blog

Leven met techniek

Techniek

Als je mij vijf jaar geleden had voorspeld dat ik tijdens een dj-set van Joost van Bellen mijn mobieltje op hem zou richten, een foto zou maken en deze al dansend zou posten op mijn Facebook-pagina, om hem te delen met vrienden thuis of elders in de stad, had ik je voor gek verklaard. Daan Roosegaarde verbaast het echter niets.

Leven met techniek

 

Voor deze 31-jarige kunstenaar/ontwerper is technologie een vanzelfsprekend onderdeel van wie we zijn, onze tweede huid. Roosegaarde is deel van een nieuwe generatie kunstenaars en ontwerpers voor wie technologie een wezenlijk bestanddeel is van hun werk. Voor hen is het toepassen van techniek een middel om de relatie tussen mensen en hun ruimtelijke omgeving te definiëren, of om de relatie tussen natuur en techniek te herijken.

Roosegaarde verduidelijkte zijn visie tijdens de afgelopen editie van Kopfkino, de filmavond van Designplatform Rotterdam. In een opzet die is ontleend aan het tv-programma Zomergasten, worden Rotterdamse ontwerpers door vakgenoten geïnterviewd over hun werk en visie, aan de hand van door hen zelf uitgekozen filmfragmenten. De oprichter van Studio Roosegaarde was te gast bij moderator Nicole Sanberg, directeur van het Rotterdamse ontwerpbureau IN10.

 

De meest recente versie van Dune, 4.2., luistert de oever van de Maas op in de Rotterdamse wijk De Esch. 

Interactieve landschappen

Uiteraard heeft ook Roosegaarde een profiel op Facebook, en ook hij is praktisch vergroeid met zijn mobiele telefoon. Hij accepteert dit als een gegeven, tegelijkertijd vraagt hij zich af hoe een Facebook Square er uit zou zien. Hij denkt na over hoe de virtuele wereld te integreren is in de realiteit. Dit is het uitgangspunt van al zijn ontwerpen: techniek en mensen met elkaar in contact brengen, op elkaar laten reageren. Zijn installaties staan in de openbare ruimte en zijn voor iedereen toegankelijk. Roosegaarde noemt zijn kunstwerken daarom ‘interactieve landschappen’.

 

De diodes in de uiteindes van de rietstengels reageren met licht en geluid op menselijke beweging. 

Zijn eerste wapenfeit was de Sustainable Dance Floor, die een tijdje in club WATT lag, en waar bewegingen van de dansers elektriciteit opwekken. Met de installatie Dune, bestaande uit met sensoren en chips uitgeruste rietstengels die reageren op voorbijgangers door op te lichten en te piepen, werd Studio Roosegaarde een begrip. De techniek communiceert hier intuïtief met mensen, soms reageren ze niet, soms heel intens. Verschillende versies van Dune reisden de wereld over, en iedere keer bereikt de installatie een ander effect bij het publiek. “Dune is in HongKong volkomen normaal, daar imiteerden kinderen de soundscapes om zo met elkaar te communiceren, maar in andere landen vinden ze het zwarte magie”, aldus Roosegaarde.

 

Liquid Space is een interactieve ruimte die van vorm en intensiteit verandert als de bezoeker er onder beweegt.

Hacken van natuur

Om de invloed van techniek op ons leven aan te tonen, zocht Roosegaarde inspirerende filmpjes uit. Onder andere een waarin een balletdanseres en twee autofabriekrobots met elkaar dansen, en de robots net zo gracieus en menselijk bewegen als de ballerina. Het fragment uit een natuurdocumentaire over een kwal ontlokte Roosegaarde en zijn collega’s in de studio de vraag: ‘Wat voor leds zijn dit?’ “De natuur maakt nog altijd de beste techniek”, lacht de ontwerper.
Het filmpje over de roltrap bij het Rotterdamse metrostation Beurs, is een grappig voorbeeld van hoe techniek met ons dagelijks leven verweven is. We gaan zonder erbij na te denken op de tredes staan en laten ons vervoeren. Pas als de roltrap niet meer werkt, worden we ons bewust van diens werking. “Dan krijg je dat rare gevoel in je benen”, aldus Roosegaarde.

  

De installatie Flow bestaat uit een wand met 80 ventilatoren, die blazen als je langsloopt, je daarmee bewust makend van omgeving en lichaam. 

In zijn installaties probeert hij mensen na te laten denken over wat zij als natuurlijk en wat als onnatuurlijk ervaren. Zo maakte hij met Intimacy een stof die meer of minder transparant wordt door ontmoetingen met anderen, en bestaat de wand Lotus uit metaalfolie, dat zich opent naar de gebruiker. Flow is een kleine muur die bestaat uit ventilatoren, die reageren op de lichaamstaal van de mensen die ervoor staan. In feite gedraagt techniek zich hier op een natuurlijke manier. Dat is dan ook precies wat Roosegaarde beoogt. De kunstenaar wil de natuur “masteren en bespelen, ofwel hacken”.

 

Als je voor de wand staat, draaien de bladen van de ventilatoren zo dat je door de wand heen kunt kijken.

Samensmelting techniek en leven

Hoofdfilm van de avond was A kind of architect van Markus Heidingsfelder en Min Tesch, een documentaire over Rem Koolhaas uit 2006. j voelt zich verwant met de wereldberoemde architect, omdat ook hij “geïnteresseerd is in hoe dingen zich gedragen” en omdat hij Koolhaas bewondert om zijn bevragende houding.

 

Still uit A kind of architect, een documentaire over Rem Koolhaas uit 2006.

Rol van ontwerper

“Het is de rol van de ontwerper om lastig te zijn, om vragen op te roepen”, vindt Roosegaarde. “We worden gedomineerd door kale mensen uit Silicon Valley die zeggen dat je geen Flash kunt gebruiken op een tabletcomputer. Dat is belachelijk! Ik vind dat ontwerpers zichzelf de techniek moeten toeëigenen en de verhalende kracht van techniek moeten gebruiken.”

Zwaar geïnspireerd keerde ik huiswaarts. Of hij nou een kunstenaar of een ontwerper is maakt niet uit, mensen als Daan Roosegaarde zijn bezig de toekomst vorm te geven, de wereld waarin ik leef. Zij maken duidelijk dat techniek geen gevaar hoeft te zijn, en werkelijk contact met echte mensen uitsluit, maar dit juist kan bevorderen en stimuleren.

P.S.: De volgende Kopfkino is op 4 april, waarin ontwerper Remco van de Craats van studio Edhv wordt ondervraagd door Willem Kars. Het programma begint om 19.30 uur en vindt plaats in bioscoop Cinerama te Rotterdam.

 

Een van de You Tube-films die Roosegaarde liet zien is de Air Bear. Dit dier ligt op het eerste gezicht verfrommeld op een New Yorks metrorooster. Klik hier voor het filmpje.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels