blog

Kantoren, kantoren, kantoren

Interieur

De maatschappelijke hervormingen en de sterke industrialisatie van de Chinese economie in de laatste twintig jaar gaven velen mensen de kans hun eigen bedrijf te beginnen. Bijgevolg schoten kantoorgebouwen en uitgestrekte industrieparken overal als paddenstoelen uit de grond. De privatisering bracht ook nieuwe typologieën als winkelcentra en wolkenkrabbers voor de groeiende middenklasse.

Kantoren, kantoren, kantoren

 

De groei van de economie veroorzaakte de afgelopen twintig jaar in China een ongekende migratie van het platteland naar de grote en middelgrote steden. Om al deze mensen te huisvesten, werden tot voor kort in het hele land volop grote wooncomplexen met voorzieningen aangelegd. Publieke instellingen dolven hierbij het onderspit. Door de grote haast zijn de meeste gebouwen uit die tijd, die vaak binnen stedelijke projecten zijn gerealiseerd, van een slechte kwaliteit en moeten ze nu alweer worden afgebroken.

 Kantoren_Blog_Reijers 

Vraag naar lopende bandarchitectuur

Door de daling van de huizenprijzen vindt een verschuiving plaats van woningbouw naar utiliteitsbouw. De woningen die nog wel worden gebouwd, vind je meestal terug in het binnenland van China. De overheid heeft een nieuw beleid ontwikkeld. Ze wil nu de steden naar de mensen op het platteland brengen, in een poging de migratie te stoppen. Deze nieuwe steden worden meestal door lokale bureaus ontworpen. Als westers bureau is het moeilijk om dit soort projecten binnen te halen omdat de lokale politiek een grote rol speelt.

In de grote steden ligt de focus op dit moment op verbeteren en vernieuwen. Met speciale belastingvrije economische zones proberen de gemeenten nieuwe bedrijvigheid aan te trekken en zo geld te generen voor stedelijke vernieuwing. Buitenlandse architecten hebben op dit moment dan ook het meest van doen met het ontwerpen van kantoren en commerciële gebouwen. China blijft de grootste bouwplaats van de wereld en is daarmee ook een speeltuin voor architecten. De vraag naar lopende bandarchitectuur dicteert nog steeds de markt.

 Kantoren_Blog_Reijers

Gebouwen printen

Overal waar je komt in China, heeft iedereen haast heeft en heerst het gevoel dat de tijd begint te dringen. Er wordt in de kortst mogelijke tijd zoveel mogelijk gebouwd. Wanneer je in een stad loopt, hoor je het onafgebroken geluid van bouwplaatsen. Overal op straat zie je bouwvakkers op weg naar hun werk of lunchen op straat. Ook ’s nachts zie je op de meeste bouwplaatsen nog de vonken van de lassers die aan een stuk door wapening vlechten op grote hoogtes.

Wanneer het 3D printen van gebouwen realiteit wordt, zal dit een uitkomst zijn voor de meeste Chinese opdrachtgevers. Hun planningen zijn vaak totaal onrealistisch. Ze willen een ontwerp in drie weken en de bouw moet, ongeacht de grootte van het project, binnen vier maanden beginnen. In de twee jaar dat we hier in China zijn, hebben we al tien keer zoveel vierkante meters vloeroppervlakte ontworpen als in de hele elf jaar daarvoor toen we als architecten in Nederland werkzaam waren. Als buitenlandse architect doe je veel ontwerpervaring op, maar door de grote vraag heeft men weinig oog voor kwaliteit. De meeste ontwerpen zien er op papier veel beter uit dan ze in werkelijkheid zijn.

Kantoren_Blog_Reijers

Één bouwmethode

Vliesgevels en wilde vormen zijn een prioriteit voor de meeste Chinese klanten als het om een ontwerp voor hun hoofdkantoor gaat. Dat is wat men hier als een modern gebouw ziet. Gangbaar is één bouwmethode met betonnen kolommen en een balkenvloer, waar snel een gevel omheen wordt gedrapeerd. Er is weinig ruimte voor innovatie waardoor comfort, gebruik, ruimte en kwaliteit vaak uit het oog worden verloren. Het gezicht van het gebouw is alles en van een integraal ontwerpproces is geen sprake.

Kantoren_Blog_Reijers

Voor ons als westerse architecten is deze gehaaste manier van ontwerpen en bouwen, waarbij het uiterlijk van het exterieur centraal staat, totaal onbegrijpelijk. Wij staan er iedere keer versteld van, als gebouwen van vijftien jaar oud nu al weer worden afgebroken om plaats te maken voor iets van een niet veel betere kwaliteit. Hier ziet men dat anders. Er is geen tijd om terug te kijken. Architectuur is op de eerste plaats voor het oog.

Feng Shui en gezond verstand

Voor kantoorgebouwen worden vaak letterlijke metaforen gebruikt. Ze krijgen namen als Gouden draak, Harmonieuze berg of Kabbelend beekje. Een kantoortoren is op de eerste plaats een prestigeobject voor de opdrachtgever en de gebruiker komt op de tweede plaats. Voor een kantoor wilde de opdrachtgever bijvoorbeeld graag een gevel met de huid van een draak. Dit leverde in het ontwerp de nodige problemen op met uitzicht, daglichttoetreding en ventilatie. Toch bleef de gevel het belangrijkste uitgangspunt voor de opdrachtgever en wilde hij geen abstractere alternatieven overwegen.

Naast de iconische metaforen heeft ook Feng Shui grote invloed op je ontwerp. De regels van Feng Shui staan boven het inpassen van een gebouw in de context ervan. Zo zijn scherpe hoeken uit den boze en worden hoge gebouwen altijd op het zuiden van een kavel geplaatst en de lage bebouwing aan de noordzijde. Op zich is dit logisch voor de bezonning, maar soms is een Oost-West oriëntatie gewoon beter. Toch zal men die nooit overwegen en zich altijd strikt aan de regels van Feng Shui houden.

Bij voorkeur wordt voor een hoog gebouw een vijver aangelegd. Deze symboliseert een meer met een berg op de achtergrond. Het stromende water van de fonteinen staat dan weer voor het binnenstromen van het geld.

Kantoren_Blog_Reijers

Macht en ontwerp

Een ander aspect waar rekening mee moet worden gehouden in het kantoorontwerp, is het tonen van macht en hiërarchie in het gebruik van ruimte. In Holland zijn veel bedrijven gewend aan een horizontale organisatie en worden de plattegronden meestal als kantoortuin ontworpen. Het management en de werknemers delen dezelfde werkplek. Chinese bedrijven zijn veel traditioneler in hun organisatie. Het management is gehuisvest op eigen verdiepingen in de top van het gebouw. Deze zijn bereikbaar met een eigen lift en uitgerust met een afzonderlijk restaurant op de hoogste verdieping. De managers kunnen zo genieten van het beste uitzicht, terwijl de werknemers genoegen moeten nemen met een kantine in de kelder. Zo worden zij op weinig subtiele wijze constant herinnerd aan hun positie binnen het bedrijf.

Kantoren_Blog_Reijers

Ook het ontwerp van de entree is van groot belang. De directieleden komen met de auto en worden door hun chauffeur voor de deur afgezet. Het is de bedoeling dat het verkeer voor de deur zo is georganiseerd, dat de directeur aan de juiste kant kan uitstappen en zonder nat te worden het gebouw kan betreden. Hiervoor worden groteske luifels ontworpen. Dat een kantoorgebouw ondenkbaar is zonder dergelijke voorzieningen, is voor ons totaal iets nieuws. De uitdaging is dan ook om ook de faciliteiten voor de werknemers enigszins aantrekkelijk te ontwerpen.

Kantoren_Blog_Reijers 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels