blog

Blog – Tussen experiment en klassiek – ontwerpen in Milaan

Interieur

Door Harm Tilman – Elke discipline is gebaat bij vernieuwing en experiment. Zelfs de wereld van design is in de greep van marketing, design klassiekers en nostalgie gekomen. Toch kom je in Milaan tijdens de Salone nog genoeg ontwerpers tegen die hun dromen durven najagen en gebruik maken van de vrijheid die de markt biedt.

Volgens Alice Rawsthorn, dit jaar gelauwerd met de Milan Design Award,  is ontwerp een ongrijpbaar fenomeen waar je moeilijk de vinger op kunt leggen. Het kan in uiteenlopende tijden veel verschillende dingen betekenen. Kenmerkend is volgens haar echter wel dat alle inspirerende ontwerpen met een droom beginnen. Hoe gedurfder de droom, hoe groter de prestatie is die je moet leveren om het voor elkaar te krijgen. Dat is de reden volgens haar, dat de meest uitgesproken ontwerpers vaak ook de grootste rebellen en afvalligen zijn.

Kakafonie aan geluiden

In Milaan overheersen veelal saaie, brave presentaties en durven maar weinigen hun nek echt uit te steken. Milaan is een kakafonie aan geluiden waar je nauwelijks bovenuit kunt komen, zelfs al zou je dat willen. Het is de reden dat bijvoorbeeld iemand als ontwerper Tom Dixon Milaan is gaan mijden. Juist deze weken houdt hij bewust klein gehouden presentaties in steden als Dublin en Reikjavik.

Lef en radicaliteit

Je nek uitsteken, lef en radicaliteit, het zijn eigenschappen die in Milaan op de vingers van één hand zijn te tellen. Volgens Richard Hutten die ik er in Milaan over spreek, wordt dit veroorzaakt door de angst om te falen. “Toen ik op middelbare school zat moesten we voor ons eindexamen een opstel schrijven over de vraag: wat is lef. Een klasgenoot leverde een opstel in met slechts een zin: dit is lef. Hij kreeg een tien en terecht.” Alleen door lef te tonen en experimenten te ondernemen, kom je tot interessantere oplossingen.

Marketing en design

Marketing heeft voor een deel de rol van design overgenomen. Zelfs het veelbesproken manifest van Hella Jongerius en Louise Schouwenberg uit 2015 om “the obsession wih the new for the sake of the new” op te geven, was volgens hem niet meer dan een slimme marketing zet. Hutten: “Zo kon ze verbloemen dat ze dat jaar niets had gedaan. Maar het was vooral een poging om haar belangrijkste opdrachtgever te helpen die heel sterk inzet op klassiekers.” Volgens Hutten is dit op de lange duur geen duurzaam verdienmodel: “MacDonald wil upgraden, het resultaat is dat Vitra wordt gedowngraded.”

Weefsel als leefstijl

Met design klassiekers speel je op safe. Desondanks kom je in Milaan nog genoeg inspirerende en ondernemende ontwerpers tegen die buitengewone projecten ondernemen. Wat bijvoorbeeld te denken van de presentatie Softwear die Lidewij Edelkoort in samenwerking met Google en Kiki van Eijk in Rossana Orlandi liet zien. ‘Softwear’, de fysieke tegenhanger van software, staat voor “weefsel dat een leefstijl vormt”. Volgens Edelkoort zullen we steeds meer thuis gaan werken en zal de woonomgeving daardoor gaan veranderen. Doordat de lijnen tussen werk en ‘leisure’ vervloeien hebben we behoefte aan nieuwe interieurs, kleren, producten en diensten. Het huis vormt in haar ogen een holistisch centrum.

Anti-statement

Van een geheel andere orde is de presentatie ‘Nothing New’ die Hans Lensvelt dit jaar voor de eerste maal in Museao Diocesano organiseerde. Ze vormt een kritisch tegengeluid op de situatie in Milaan. De tentoonstelling is een mix van gebruikte en showroom meubels van Joep van Lieshout en anderen uit de collectie van Lensvelt. Het is duidelijk bedoeld als een anti-statement tegen de gewoonte al maar nieuwe meubels te kopen die je eigenlijk niet nodig hebt.

Lensvelts anti-statement is gecombineerd met een rebelse bar waartoe het Amsterdamse architectenbureau Space Encounters het initiatief nam. Remy Versteeg, samen met Gijs en Joost Baks en Stijn de Weerd oprichter van Space Encounters: “ Voor ons was het heel belangrijk dit gewoon te gaan doen. We hebben sponsoren gezocht. We hebben Anne van der Zwaag benaderd die in Milaan altijd haar verjaardag vierde in Bar Basso. We hebben haar overgehaald dat dit jaar in haar eigen bar te doen. We hebben een aantal radicale en jonge designers gevraagd mee te werken. We vinden dat je veel beter een bar kunt beginnen dan de zoveelste expositie.”

Bar Anne is ingericht in een vleugel met een lengte van 50 meter en breedte van 5 meter.  Space Encounters wilde een archetypische bar maken, een bar die gaat over intimiteit en geborgenheid maar ook over verbinding en elkaar vinden. Voor de inrichting gebruikte ze Romaanse bogen die op regelmatige afstanden in de ruimte zijn geplaatst. Met een lichtshow en een soundscape ontworpen door Children of the Light, werd deze ruimte tijdens de Salone iedere avond in vuur en vlam gezet.

Tussen meubel en object

Bij Danese kwam ik in de figuren van Richard Hutten en Michele De Lucchi de rebellen tegen waar Alice het in haar TED lezing over heeft. Memphis en Droog Design zijn de laatste twee grote bewegingen die het design heeft gekend. Voorlopig heeft zich nog geen nieuwe aangediend. De Lucchi komt voort uit Memphis, terwijl Hutten zich erg bewust is van het feit dat 25 jaar geleden Droog werd opgericht. Beide merken waren een absolute referentie voor de toenmalige ontwerpcultuur.

Hutten is door Ron Gilad gevraagd om voor Danese een serie ontwerpen te maken, tussen meubel en object in. Hutten ontwierp een verticale, uit drie staalplaten gevouwen kolom, waar je verschillende functies in kunt klikken. Het kan een kapstok zijn, maar ook een bakje waar je de huissleutel in mikt, een paraplu standaard of een prullenbak. Hutten overweegt zelfs lampen toe te voegen aan de Familia serie. Ook kun je ze naast een bank zetten en gebruiken om een kop koffie op te zetten.

Op hetzelfde principe is de kandelaar gebaseerd waarin als een ‘objet trouvé’ de beroemde Cubo asbak van Bruno Munari uit 1957 is verwerkt. In een tijd waarin alles digitaal wordt en rokers uitsterven, heeft Hutten alles wat met vuur heeft te maken (roken, kaarsje branden) in een ding verenigd. Hutten: “Heel veel design gaat over verleiden, maar ik wil met mijn ontwerp verblijden. Ik vind mensen verrassen nu eenmaal leuker dan ze verleiden.”

Dromen najagen

Richard Hutten, Hans Lensvelt, Space Encounters en Li Edelkoort, maar ook Ichiro Iwasaki, James Wines, Edward van Vliet,  en nog veel meer, het zijn ontwerpers die hun dromen najagen en daarbij gebruik maken van de vrijheid die de markt nog steeds biedt.

Lees ook

Reageer op dit artikel