blog

Nieuwe zakelijkheid in verschiet

Interieur

Afgelopen week ontving ik veel reacties op mijn blog over de ervaringen die ik opdeed in het ziekenhuis, toen mijn vriendin daarin werd opgenomen. Veel mensen informeerden hoe het met mijn vriendin gaat, een aantal voegde daar nog iets aan toe. Zo mailde een vriend me zijn verslag van zijn opname via de spoedeisende hulp in een ziekenhuis uit het zuiden van het land. Hoewel dit een paar jaar geleden plaats vond, is het heel herkenbaar en beschrijft het iets dat in zijn absurditeit blijkbaar van alle tijden is.

Nieuwe zakelijkheid in verschiet

Voor iedereen die wel eens is opgenomen in een ziekenhuis, zal het veel en lange wachten zonder vaak te weten waarom of waarop, bekend overkomen. De ruimtes op spoedeisende hulp zijn afgesloten van de buitenruimte en je hebt alleen contact met de gang, waar verpleegkundigen en ander personeel heen en weer lopen of rennen en waar van tijd tot tijd een nieuw triest geval wordt binnengereden.

Schoonmaken

Mijn vriend noteert in zijn verslag hoe de wc’s worden schoongemaakt. Eerst komt een mevrouw langs met een doekje en een spuitbus, niet veel later gevolgd door een meneer die de handdoeken vervangt en daar vijftien minuten mee bezig is. Een tijd lang gebeurt vervolgens niets, tot plotseling een vrouw met een schoonmaakmachine verschijnt, zo’n ding met ronddraaiende schijven, waarmee de vloer voor de toiletten wordt gereinigd.

Fabriek of gevangenis

Hij stelt vast dat het ziekenhuis veel weg heeft van een fabriek, of zelfs een gevangenis. Als patiënt ben je totaal de controle over je bestaan kwijt. Hij vraagt ook zich af wat je kunt doen om ervoor te zorgen dat het ziekenhuis niet als een institutie of fabriek werkt. Hoe kun je optimale verzorgingscontrole voor elkaar krijgen en patiënten tegelijkertijd enige privacy bieden?

 Balie in het Cancer Center van het VUmc Amsterdam, een ontwerp van D-DOCK. Fotograaf Alan Jensen.

Na twee dagen verlaat hij het ziekenhuis. De co-assistent is voor, de zaalarts tegen. Feitelijk heeft geen behandeling plaatsgevonden. Niet veel later moet hij vaststellen dat niemand in de professionele zorg is geïnteresseerd in zijn ervaringen.

Evidence based design

Ook reageerden architecten die ervaring hebben opgedaan met evidence based ontwerp. Zo liet een groot architectenbureau in de regio Rotterdam, dat veel in de zorg doet en tal van ziekenhuizen bouwt, me weten dat zij Evidence Based Design (EBD) en Healing Environment zo veel mogelijk meenemen in hun ontwerp benaderingen.

Omgeving

In een volgende mail lichten zij deze inzet verder toe: “De afgelopen jaren is steeds duidelijker geworden dat welzijn en welbevinden van mensen sterk wordt beïnvloed door hun omgeving. In zorginstellingen heeft de huisvesting en inrichting onder meer effect op de fysieke toestand van de patiënten, de betrokkenheid van familie en de gezondheid en inzet van het personeel.”

Heldere plattegrond

“Ons doel is gebouwen te ontwerpen met een heldere plattegrond, met een vanzelfsprekende oriëntatie voor patiënten en staf en optimale logistieke routing; comfortabele gebouwen met een gezond binnenklimaat, goede akoestische voorzieningen; lichte en transparante helende omgevingen met optimaal gebruik van daglicht, uitzicht op en relatie met groen en natuur – en altijd met de gebruiker en cliënt als uitgangspunt.”

Flexibele oplossingen

“Samen met onze adviseurs beschouwen wij de totale levenscyclus van het gebouw, om zo duurzame en flexibele oplossingen te creëren voor de steeds veranderende uitdagingen en vragen van de gezondheidszorg. Ons vertrekpunt is ‘evidence based design’. Onderzoeksresultaten, studies en ervaring staan aan de basis van ons ontwerpproces om de totstandkoming van helende omgevingen te garanderen.”

Vraag achter de vraag

Het klinkt interessant en ik heb beloofd binnenkort bij ze langs te gaan. Want hoe combineer je bijvoorbeeld duurzame en flexibele omgevingen met welzijn en welbevinden van patiënten? Dezelfde vraag stelt mijn vriend na zijn ervaring en deze lijkt voorlopig nog niet te zijn opgelost.

Het beeld dat hieruit voortkomt, is dat architectuur langzaam, wellicht zelfs noodgedwongen verschuift van het uitdragen van overtuigingen naar het dragen van verantwoordelijkheid voor de gevolgen van architectonische keuzen.

Historische belangstelling

Het kan niet anders of dit zal ook de belangstelling voor de geschiedenis aanwakkeren. In een ‘evidence-based’ architectuur verdiepen ontwerpers zich in het historische ontstaan van gebouwen en opgaven om een lijn naar de toekomst te kunnen uitzetten.

Dat is een behoorlijk verschil met de afgelopen periode toen we de stad opeens niet meer de stad mochten noemen en gebouwen eerder werden beoordeeld op hun beeld dan op hun gebruik. Beide opvattingen laten zich weinig gelegen liggen aan een historische werkelijkheid.

 ´Cocoon´ in het opnamegebied van het VUmc Cancer Center, een ontwerp van D-DOCK. Fotograaf Alan Jensen.

Nieuwe zakelijkheid

In een van de mails rept een architect van een nieuwe zakelijkheid. Mij komt het voor dat een dergelijke zakelijkheid, gekoppeld aan een eigen verantwoordelijkheid, een goede weg is voor de ware architect.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels