blog

Blog – Dutch design en de keerzijde ervan

Interieur

Door Harm Tilman – Marcel Wanders is al meer dan 25 jaar actief in design en architectuur. De Knotted Chair die hij in 1996 voor Droog ontwierp, betekende zijn internationale doorbraak. Op de Munich Creative Business Week (MCBW) waar Nederland dit jaar gastland is, neemt zijn werk dan ook een prominente positie in. Terwijl tijdens deze week het beeld wordt geladen van de ongekende vrijheid die Dutch Design kenmerkt, maakt de nestor de keerzijde hiervan zichtbaar.

Op de Munich Creative Business Week (MCBW) wordt Nederland gepresenteerd als het land van de onbegrensde mogelijkheden. Het wordt in Duitsland gezien als een dynamische, open maatschappij die zichzelf steeds weer ter discussie stelt en opnieuw uitvindt. Volgens de organisatoren van het design-event zie je dat niet alleen terug in de infrastructuur, stedebouw en architectuur, maar eveneens in het ontwerp.

Grenzeloze vrijheid

Ook de Duitse designers die ik vorige week in München sprak, roemen de grenzeloze vrijheid die het Nederlandse design typeert. Nederlands designers zetten schitterende ideeën compromisloos om, staan positief in het leven, zijn niet bang te falen en bezitten de nodige dosis ironie. Terwijl Duitse ontwerpers volgens eigen zeggen systematisch te werk gaan en rationeel handelen, kijken Nederlandse ontwerpers in hun ogen slechts vooruit en stappen ze zonder enige vooringenomenheid de toekomst in.

Marcel Wanders, Knotted Chair, Cappellini

Ongemakkelijk gevoel

Bij al deze lof voel ik enige ongemakkelijkheid. Ook in Nederland is immers een deel van de ontwerpcultuur op het verleden gericht. Het geloof in wat we op dit moment ondernemen en waarom we dit doen, een geloof waarom de Duisters ons zo roemen, kom je echt niet overal tegen. Los daarvan kunnen ook bij de vrijheid van het Nederlandse ontwerp de nodige vraagtekens worden geplaatst. Want in die vrijheid kun je ook vastlopen.

Marcel wanders, Eurasian Garden, ingericht in het nieuwe kunstmuseum van Shigeru Ban

Nieuwe wegen

Wanders is zich hiervan terdege bewust. Ik ontmoet hem in München waar ik samen met vijftien andere, internationale journalisten op uitnodiging van de International Forum Design de Creative Business Week mag bijwonen en we een intensief programma krijgen voorgeschoteld. In deze manifestatie is Wanders’ betekenis als ontwerper onomstreden. Hij wordt in Duitsland gezien als iemand die als geen ander texturen en objecten weet samen te brengen tot spannende ruimtelijke ervaringen.

Marcel Wanders, Personal Editions, Mordrake

Haat-liefde

Als ik hem vraag hoe belangrijk Duitsland voor hem is, spreekt Wanders van zijn haat-liefde verhouding met de Duitse ontwerpcultuur. ‘Mijn werk getuigt niet van het modernisme’, zegt hij, ‘waarvan Duitsland is doordrenkt.’ Tegelijkertijd ziet hij Duitsland als een grote markt die nog te veroveren is. Daarom is hij ook ingegaan op de uitnodiging van de Neue Werkstätten om in de showroom zijn label Moooi te presenteren.

Ontwerp als puzzel

Als een van de journalisten hem vraagt waar hij zijn inspiratie vandaan haalt, geeft hij aan dat deze niet van buiten komt maar van binnen. Ontwerp draait altijd om een vraag waar je antwoorden op wilt vinden. Hij vergelijkt het met het oplossen van een puzzel. ‘Als je een puzzel maakt dan voeg je dingen samen en als het laatste puzzelstuk past, dat is dat enorm bevredigend. Als ontwerper ben je nieuwsgierig en zoek je constant antwoorden op vragen.’

Marcel Wanders, Phoebe lamp

Macht en schoonheid

Toch gaat Wanders niet mee in het beeld dat Dutch Design in het buitenland heeft. ‘In ontwerp praten we alleen over hoe goed we zijn, en hoe goed onze ontwerpen en opdrachtgevers zijn. Macht kan niet zonder schoonheid en schoonheid heeft macht nodig. We proberen dit wankele evenwicht op een actieve en bewuste manier in stand te houden. Ik voel me niet helemaal comfortabel bij wat ik doe, want het komt voor dat ik niet voldoe aan mijn eigen maatstaven. En daar heb ik een bloedhekel aan.’ Wanders doelt onder andere op zijn eerste hotelproject in Miami, dat niet uitpakte zoals hij dat zich had voorgesteld.

Marcel Wanders, Hotel Mondriaan, Miami

Virtuele interieurs

Op dit moment werkt hij aan virtuele interieurs die hij binnenkort in New York hoopt te laten zien. Hoewel deze ruimtes op het eerste gezicht prachtig, magisch en compleet zijn, is er tegelijkertijd ook wat aan de hand. Om de kloof tussen fantasie en realiteit te dichten, is het volgens Wanders nodig een nieuwe laag aan het ontwerp toe te voegen. Je kunt voortdurend jezelf promoten, maar je moet ook de donkere, meer authentieke kant van jezelf tonen, zegt hij beslist. ‘Als ik mezelf google, wil ik iets terugzien dat ik herken.’

Toegevoegde waarde

De Phoebe lampen verwijzen naar de destructieve krachten die inherent zijn aan ontwerpbeslissingen. Dutch Design mag dan schitteren, maar lijkt Wanders te willen zeggen, dat betekent niet dat je de ogen moet sluiten voor de donkere kanten ervan. Juist in de barsten zit de toegevoegde waarde die het ontwerp nu kan hebben.

Marcel Wanders, tapijt ‘Monster Garden’

Gerelateerde artikelen

Expositie Dutch design in San Francisco
Design van de Week: Dressed for breakfast en Dressed in wood van Marcel Wanders
Expositie Slow Tech: ‘design between craft and industry’
Een bovenmenselijk interieur
Nieuw licht op Marcel Wanders en Kunsthal OMA

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels