blog

Architectuur en zorg

Interieur

Afgelopen week heb ik hard gewerkt aan het programma voor ons jaarcongres over architectuur en zorg. Ik had meerdere gesprekken met de mensen die de redactie adviseren over de inhoud van dit evenement. Ook uw suggesties zijn welkom op h.tilman@sdu.nl

Architectuur en zorg

 

 

 

Tijdens deze zoektocht stuitte ik op het rapport Zorg voor je gezondheid! van de RVZ. Als mensen beter voor hun eigen gezondheid zorgen, dan worden ze minder afhankelijk van de diensten en voorzieningen die door derden worden geleverd. De gezondheidszorg zal daarom een veranderingsslag moeten maken van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag. Deze uitdagende stelling lijkt een uitstekend uitgangspunt te vormen voor ons evenement. De consequenties voor de huisvesting van de zorg zullen immers enorm zijn.

Uit het rapport ‘Zorg voor je gezondheid’, Raad voor de Volksgezondheid, april 2010

Op een fascinerende manier loopt de redenering van de RVZ parallel met de gedachten die John Thackara ontvouwt in het zojuist bij SUN verschenen boek Plan B dat ik afgelopen weekend onder ogen kreeg. De wereld is gevuld met verbazingwekkende apparaten en systemen, schrijft Thackara, maar we lijken deze niet meer onder controle te hebben. De ruimtelijke ordening is hiervan een schrijnend voorbeeld. Iedereen klaagt steen en been over de verrommeling, maar vergeten wordt dat aan deze wildgroei duidelijke ontwerpkeuzes ten grondslag liggen. De wereld is wel degelijk maakbaar, want we hebben die systemen en apparaten immers zelf ontworpen, aldus Thackara.

In Plan B is ook een boeiend hoofdstuk aan het onderwerp zorg gewijd. Hierin worden dingen gezegd die in het rapport van de RVZ niet zouden misstaan. Zorg is niet alleen een kwestie van techniek, maar vooral van tijd en aandacht, stelt Thackara. Volgens hem zou [buiten de markt om] een systeem van vraag en aanbod van tijd moeten worden opgezet voor de tijd die we aan zorg willen besteden. Uit onderzoek naar levensgeluk komt naar voren, dat mensen autonomie en sociale relaties even belangrijk vinden als goederen en diensten.

Ook op het gebied van architectuur zal een dergelijke verschuiving zich voordoen. De wereld is zo complex geworden, dat de oude top-down benaderingen niet meer werken. Professionele ontwerpers moeten zich ontwikkelen van individuele scheppers van objecten naar ontwerpers die voorwaarden creëren voor verandering en die daarbij grote groepen betrekken. De opgave verschuift van het verder uitbreiden van de voorraad naar het in stand houden en het transformeren van de voorraad. Een boeiend voorbeeld hiervan zag ik onlangs in Leeuwarden waar Herman Hertzberger door een intelligente toevoeging aan en transformatie van een bestaande jaren tachtig school een hedendaagse leefwereld heeft gecreëerd.

Noordelijke Hogeschool, Leeuwarden door Herman Hertzberger. Ill. afkomstig van www.ahh.nl

De nadruk moet verschuiven van object naar omgeving en van beeld naar transformatie. De obsessie met objecten dient plaats te maken voor een fascinatie met gebeurtenissen. Op deze manier kan een duurzame economie ontstaan die berust op hernieuwbare energie en gedecentraliseerde, op vraag afgestemde diensten. Alleen zo kan de architectuur erin slagen de wereld als levenswaardige ruimte te ontwerpen en de crisis te overwinnen die haar nu zo teistert.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels