nieuws

Afstudeertentoonstelling Studio Vacant NL

Interieur

“Een nieuw ontwerpvocabulaire is nodig, want de architectuur zit vast”, aldus Ronald Rietveld. Om hiertoe te komen is hij samen met zijn broer Erik het onderzoek Vacancy Studies gestart. Onderdeel hiervan is de Master Vacant NL aan het Sandberg Instituut. Studenten met verschillende achtergronden doen grensverleggende voorstellen tijdens hun afstudeertentoonstelling in een schitterende galerie aan de Looiersgracht in Amsterdam.

Afstudeertentoonstelling Studio Vacant NL

 

 

door: Merel Pit

Uitgangspunt van de Studio Vacant NL is het pleidooi dat de broers hielden tijdens de architectuurbiënnale in Venetië van 2010: benut de potentie van de leegstaande overheids- en publieke gebouwen. Vaak is dit door bestemmingsplannen en andere wet- en regelgeving vrijwel onmogelijk. Door uit te gaan van tijdelijke ingrepen, ontwijk je deze belemmeringen.

Herhaling zorgt voor impact

De afstudeerprojecten zijn vooral relatief kleine ingrepen in de bestaande structuur, maar met een maximaal resultaat. “Heel veel mensen denken dat kleine, tijdelijke ingrepen geen impact hebben. Maar als je snel genoeg door verhuist naar een ander leegstaand pand ontstaat er een netwerk en creëer je dynamiek,” licht Erik toe.

Niet altijd ruimtelijk

Belangrijk was dat de projecten relatief snel een gebouw in bezit kunnen nemen en dat ze verplaatsbaar zijn. Dit heeft ertoe geleid dat sommige projecten niet ruimtelijk zijn. Zo richtte politicoloog Sjoerd ter Borg ‘De Uitgeverij van Leegstand’ op. Hij nodigt schrijvers uit om het pand tijdelijk in beheer te nemen en nieuwe verhalen te schrijven over het betreffende pand. Voordeel is dat hij snel de sleutel krijgt omdat hij ogenschijnlijk niets doet, maar deze verhalen zijn een belangrijke eerste stap naar een nieuwe toekomst.

 

Bewustzijn en verantwoordelijkheid

Het doel van Henriëtte Waal is meer mensen te betrekken bij leegstand. Dit doet ze door het creëren van verantwoordelijkheidsgevoel. Dit vraagt om maatwerk. Voor de leegstaande Oud Tower (1969), de eerste wolkenkrabber in Den Haag, ontworpen door J.J.P. Oud. ontwikkelde ze de ‘Leegstandsafari’ voor de zeven omliggende gebruikers. Dit om ze bewust te maken van hun relatie met het markante gebouw, want ook al staat het leeg, het voorziet zeven bedrijven van warmte.

 

Sporen naar verhalen

Voor sommige projecten is het niet eens nodig om het gebouw te betreden, om toch verschil te maken. Ruiter Janssen richtte zich op de tweedimensionale aspecten van leegstand in zijn project ‘Sporen van gebruik als medium’. Hiervoor heeft hij onder andere uitspraken van projectontwikkelaars, omwonenden en voorbijgangers verzameld en die op billboards, bovenop gebouwen en op posters zichtbaar gemaakt. Op deze manier ontsluit hij de verschillende verhalen die over de leegstaande panden te vinden zijn, waardoor het weer tot leven komt.

 

Lichte materialen

Projecten die wel ruimtelijk ingrijpen in de bestaande structuren zijn daarom gemaakt van lichte materialen, zoals het fascinerende project ‘Skinned’ van Jorien Kemerink. Zij heeft ruimtes in leegstaande panden besmeert met latex. Vervolgens heeft ze de opgedroogde vellen van de muren af getrokken en opgehangen in een ander leeg gebouw met als resultaat een mystieke installatie die aan alle kanten authenticiteit uitstraalt. Op deze manier neemt ze de sporen van het vorige pand mee en laat ze een schone plek achter. Al het vuil is immers aan de latex blijven plakken.

 

Kleren maken het gebouw

 Pieter Alexander Lefebvre heeft zich tijdens de twee jaar durende master ontwikkeld tot kleermaker voor gebouwen. Zijn afstudeerproject ‘Room Supply’ maakt van de binnenvoering van containers tijdelijke ruimtes door lappen aan elkaar te naaien en ze vervolgens op te spannen. Hiermee creëert hij binnen een kort tijdsbestek een nieuwe schone ruimtes in een bestaand pand. Ruimtes die soms tegelijkertijd een kledingstuk zijn.

  

Kom maar binnen (kijken)

De entree bepaalt het gebouw. Het is het visitekaartje voor wat binnen gebeurt, want daar maakt het pand contact met het publieke domein. Omdat de toegangen van leegstaande gebouwen niet meer overeenstemmen met wat erachter gebeurt, heeft Christiaan Bakker nieuwe openingen ontworpen. Hij heropent de gesloten gebouwen panden op vier manieren: de blikopeners, de uitsluiters, de begrenzers en de verbinders. Niet altijd ontsluit hij de panden ook daadwerkelijk, soms biedt hij slechts een blik naar binnen.

  

Grote hoogtes

Letterlijk (en samen met het project ‘Skinned’ van Jorien ook figuurlijk) hoogtepunt van de tentoonstelling was van Celine de Waal Malefijt. Met haar project ‘Rope | Access’ verkent ze de leegstand via de verticale as. Hierdoor ontdekt ze ruimtes waar je normaal niet komt zoals bovenin net onder het dak waar het licht zacht en sereen is in tegenstelling tot onderin waar het donker is en de lucht zwaar van het stof. Deze ruimtes ontsluit ze met een installatie van touw die in 1 dag is op te zetten, al zal niet iedereen zich comfortabel voelen op de bewegende vloer vol met gaten.

  

Prototypes te zien!

Bijzonder aan alle projecten is dat ze één op één op locatie zijn uitgevoerd. De studenten die afstuderen aan het Sandberg Instituut maken wat ze bedenken. Hiervoor is echter geen budget beschikbaar, waardoor ze op een slimme manier aan materialen moeten komen.

Wil je de afstudeerwerken van deze ‘specialisten in tijdelijk ruimtegebruik’ in real live zien? Dat kan! Maar je moet er wel snel bij zijn. Van woensdag 3 juli t/m zondag 7 juli kun je van 11:00 tot 19:00 uur terecht op de Looiersgracht 60 in Amsterdam.

Mocht je het missen, dan geen nood. Komend voorjaar verschijnt het boek Vacancy Studies bij nai010 uitgevers.

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels