artikel

‘Dineren bij de Bijenkorf’ – The Kitchen in Utrecht door i29

Interieur

In de vernieuwde Bijenkorf in Utrecht biedt restaurant The Kitchen een aangename onderbreking voor het winkelend publiek. Voor de inrichting van het interieur zocht i29 naar middelen om aan de gewenste luxe uitstraling en praktische wensen van de facilitaire dienst tegemoet te komen. Doordat hierbij niet is teruggevallen op reeds beproefde concepten, krijgt The Kitchen een eigen identiteit.

Tekst Harm Tilman. Fotografie Ewout Huibers

In de negentiende eeuw werden in Europa de eerste warenhuizen geopend. De vernieuwende formule met vaste prijzen, producten op voorraad en superieure dienstverlening bleek een groot succes te zijn. Al deze warenhuizen beschikten over een monumentale entree, een of meerdere trappenhuizen en liften en een centrale open ruimte. Op de begane grond werden achter grote glazen ramen etalages ingericht. Als klant kon je na je aankopen te hebben gedaan, gebruikmaken van een lunch- of tearoom.

Deze typologie is gedurende de twintigste eeuw niet wezenlijk veranderd. Warenhuizen gingen een steeds belangrijker deel uitmaken van het sociale leven in een stad. Sinds enige tijd is het nodige aan het veranderen in de winkelstraat. Sigarenzaken en vulpenwinkels maken in hoog tempo plaats voor flagship stores en hippe koffiezaken. Een steeds groter aandeel van de aankopen wordt verricht via internet. Het winkelen zelf wordt een ervaring.

i29 _Bijenkorf_Ewout Huibers

Witte, zeshoekige tegels worden afgewisseld met ‘zwermen’ zwarte tegels. Foto Ewout Huibers

Premium ervaring

Ook warenhuizen zijn gedwongen zichzelf opnieuw uit te vinden. Willen ze overleven, dan dienen ze zich aan te passen aan de wensen van vermogende winkelbezoekers. De Bijenkorf stootte drie jaar geleden vijf van zijn twaalf warenhuizen af en wierp zich met een ‘shop-in-shop’ formule op het hogere en luxere segment van de markt. Ook is het bezig zijn uitstraling te verbeteren en zijn merkenportfolio uit te breiden met nieuwe en onderscheidende merken.

i29 The Kitchen de Bijenkorf Utrecht. Foto: Ewout Huibers

Stalen frames kaderen de verschillende onderdelen van het buffet. Foto Ewout Huibers

Het filiaal in Utrecht ondergaat op dit moment als gevolg van deze nieuwe, zogenoemde ‘premium experience’ strategie een grote verbouwing. Het ervaren Amsterdamse bureau Rijnboutt ontwierp de renovatie en uitbreiding van het warenhuis. Zo zijn de gevels vernieuwd om het warenhuis een meer open uitstraling te geven en daglicht het gebouw binnen te brengen. In lijn van deze upgrading is de bekende lunchroom vervangen door restaurant The Kitchen, een innovatief ontwerp van het Amsterdamse ontwerpbureau i29.

Het restaurant is ondergebracht op de tweede verdieping vanuit het idee dat mensen eerst gaan winkelen en dan besluiten wat te gaan eten of drinken, alvorens verder te gaan. i29 zag zich gesteld voor een interessante opgave: hoe maak je een restaurant dat een verfijnde en luxe uitstraling heeft en de gewenste waarde van het merk uitstraalt, maar dat door veel mensen wordt bezocht en dus tegen een stootje kan en gemakkelijk is schoon te maken.

Contra AirSpace

Daarbij is i29 niet teruggevallen op reeds beproefde concepten. De bekendste hiervan is wel het interieur dat door criticus Kyle Chayka ‘AirSpace’ is genoemd en dat je overal ter wereld vindt. Het bestaat standaard uit dezelfde ruwe houten tafels, ruwe baksteenwanden en kale peertjes. Volgens Chayka is deze gemakkelijk herkenbare mix van symbolen bedoeld om “welvarende mobiele elites te voorzien van vertrouwde, geruststellende omgevingen”. (Zie Kyle Chayka, ‘Welcome to AirSpace. How Sillicon Valley helps spread the same sterile aesthetic around the world’).

In de groene wand is een hoge leestafel verwerkt. Foto: Ewout Huibers

The Kitchen prefereert echter spanningen en contrasten boven dit schijnbare gemak en frictieloosheid en legt daarnaast een grotere betrokkenheid bij de stad aan de dag. In zekere zin heeft i29 het onmogelijke gepresteerd door een verzorgde en aangeklede eetplek te maken, die fris oogt en op geen enkele manier hipsterachtig is. Knap is ook dat i29 de opdrachtgever wist te overtuigen dat dit in Utrecht het meest verkieslijke alternatief is.

Het restaurant ligt op de hoek van het gebouw en heeft een driehoekige plattegrond. Om de bezoekersstromen goed te organiseren, situeerde i29 op de schuine zijde van de driehoek een blok met daarin de keuken en de bar, en aan weerszijden daarvan twee bezoekersingangen die aansluiten op de routes in het warenhuis. Dankzij deze symmetrische plattegrond heb je in het restaurant vanaf alle plekken waar je zit, goed zicht op de bar, maar ook een prachtig, gefilterd uitzicht op de stad.

De kastenwanden zijn ingevuld met transparant acrylaat en brengen kleurcontrasten in het interieur aan. Foto: Ewout Huibers

Differentiatie eetplekken

In het restaurant zijn met behulp van meubilering, licht en stoffering verschillende eetplekken gemaakt, die nu eens donker en intiem, dan weer licht en open zijn. Op deze plekken kun je met zijn allen eten of alleen, op een stoel of een kruk. De meubels in dit zitgebied zijn uitgevoerd in blank en zwart gebeitst hout en zijn symmetrisch rond de groene plantenwand geplaatst. Deze detaillering contrasteert met de semitransparante scheidingswanden waarmee de eetplekken van elkaar zijn gescheiden.

Diverse elementen zijn speciaal voor dit interieur door i29 ontworpen. Zo is voor de meubels in samenwerking met de Ploeg een stof ontwikkeld die gemêleerd is en van wol gemaakt, en die uiteindelijk ook voor de facilitaire dienst acceptabel was. De stoffen zijn gemaakt in contrasterende kleuren: geel met zwart dan wel goud met bruin en groen. Ook de lampen zijn speciaal voor dit project ontwikkeld samen met Frederik Roije. Naast de in goud uitgevoerde skylight is een lamp in de vorm van een bol toegepast.

i29 heeft ook de keuken en de uitgiftecounters in het ontwerp geïntegreerd, waarbij een neutrale basis is ontworpen om het voedsel voor zichzelf te laten spreken. De plekken waar de dinergasten hun eten afhalen, zijn vormgegeven met behulp van stalen frames die een strak ritme aanhouden en tegelijk een constructieve functie hebben. De counters zijn afgewerkt met keramische bladen die een vriendelijker uitstraling hebben dan rvs dat meestal standaard wordt toegepast. Het keramische materiaal sluit qua kleurstelling goed aan op de tegels en het hout.

Ondanks de beperkte plafondhoogte ontstaat door de witte vloer een licht en ruim interieur. Foto Ewout Huibers

Autonoom en gelaagd

De geringe plafondhoogte, in combinatie met de installaties voor de keuken, stelde de ontwerpers voor nieuwe ruimtelijke uitdagingen. Een lichte vloer zou uitkomst brengen en de ruimte beter doen uitkomen, maar tegelijkertijd moeilijker zijn schoon te houden. Uiteindelijk wist i29 de opdrachtgever te overtuigen van een lichte vloer met zeshoekige tegels, die donker zijn gevoegd. In deze tegelvloer zijn, geïnspireerd op de naam van de Bijenkorf, ‘zwermen’ van zwarte tegels ingelegd.

Juist met dit soort ingrepen is i29 er op wonderbaarlijke wijze in geslaagd de op het oog schijnbaar onmogelijke opgave van een restaurant in een warenhuis op te lossen. Alle elementen van het interieur, zoals de eetplekken, het plafond en de vloer, staan op zichzelf en leiden een eigen leven, maar tegelijkertijd maken ze deel uit van een gelaagdheid die het interieur op grootse wijze verankert in het warenhuis en de stad.

 

The Kitchen in Utrecht door i29 interior architects

Opdrachtgever  de Bijenkorf, Utrecht
Ontwerp  i29 interior architects, Ouder Amstel
Projectarchitecten  Jaspar Jansen, Jeroen Dellensen
Medewerkers  Begona Masia, Egle Jacinaviciute, Miklos Kroeze, Ronald van Vlijmen
Interieurbouwer  Stooff Interior Projects, Eibergen
Aannemer  Berghege, Oss
Architect  Rijnboutt, Amsterdam
Bruto vloeroppervlakte  850 m2
Programma  320 zitplaatsen
Materialen  eikenhout, metalen frames, tegels, keramiek, glas, stof
Vloer  Winckelmans Hexagon
Transparante kasten  Pyrasied kleurecht acrylaat
Vast meubilair  maatwerk ontwerp i29
Los meubilair  Findahls, Hay, Magis, Muuto, Vitra
Plafondsysteem  Sonaspray
Verlichting  Modular, Frederik Roije
Datum voorlopig ontwerp  mei 2015
Datum definitief ontwerp  december 2015
Aanvang bouw  mei 2016
Oplevering januari  2017

Reageer op dit artikel