artikel

‘The Sound of Silence’ in het kantoor

Interieur Premium

De werkvloer stelt agile werkvormen, interactie en samenwerking centraal. Open vloeren en centrale ontmoetingsplekken verdringen ruimten voor individueel werk. Parallel hieraan is de hoeveelheid communicatie exponentieel toegenomen. Stilte, ruimte voor reflectie en contemplatie zijn hierdoor schaars geworden. Of zoals The Economist stelt: ‘the curse of collaboration’.

De transformatie naar open kantoren is ingezet in de jaren zeventig met de introductie van de kantoortuin. Deze is eind jaren negentig getransformeerd naar de activiteitgerelateerde werkomgeving, gekenmerkt door een variëteit aan werkplekken en werkplekdeling. Vanaf 2010 heeft agile werken, waarbij teamwerk centraal staat, een vlucht genomen. Agile werkomgevingen kennen tot wel negentig procent open werkvloeren of kantoortuinen.

Het lukt de gemiddelde kenniswerker om ongeveer elf minuten ongestoord te werken. Het creëren van een balans tussen dynamiek en stilte is daarom noodzaak. De kantoortuin is funest voor de mentale gezondheid, als werknemers niet kunnen kiezen voor een werkplek die past bij de specifieke werkzaamheden van dat moment. Door het gebrek aan keuzevrijheid ervaren werknemers de verstoringen door collega’s als nog erger dan de geluidsoverlast an sich. De medewerker heeft immers geen alternatief om het lawaai te ontlopen.

De meerwaarde van stilte

De roep om stilte begint een bredere maatschappelijke stroming te vormen. Stilte heeft een positieve invloed op creatief denkwerk en besluitvormingsprocessen. Contemplatie betekent letterlijk ‘het scheiden van iets uit zijn omgeving’. Huidige wetenschappers concentreren zich steeds meer op stilte als fenomeen en niet alleen als het ontbreken van lawaai.

Nieuwe inzichten stellen dat ons brein nooit stilstaat. Als we actief aan de slag gaan, schakelt het brein van de nadenkmodus over naar de actieve modus, gericht op het uitvoeren van een handeling. Daadwerkelijke stilte creëert na een periode van gerichte activiteit ruimte voor je hersenen om naar de nadenkstand te gaan.

Kantooromgeving De Goede Woning in Zoetermeer door helgasnelarchitecten, beeld Daria Scagliola & Stijn Brakkee

Kantooromgeving De Goede Woning in Zoetermeer door helgasnelarchitecten, beeld Daria Scagliola & Stijn Brakkee

Vormgeven van stilte

Goed nieuws is dat in alle gebouwtypen ruimte voor stilte gecreëerd kan worden. Het vereist geen grote gebouwtransformaties of enorme ingrepen in de werkomgeving. Stilte organiseer je door een goede balans tussen werkzones te creëren. Op sommige plekken staat de interactie centraal, op andere plekken is stilte gegarandeerd. De gebruiker heeft keuzevrijheid waar hij of zij wil werken.

Het opnieuw introduceren van een gezamenlijke bibliotheek kan een interessante ontwerpoplossing zijn. Medewerkers kunnen zich niet verbergen of zich de ruimte als persoonlijk kantoor toe-eigenen. Omdat er niet gebeld mag worden, verblijven zij hier functioneel. Ze kunnen het zich immers niet permitteren om lang onbereikbaar te zijn. Zo wordt in stilte werken mogelijk zonder dat dit ten koste gaat van het teamproces. Stilte kan ook digitale stilte zijn. Ruimten waarin geen dataverkeer ontvangen kan worden.

Het is een uitdaging om deze balans tussen dynamiek en stilte ook op gebouwniveau centraal te stellen. De bovenste etage is niet automatisch de directieruimte, maar een plek voor contemplatie en uitzicht. En het atrium is niet alleen een ontmoetingscentrum, maar juist een omgeving van stilte. Het is aan architecten om deze uitdaging aan te gaan.

Reageer op dit artikel