blog

Blog – Hoe techniek het architectenberoep verandert

Techniek

Architecten krijgen nog maar zelden volledige opdrachten. Hebben ze dat aan zichzelf te wijten of hangt het samen met de stormachtige opkomst en ontwikkeling van de techniek?

Blog – Hoe techniek het architectenberoep verandert

Profetisch

Jaap Bakema gaf in de jaren zeventig op Bouwkunde in Delft colleges waar hele drommen studenten op afkwamen. In deze wat achteraf zijn afscheidscolleges bleken te zijn, keek hij terug op zijn oeuvre en deed hij een poging dit samen te vatten. Achteraf zou ik deze colleges als profetisch bestempelen: zo voorzag hij bijvoorbeeld dat techniek een deel van het architectonische werk zou gaan vervangen.

  

 Uitbreidingsplan voor Pampus bij Amsterdam door bureau Broek en Bakema, jaren zestig

Complete opdrachten

Dit proces is nu in volle gang. Op veel architectenbureaus worden technieken toegepast om activiteiten te stroomlijnen en optimaliseren. Maar er is nog een tweede ontwikkeling gaande, een ontwikkeling die Bakema al voorzag en waarin systemen en machines taken overnemen die voorheen door architecten werden uitgevoerd. Niet iedereen ziet dat als een positieve ontwikkeling.

  

Ook op medische gebied vervangen machines medisch handelen 

Ontleding van het architectenberoep

Techniek is geen substituut van het vak maar vervangt wel veel van de taken die mensen in dit vak uitvoeren. Het beroep van architect is uit elkaar gevallen in een groot aantal deelactiviteiten. Zogenoemde complete opdrachten van schetsontwerp tot directievoering worden nog maar zelden verleend. De continuïteit van je bureau en misschien van de architectuur zelf komt daarmee in gevaar.

Fragmentatie van het vak

Vaak wordt gezegd dat architecten dit hebben laten gebeuren en dus aan zichzelf te wijten hebben. Dat lijkt mij maar het halve verhaal, als het al waar is. Wat ik me de laatste tijd steeds vaker afvraag is of deze versplintering van het vak in afzonderlijke componenten of deeltaken niet ook te wijten is aan de stormachtige ontwikkeling die de techniek doormaakt

  

Dankzij computeraangestuurde machines ontstaan geheel nieuwe mogelijkheden voor prefab bouwen met ongekende precisie 

Nieuwe taken

In het boeiende boek ‘The future of the professions’ dat ik dit weekeinde las, geven Richard en Daniel Susskind op deze vraag een ondubbelzinnig antwoord. Zij betogen dat ieder verzet tegen genoemde ontwikkeling misleidend is en dat je als architect maar beter de nieuwe taken en activiteiten kunt onderkennen en daar je talent, kennis, vaardigheden en praktijk op moet inrichten.

  

Ambacht of computers

Vader en zoon Susskind blijken niet veel te zien in de discussie of de toekomst van architectuur ligt in ambacht of computers. Dit is alleen maar een belemmering als je moet nadenken over de vraag hoe je in deze nieuwe condities continuïteit kunt geven aan je bureau. Ze schetsen daartoe verschillende alternatieven. 

Netwerkmodellen

In het ‘networked experts’ model werken architecten samen met tal van andere experts in fysieke en virtuele netwerken aan complexe problemen. Hierbij kun je bijvoorbeeld denken aan de opgave van het ziekenhuis. Die zijn zo ingewikkeld dat daar nauwelijks nog door een architect of bureau aan gewerkt kan worden.

 

dJGMA, ontwerp ziekenhuis Maas en Kempe, 2014 

Participatie- en kennismodellen

Maar ook wijzen ze op ‘community modellen’, waarbij je kunt denken aan de participatie en advocacy-praktijken in de woningbouw. Of ‘knowledge engineering’ systemen waarin de kennis van architecten op systematische wijze beschikbaar komt voor consumenten op de markt.

 

BIM-toepassingen in architectuur ondersteunen de samenwerking van teams met architecten, adviseurs en andere betrokken 

Bestaansgrond

De verdienste van dit boek is wellicht dat het nog eens wijst op wat de bestaansgrond van de architectonische praktijk is. Ze bestaat om urgente problemen op te lossen of verder te brengen, maar de laatste bestaan niet om architecten in hun levensonderhoud te voorzien.

Praktische expertise

De samenleving wendt zich tot architecten vanwege hun praktische expertise. Aan architecten de taak adequate expertise te produceren en op de juiste manier te delen met de maatschappij.

  

Innovatie

Jaap Bakema voorzag dat dankzij technologie de praktische expertise van een architect op nieuwe manieren beschikbaar komt. Zeker als dit op meer betaalbare en toegankelijke manieren gebeurt dan in een traditionele benadering, ontkom je er niet aan die te omarmen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels