omdat het interessant stond en indruk maakte op de markt. De intrede van 3D programmatuur op de bureaus leidde tot veel weerstand van de werknemers. Nu moesten ze van hun oude methode afstappen en iets nieuws leren wat de kans op fouten en dus gezichtsverlies alleen maar vergrootte.

BIM
BIM model

Verder heerste er nog steeds een flinke verwarring over wat BIM nu precies was. Is het nu een tekenprogramma of juist een nieuwe manier van werken? Tot grote frustratie, van onder meer mij zelf, werd er niet met de adviseurs in één BIM model gewerkt. De nieuwe 3D tekensoftware werd ingezet als een soort gedetailleerde versie van SketchUp. Dit was toch niet de bedoeling? Zo werd het niet gebruikt in het Westen.

 

BIM in Nederland
Bij mijn terugkomst in Nederland, anderhalf jaar geleden, bemerkte ik dat we hier al een stuk verder waren. Hier werkten de meeste architecten al langer met 3d tekensoftware en was het merendeel al echt aan het werk in één model met alle adviseurs. Hiep hiep hoera dacht ik. Eindelijk gaan we echt efficiënt aan een ontwerp werken met input van alle adviseurs in een vroeg stadium. Dit blijkt in de praktijk toch anders en ik begin bijna terug te verlangen naar het bimmen in China, waar er nog een vrijblijvend en onbevangen mee werd omgegaan.

Ouderwetse tekening

Adviseurs
Iedereen werkt hier wel in één BIM model, maar er blijkt nog weinig veranderd. Adviseurs schrijven nog steeds relatief laag in bij aanbestedingen. Met tot gevolg dat zij in de ontwerp fase de kat uit de boom kijken en alleen wat summiere schetsen aanleveren. Zij beginnen pas met modelleren als ze zeker weten dat ze alle informatie hebben. Wij architecten zijn dan al ver gevorderd met ons ruimtelijk model en gedwongen in een latere fase nog heel veel aanpassingen te doen. Met veel kunst en vlieg werk weten we het ontwerp overeind te houden, maar wel ten koste van ons honorarium.

 

Opgelegd protocol
Voordat we een BIM proces in gaan bestaat er nog zoiets als een BIM coördinatie overleg. Ik kom regelmatig bij dit soort besprekingen, die meestal door de aannemer of ontwikkelaar worden geïnitieerd. Zij streven er naar om zelfs al tijdens het voorlopig ontwerp aan tafel te zitten en invloed te hebben op het BIM model door een protocol op te leggen. Het gaat voornamelijk om het benoemen van elementen en de opbouw van het model. Zo kunnen ze namelijk al in een vroeg stadium makkelijker hoeveelheden uittrekken en tot een nauwkeurige calculatie komen. Heel begrijpelijk allemaal. Ontwikkelaars of aannemers  willen natuurlijk zo vroeg mogelijk financiële risico’s achterhalen en sturen in het ontwerp. Voor architecten levert dit echter ruimtelijk niks op.

 

Ontwerp fase in het gedrang
Door een opgelegd BIM protocol worden we dus al in een vroeger stadium gedwongen alles tot in detail vast te leggen. Waar we normaal gesproken het schetsontwerp, voorlopig ontwerp en definitief ontwerp zagen als ontwerp fase lijkt voor architecten alles te verschuiven naar het schetsontwerp. Het definitief ontwerp is inmiddels al omgedoopt tot DO+, wat eigenlijk neer komt op bestekniveau zonder geschreven bestek. Voor je het weet krijgen we een soort VO+, waar alle materialen en hoeveelheden al worden vastgesteld.

Architect als ontwerper

Ik begrijp me niet verkeerd. Ik weet dat we als architecten zijn gaan bimmen omdat het simpel weg wordt gevraagd vanuit de opdrachtgevers. Het is allemaal erg nuttig  bij het oplossen van moeilijke knooppunten in de uitwerkende fases en biedt het een betere samenwerking met de bouwpartners. Echter brengt 3D tekenprogrammatuur ons op dit moment niet de juiste mogelijkheden in de ontwerp fase en laten we ons dicteren door de ontwikkelende en uitvoerende partijen. We moeten zoeken naar mogelijkheden in ruimtelijkheid. Voor ons zou het veel interessanter zijn om binnen deze programma’s stedenbouwkundige modellen met zonnestudies te kunnen maken. De software zal ons in staat moeten stellen om ontwerp opties, ruimte studies en volumes snel op te zetten. De modellen zullen dan binnen dezelfde software eenvoudig omgezet worden naar visualisaties. Pas daarna volgt een simpele koppeling naar de uitwerkende fases. Nu heb ik het gevoel dat BIM een bureaucratisch opgelegd proces is, gericht op de uitwerking van een project en niet op ruimtelijkheid.