nieuws

Docu over Koolhaas bijna klaar

Geen categorie

Tomas Koolhaas – de zoon van – vatte in 2012 het idee op om een documentaire te maken over het leven en werk van zijn vader. Nu, eind 2015, is de eindmontage van de film bijna afgerond. De verwachtingen zijn hooggespannen. “Toen de architectuurbiënnale in Venetië eraan kwam, besefte ik dat het te belangrijk was om niet in de documentaire op te nemen. Dit vertraagde het uitbrengen van de film met minstens een jaar.”

Docu over Koolhaas bijna klaar

Door Sander Woertman

Mijn eerste contact met Tomas Koolhaas ontstond tijdens de crowdfunding-campagne die hij op Kickstarter plaatste in 2013. Er was geld nodig voor de montage van de film. Het benodigde bedrag werd vrij vlot verzameld – blijkbaar spreekt een film over ’s werelds bekendste architect tot de verbeelding. Ook ik doneerde een klein bedrag, met als resultaat dat ik me sindsdien met enige regelmaat afvroeg wanneer de documentaire klaar is. Twee weken geleden mailde ik hem deze vraag, met onderstaande interview tot gevolg.

Hoi Tomas, waar komt je liefde voor dit medium vandaan?

“Geen idee. Hoe ontstaat een passie voor wat dan ook? Ik heb niet exclusief een passie voor filmen. Maar ik zie en voel me verbonden met bepaalde soorten ervaringen of verhalen die zich het best laten onderzoeken door middel van film.”

Wanneer begon je met filmen?

“Dat weet ik niet precies. Toen ik jong was schilderde en tekende ik vooral. Pas toen ik naar school ging kwam ik erachter dat ik graag filmde. Ik heb zo’n 100 films van verschillende lengte gemaakt sinds ik naar Los Angeles verhuisde in 2001. Maar REM wordt de eerste ‘feature length”-film die ik regisseer.”


Rem Koolhaas in New York. Op de achtergrond het Whitney Museum van Renzo Piano.

Zie jij een verband tussen de architectuur van Rem en het cinematografische werk van hem in zijn jongere jaren?
“Daar is al veel over geschreven. Het is een logisch verband want ik vind het gebouwde werk van mijn vader erg cinematografisch. Het lijkt me wat overdreven om te stellen dat zijn films zijn architectuur hebben beïnvloed. Hij heeft niet veel gefilmd, en wat hij filmde moet volgens mij gezien worden als een studentikoos experiment. Mocht je er per se een betekenis aan willen geven, dan zou je kunnen zeggen dat het omgekeerd is: mijn vader had bepaalde cinematische ideeën die hij eerst op film probeerde vast te leggen. Later kwam hij erachter dat ze beter tot hun recht kwamen in architectuur.”

Hoe ontstond het idee voor de film?

“Het was een combinatie van twee dingen. Het eerste was dat ik me realiseerde dat alles wat ik interessant vond van Rem en zijn werk, in geen enkele film terugkwam. Ten tweede was ik in die tijd klaar met saaie documentaires waarin mensen worden opgevoerd die het verhaal aan elkaar praten. Ik wilde een documentaire maken die meer vanuit de eerste persoon was gefilmd, meer op de ervaring. Dus zonder voice-over die alles aan elkaar praat en uitlegt.”


Rem Koolhaas en Samir Bantal bij de filmzaal van Fondazione Prada.

Heb je een bepaalde strategie als je de gebouwen van Rem filmt?

“Ik probeer de gebouwen te filmen als een bezoeker of gebruiker, humanistisch, vanuit de belevenis. Maar ik merk wel dat elk gebouw om een andere benaderingswijze vraagt.”


In Maison Bordeaux.

Denk je dat de documentaire zal leiden tot nieuwe inzichten over Rem en zijn werk?

“Zeker. Anders zou het niet zinvol zijn om er een film aan te wijden. In mijn film focus ik op twee dingen: hoe voelt het om zijn gebouwen te gebruiken en hoe Rem denkt, niet alleen over zijn ontwerpen maar in het algemeen. De meeste films focussen heel specifiek op hoe Rem zijn gebouwen ontwerpt, dus beide invalshoeken zullen nieuw zijn voor het publiek.”

En jij? Heeft het werken aan de documentaire ervoor gezorgd dat je anders over je vader bent gaan denken?

“Dat vind ik lastig om te zeggen. In ieder geval heb ik meer inzicht gekregen in zijn perspectief, waarom hij denkt hoe hij denkt.”


Fondazione Prada.

Wat was het meest indrukwekkende moment tijdens het filmen?

“De interviews met de daklozen voor de Seattle Library hebben me persoonlijk erg geraakt. Een van hen, Phil, zei dat hij het gebouw vond lijken op een open boek. Ik vond het een mooie quote maar zag zelf de gelijkenis niet. Toen ik later het verzamelde beeldmateriaal aan het bekijken was, zag ik een shot vanuit een bepaalde hoek waarop het gebouw inderdaad op een open boek lijkt. Dat vond ik bijzonder.”


Dakloze in de Seattle Public Library.

Het je je ooit afgevraagd of je te emotioneel betrokken bent bij het onderwerp van de documentaire?

“Dat ik Rem’s zoon ben, betekent dat ik vanuit een ander perspectief film. Maar dat hoeft niet vergeleken te worden met het perspectief van iemand anders in termen van goed of slecht. Natuurlijk ben ik niet ‘objectief’(ik zet het tussen aanhalingstekens omdat ik de term nogal dubieus vindt als het gaat over mensen). Maar juist daardoor heb ik dingen kunnen filmen die niemand anders had kunnen filmen.”

Je begon met filmen in 2012. Waarom duurt het zo lang om de film af te maken?

“3-4 jaar lijkt lang om aan een film te werken, maar voor een documentaire is dat vrij normaal. In tegenstelling tot een film met script kun je niet bepalen wat wanneer gebeurt, je moet erop wachten. Oorspronkelijk was het plan om de film voor de architectuurbiënnale in Venetië af te hebben. Dit plan liep om diverse redenen vertraging op. Maar ik besefte ook dat de Biënnale een belangrijk moment zou zijn, waarop ik besloot het in de film op te nemen.”


Op de bouwplaats van de bibliotheek in Doha, Qatar.

Kun je al vertellen wanneer en waar de documentaire in première gaat?

“Helaas kan/mag ik daar nog niks over zeggen.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels