blog

Blog – Designing the Surface boeiende tentoonstelling

Interieur

Door Harm Tilman – Oppervlakte speelt een belangrijke rol in architectuur. Denk aan de villa’s van Andrea Palladio waar onder een dun laagje kalk baksteen kolommen schuil blijken te gaan. Vlakken roepen illusies op maar creëren ook gebruiksmogelijkheden. Op de boeiende tentoonstelling ‘Designing the Surface’ in HNI te Rotterdam wordt onderzocht waarvoor afwerkingen worden ingezet en welke effecten ze hebben.

Blog – Designing the Surface boeiende tentoonstelling

Glam rock was de muziek van mijn jeugd. Deze stroming die in de vroege jaren 70 opkwam, onderscheidde zich door zijn opwindende muziek, buitengewone mode en extravagante persoonlijkheden als David Bowie (Spiders of Mars) en Bryan Ferry (Roxy Music). Veel in deze stroming bevond zich aan de oppervlakte, maar was allerminst oppervlakkig. Alles speelde zich af aan de buitenkant en niets was wat het leek. Wat we hoorden in de muziek van Bowie en Roxy Music, meenden we ook te zien in de schilderijen van David Hockney, Cindy Sherman en Richard Hamilton.

Designing the surface_Opinie Harm Tilman

Glam rock is terug van weggeweest. Het zal ongetwijfeld hebben te maken met het feit dat de onbetwiste koning ervan, David Bowie, begin vorig jaar overleed. Ook of juist in deze tijd is niets meer wat het lijkt. Rond dit thema is in Het Nieuwe Instituut (HNI) te Rotterdam de boeiende tentoonstelling ‘Designing the Surface’ te zien. Deze tentoonstelling is een aanrader, niet alleen vanwege de getoonde objecten, maar ook door de manier waarop deze thematiek architectonisch is vertaald in een van de beste tentoonstellingsontwerpen die ik de afgelopen tijd heb gezien.

Designing the Surface_Opinie_Harm_Tilman

Ontwerper Chris Kabel ontdekte tijdens zijn fellowship bij HNI dat de afwerking van een product of object in feite een nieuw soort materiaal is. De tentoonstelling ‘Designing the Surface’ zoemt in op de betekenis van deze laatste laag. Ook laat ze zien dat een intensieve uitwisseling tussen ontwerpers, instituten, media en experts uit de industrie en technologie nodig is om de potentie van het oppervlakte te vatten. Een afwerking wordt in feite twee keer ontworpen: allereerst op moleculair niveau, en vervolgens op het moment dat een materiaal in de echte wereld wordt toegepast.

Designing the Surface_Opinie_Harm_Tilman

In deze tentoonstelling wordt ingegaan op de afwerkingen die producten en projecten verfraaien, versterken en verduurzamen. Het gaat om een laag die ofwel door mens of machine is aangebracht, dan wel is ontstaan in de loop van de tijd. In het laatste geval spreken we over ‘Patina’, in het eerste geval wordt in het HNI de term ‘Luster’ geïntroduceerd. De afwerking van de iPad waarop ik nu dit blog schrijf, is een ijzersterk voorbeeld hiervan.

Designing the Surface_Opinie_Harm_Tilman

Maar ook kun je met een afwerkinglaag kostbare materialen imiteren, marmer bijvoorbeeld, terwijl het paneel waarop deze laag is aangebracht, zelf van populierenhout is gemaakt. Dergelijke look-a-likes zijn op de tentoonstelling ingedeeld in het onderdeel ‘Faux’. Ze variëren van gemarmerde, houten schouwen tot doorgezaagde douchekoppen waar onder een flinterdun laagje chroom een hele dot plastic blijkt te zitten.

Designing the Surface_Opinie_Harm_Tilman

De installatie ‘New Surface Strategies’ van het Londonse ontwerpbureau Soft Baroque bestaat uit drie gevlokte chroomblauwe stoelen. Wanneer je als bezoeker plaats neemt op de stoelen of de stof anders drapeert, worden digitaal andere prints op de vlakken geprojecteerd. Deze aangepaste (of voor mijn part nep) texturen misleiden het oog.

Designing the Surface_Opinie_Harm_Tilman

Overigens hoeft het hierbij niet om goedkope namaak te gaan. De huid van een product kan bijvoorbeeld wel degelijk een overtuigende imitatie van vakmanschap zijn. Ik berichtte er al over na mijn bezoek aan Domotex waar verschillende laminaten te zien waren die in werkelijk niet van een kundig gelegde eikenvloer waren te onderscheiden. Ook ‘Designing the Surface’ laat mooie voorbeelden van dergelijk vakmanschap zien.

Designing the Surface_Opinie_Harm_Tilman

Het Rotterdamse bureau Monadnock ontwierp de tentoonstelling. De architect maakte voor elk van de 5 thema’s Patina, Luster, Faux, Agency en Teflon een passend paviljoen. Ze staan in een vrije opstelling verspreid in zaal 1 van Het Nieuwe Instituut en maken de architectuur van deze grote zaal voor de eerste maal bevattelijk en begrijpelijk.

Designing the Surface_Opinie_Harm_Tilman

De paviljoens hebben monumentale vormen, maar juist hun afwerking stelt deze monumentaliteit ter discussie. Het aan het thema ‘Teflon’ gewijde paviljoen heeft bijvoorbeeld een piramidale vorm gekregen, maar rust niet op de grond en lijkt te zweven in de zaal van Coenen. Voor het aan ‘Agency’ gewijde paviljoen waar ingegaan wordt op verf en haar vermogen ruimtes te veranderen, staat een enorme billboard maar deze is omgekeerd, zodat de achter-constructie ervan de ingang vormt.

Designing the Surface_Opinie_Harm_Tilman

Een dergelijke omkering zie je ook terug in de blauwe kijkdoos die staat opgesteld in het paviljoen waarin ‘Luster’ wordt gevierd. Terwijl het exterieur gedempt is, in het interieur een en al glinstering. Het is alsof de ontwerper zich heeft ingespannen de monumentaliteit niet te zwaar te maken. Deze lichtheid werkt wonderwel op een tentoonstelling die gaat over de kracht van oppervlaktes.

Surface_10

Surface_11

Reageer op dit artikel