artikel

QO Amsterdam door Mulderblauw architecten en Paul de Ruiter architects

Interieur Premium

QO Amsterdam excelleert in duurzaamheid, maar loopt er niet zichtbaar mee te koop. In het ontwerp vloeien de principes van de circulaire economie en hospitality in elkaar over. De kosmopolitische reizigers die hier inchecken, zijn milieubewust en hoeven niets in te leveren op comfort. De circulaire ambitie van de bouwers en opdrachtgever is het meest zichtbaar op het dak. Daar zie je in het klein wat ze met het hele gebouw voor ogen hebben: “Een circulair systeem waarin afval nauwelijks bestaat.”

Auteur Kim Hoefnagels
Beeld Ossip van Duivenbode

Stel je voor, een gevel die zich automatisch aanpast op de weersomstandigheden en jouw ideale binnentemperatuur. Als je niet aanwezig bent, worden de installaties uitgeschakeld en schuiven van achter de zwart stalen gevelplaten automatisch goudkleurige, isolerende luiken voor de verdiepingshoge ramen. Zo blijft de warmte op koude dagen binnen en op warme dagen de hitte buiten.

Dat klinkt als verre toekomstmuziek, maar in Amsterdam vind je een façade die dit al kan. Paul de Ruiter is er al zijn hele professionele leven mee bezig en in Amsterdam ontwierp hij in nauwe samenwerking met Mulderblauw architecten en Arup de schil van QO Amsterdam. Het gebouw is het sluitstuk van de nieuwe wijk Amstelkwartier, rond metrohalte Spaklerweg in stadsdeel Oost, waar momenteel volop wordt gebouwd. In totaal komen hier ruim 3.300 woningen, waarvan een gedeelte al staat, naast verschillende voorzieningen zoals een basisschool, een kleine haven, winkels en horeca. Waar tot een paar jaar geleden nog een allegaartje van bedrijvigheid zat, van het kantoor van Waternet tot het clubhuis van de Hells Angels, tref je nu een bijna-volwaardige stadswijk. En sinds kort het meest duurzame hotel van Europa, althans dat is de ambitie.

QO_©Ossip

QO Amsterdam, gezien vanaf Spaklerweg. Zodra gasten uitchecken, worden de installaties uitgeschakeld en schuiven goudkleurige, isolerende luiken voor de verdiepingshoge ramen. Beeld: ©Ossip

Luxueuze duurzaamheid

Gezien vanaf de Spaklerweg torent het 21 etages hoge hotel boven de rest van de bebouwing uit. Ondanks zijn 76 meter hoogte, oogt de hoteltoren ontnuchterend onspectaculair. Dat het gaat om een intelligente façade, ontdek je alleen als je blijft kijken: dan zie je de elektrisch aangedreven louvres openen of sluiten. De bewegende panelen reageren op het buitenklimaat om warmteverlies of oververhitting van de hotelkamers te voorkomen. Het levert volgens de bouwers een energiebesparing van minstens 65 procent op verwarming en 90 procent op koeling.

Dat de noviteit van de gevel lang niet door iedereen zal worden opgemerkt is een bewuste keuze, vertelt Robert Mulder van Mulderblauw architecten. Het gebouw presenteert zich niet als een gecertificeerd ‘hotel van de toekomst’, maar als een “luxe hotel waar je ook gezellig een hapje kunt eten of genieten van het uitzicht.” Mulder: “Het was de wens van de opdrachtgever om geen concessies te doen aan het comfort. Ook gasten die geen interesse hebben in duurzaamheid, dienen hun verblijf als prettig te ervaren.”

Gekozen is voor een bescheiden en efficiënt ontwerp, zonder grootse gebaren of kleureffecten. Het exterieur is grotendeels opgetrokken uit staal, aluminium en glas en er is geen verticale tuin te bekennen. Eenmaal binnen, ontvouwt het QO zich als een van de vele hotels die de afgelopen jaren in grote wereldsteden zijn verrezen. Er is een café-restaurant op de begane grond dat niet alleen hotelgasten wil bedienen maar vooral ook gasten uit de buurt. Bij binnenkomst word je niet ontvangen door een receptionist achter een balie, maar door een host die je de weg wijst. De receptie en lobby bevinden zich op de entresol en zijn te bereiken via een open trap in de vide. Overal zijn loungeplekken gecreëerd waar je vrijblijvend kunt relaxen, werken of socializen. Designbureau TANK uit Amsterdam tekende voor het interieur van de gemeenschappelijke ruimten en verdeelde deze in verschillende zones om intimiteit en overzicht te verkrijgen. Het interieur is fris hedendaags met een art deco ‘feel’, door de luxe materialen, goudkleurige accenten en de rondingen van de meubels en lichtarmaturen. Duurzaamheid en hospitality gaan hand in hand.

QO_©Ossip

De hotelgevel past zich automatisch aan op de weersomstandigheden en de ideale binnentemperatuur van de gasten. Beeld: ©Ossip

Circulaire ambitie

Het streven van opdrachtgever en ontwerpers om een LEED platinum-certificering te behalen, is aan de oppervlakte nauwelijks zichtbaar. Toch was het leidend voor het ontwerp, vertelt Mulder. “QO moest zo veel mogelijk energieneutraal zijn, maar ook circulair. We hebben getracht om de kringlopen van energie, afval en water te sluiten.”

De logistieke faciliteiten zijn samengebracht in een compacte kern met daaromheen de verblijfsruimten, zodat deze zo veel mogelijk daglicht krijgen. De hotelkamers hebben raampartijen van vloer tot plafond, waardoor overdag minimale elektrische verlichting nodig is. Daarnaast is de indeling zo open mogelijk gehouden. Doorgaans moet je het licht aandoen om te kunnen werken of om in de spiegel boven de wastafel te kijken. Hier heb je een prachtige werkplek aan het raam en is de ruimte zo ingedeeld dat je overdag geen extra licht nodig hebt om je haar of make-up in orde te maken. De smaakvol ingerichte kamers hebben een indrukwekkend uitzicht, kennen een luxe materialisering en zijn standaard uitgerust met een iPad waarmee je verlichting, verwarming en zonwering kunt regelen. Ze zijn van de hand van de Londense designstudio Conran and Partners.

Het platte dak is uitgerust met een micro-ecosysteem, het pronkstuk van de circulaire ambitie. Daar staat een kas waarin groenten worden geteeld, maar ook vruchten, kruiden, eetbare bloemen en zelfs vissen. In grote bakken water zwemmen omegabaarzen rond. De koks van het restaurant en de rooftopbar gebruiken ze voor hun gerechten, maar ze hebben ook een ander doel: de vissen scheiden voedingsstoffen uit voor de planten. Een aquaponicssysteem pompt het water met meststof naar de planten die op hun beurt het water zuiveren voor de vissen.

Persijn-bar_fotocredits-TodaysBrew

Het café-restaurant op de begane grond wil niet alleen hotelgasten bedienen maar ook gasten uit de buurt. Beeld: Today’s Brew

Afval = grondstof

“De kas laat in het klein zien wat we met het gebouw willen bereiken”, vertelt Paul de Ruiter. “Een circulair systeem waarin nauwelijks afval bestaat. Door het ontwerp- en bouwproces integraal te bekijken, zijn vanaf het begin keuzes gemaakt die zorgden voor minder materiaalgebruik.” Het gebouw is geconstrueerd uit (minstens twintig procent gerecycled) materiaal dat demontabel is en dus kan worden hergebruikt. De betonconstructie bestaat voor een derde uit betongranulaat, afkomstig uit de oude Shell-toren aan het IJ; het tapijt in de hotelgangen is gemaakt van gerecyclede visnetten. Bovendien komt vijftig procent van al het bouwmateriaal uit een straal van achthonderd kilometer. Minder bouwvracht betekent minder CO2-uitstoot, minder overlast en minder bouwafval. Om die reden zijn ook alle ruimten in 3D uitgetekend en teruggebracht naar bouwpakketten, die vervolgens ter plekke zijn gemonteerd. Het 20.000 kilogram wegend betonnen X-frame dat onderdeel is van de lobby, is in één stuk aangevoerd.

Ook de afvalstromen van het hotel zijn onder de circulaire loep genomen. “We moeten grondstoffen circulair benaderen”, stelt De Ruiter. “Juist in een gebouw waar verschillende functies samenkomen, kun je kringlopen van bijvoorbeeld voedsel of afval sluiten.” Door zelf water te bottelen, douchemutsen van papier aan te bieden en in de keuken te werken met eigen kratten, probeert het hotel de hoeveelheid (plastic) afval zo veel mogelijk te beperken. Daarnaast wordt het afvalwater gescheiden in zwart (toilet) en grijs water (douche, was). Het grijze water wordt opgevangen, gefilterd en vervolgens hergebruikt voor het doorspoelen van de wc’s. Het zwarte toiletwater is aangesloten op een apart leidingsysteem en wordt afgevoerd naar Waternet. In dit water zitten allerlei nuttige stoffen die door het waterbedrijf worden ingezet om energie uit op te wekken of meststoffen uit te destilleren. Om deze reden wordt dit water niet gemengd met andere waterstromen, zoals regenwater en grijs water.

14-Greenhouse QO Hotel Amsterdam Mulder Blauw

In de kas op het dak worden groenten geteeld, maar ook vruchten, kruiden, eetbare bloemen en vissen. De koks van het restaurant en de rooftopbar gebruiken ze voor hun gerechten

Cultuurverandering

Het circulair denken is volledig omarmd door QO Amsterdam. Natuurlijk gaat het InterContinental Hotels Group, de multinational waarvan het hotel deel uitmaakt en waar ook merken als Crowne Plaza en Holiday Inn onder vallen, om een groen imago. Maar van greenwashing kun je de bouwers niet betichten. Daarvoor is alles te doordacht en te weloverwogen uitgevoerd.

Toch zijn er ook uitdagingen. Voor de hotelmarkt werkt dit circulaire concept alleen als opdrachtgever en bouwer zich er voor langere tijd aan verplichten. Dat is ook het geval, zegt Paul de Ruiter. “Onlangs ontdekten we dat de schoonmakers de hete kraan in de badkamer een tijdje openzetten om het vrijgekomen stoom te gebruiken voor een snelle en efficiënte poetsbeurt. Dan kun je nog zo’n hightech watersysteem hebben, als je geen cultuurverandering teweeg kunt brengen, blijft de impact beperkt.”

QO Amsterdam door Mulderblauw architecten en Paul de Ruiter architects

Opdrachtgever Amstelside bv (Bart van de Kamp, Klaus Vink en Xander Bueno de Mesquita)
Ontwerp Mulderblauw architecten en Paul de Ruiter architects
Projectteam Paul de Ruiter, Marlous Vriethoff, Caro van Dijk
Certificaat LEED Platinum
Bouwmanagement 4Building bv
Adviseur constructie Van Rossum bv
Adviseur installaties Arup
Adviseur bouwfysica Arup
Adviseur duurzaamheid BenR Adviseurs voor Duurzaamheid
Interieur publieke ruimten TANK architecture & interior design
Interieur hotelkamers Conran and Partners
Bruto vloeroppervlak ex parkeren 18.492 m²
Bruto vloeroppervlak parkeren 4.000 m²
Netto vloeroppervlakte ex parkeren 16.931 m²
Netto vloeroppervlakte parkeren 3.781 m²
Bruto inhoud ex parkeren 58.992 m3
Start ontwerp 2009
Start uitvoering 2014
Oplevering 2018

Toeleveranciers
Projectmanagement 4Building
Realisatie TBI-ondernemingen J.P. van Eesteren en Croonwolter&dros
Realisatie kelder BAM Utiliteitsbouw
Interieurbouw hotelkamers Hoogendoorn Maritieme Betimmeringen en Interieurbouw
Inrichting publieke ruimten Meuviro Interieurbouw
Afbouw plafonds Verwol Interieur Realisatie
Wandafwerking JP van Eesteren
Vloerafwerking Vandevloeren


Meer over het QO Amsterdam

Foto's

Reageer op dit artikel