nieuws

Ageing society: Thinking City case #6

Geen categorie

De Summer School Thinking City werd dit jaar voor de tweede keer georganiseerd. Twee weken lang werkten 55 deelnemers uit 40 landen aan vraagstukken voor de stad Amsterdam, in samenwerking met lokale betrokkenen. Aan de hand van zes cases werd de veerkracht van de stad onderzocht, en de mogelijkheid om voorbij veerkracht te gaan. Op onze site doen de deelnemers verslag van de uitkomsten. Vandaag het laatste verslag: ‘Ageing society’.

Onder de titel ‘Grand Café’ wordt tijdens de Summer School gedurende twee weken nagedacht over het nieuwe leven in de vergrijzende stad. Het Grand Café staat symbool voor een mogelijk essentieel onderdeel hiervan – een plek voor sociale interactie.

Stadsdorp Zuid

Wereldwijd vindt er een ongekende groei van het aantal ouderen plaats. In 2050 zal naar schatting 22% van de wereldbevolking ouder dan 60 zijn en in de meest welvarende landen loopt dit percentage op tot 30%. Deze ontwikkeling is van grote invloed op huidige maatschappelijke en ruimtelijke systemen. In Amsterdam Zuid is een groep bewoners zelf een coöperatieve gemeenschap gestart, waarin zestigers, als zogenaamde ‘young old’, en bewoners van oudere leeftijd samen werken aan en nadenken over het mogelijk maken van een goed leven in de wijk – zo lang mogelijk actief, zelfstandig en veilig. Met de Summer School deelnemers delen ze hun vragen en ideeën, die gaan over woonruimte, mobiliteit, financiën, sociale structuur, zorg en andere diensten.

Ouderdomsbeleving

Met een gemiddelde leeftijd onder de dertig probeert de groep zich eerst in te leven in het oud zijn. Onder begeleiding van architect en alzheimerdeskundige Henri Snel wordt een bijzondere wandeling georganiseerd, waarbij de deelnemers ‘instant verouderen’. Even snel boodschappen doen met koptelefoon, troebele bril en ongelijk paar schoenen – accessoires die een goede indruk geven van veelvoorkomende ouderdomshandicaps – valt niet mee, duurt lang en is op sommige momenten zelfs beangstigend. Het wordt heel duidelijk hoe de beleving van de omgeving verandert en de actieradius van ouderen verkleint.

Treasure mapping

Maar naast de beperkingen wordt juist ook de vitaliteit van de wijk gezocht. Veel bewoners willen in een interview hun persoonlijke verhaal delen, over de ruimtelijke, sociale, intellectuele en economische ‘schatten en bedreigingen’ van het gebied, en hun ideeën over een ideale woonomgeving. De uitdaging voor de groep is om een koppeling te maken tussen deze bestaande schatten en nieuwe technologische, ruimtelijke en economische ontwikkelingen.

Plan Zuid

In het begin van de 20e eeuw, de tijd waarin architect H.P. Berlage dit monumentale stedenbouwkundige plan ontwierp, verhuisden mensen vanaf een zekere leeftijd of met bepaalde beperkingen vaak naar hotels of rusthuizen buiten de stad, dan wel naar armenhuizen. De woningvoorraad, ontsluitingen en infrastructuur in de wijk zijn dan ook niet in alle opzichten geschikt voor oudere bewoners. De vraag rijst in hoeverre de stedenbouwkundige en architectonische opzet van de wijk flexibel is. Welke aanpassingen zouden de kwaliteit van de wijk voor de oudere inwoners kunnen verbeteren? De populariteit van de wijk, met als gevolg de stijgende woningprijzen, creëert daarnaast een vraag naar nieuwe financiële modellen. De groep doet een aantal voorstellen. De Minervalaan – ooit gepland als sociaal en commercieel hart van de wijk, maar dit nooit geworden – biedt mogelijkheden als test site, voor het creëren van een woonomgeving waar verschillende generaties goed samen kunnen leven.

 

Meer-generatie woonomgeving

De ruim opgezette laan biedt ruimte aan een wifi-vrije zone als een extra langzaam verkeersroute, waardoor bellende en sms-ende fietsers geen gevaar vormen voor wat minder stabiele ouderen. Door de woningen te transformeren, waardoor verschillende generaties er op diverse manieren kunnen samenleven, kunnen ook nieuwe financiële modellen worden ontwikkeld. Een ‘Timebank’, waarin mensen hun tijd als ruilmiddel kunnen inzetten, maakt het mogelijk om kennis, kunde en energie te delen. Daar waar Hans (87) bijvoorbeeld graag geholpen wordt met zijn boodschappen, spreekt hij nog steeds vloeiend Frans en is blij hierdoor Jolien (22) iets te kunnen leren. Veel diensten en uitwisselingen kunnen online geregeld worden, maar er is zeker ook ruimte nodig voor ontmoeting. In het groen van de Minervalaan wordt daarom voorgesteld om bestaande initiatieven als Art Zuid en de Farmer’s market uit te breiden met stadslandbouw en tuinen, naast een nieuw Grand Café aan het Minervaplein.

 

‘Veerkrachtig’ ouder worden

Het precaire evenwicht tussen traditionele zorg en ondersteuning van een actief leven was voor de groep een van de belangrijkste vraagstukken. Hoe verhoudt zich het bieden van hulp, bij fysieke handicaps of sociaal isolement, tot het mogelijk maken of zelfs stimuleren van het veerkrachtig ouder worden, in het stedelijk leven van de 21e eeuw? De groep eindigt met de conclusie dat de essentie zit in het toevoegen van leven aan de levensjaren, in plaats van jaren aan de levensduur.


Het team tijdens de eindpresentatie.

Team info:

  • Team: Lada Hršak (Bureau LADA), Esther Mecredy (University of Auckland), Cor Wagenaar (RUG, TU Delft), Luc Willekens (TU Delft)
    Stakeholder: Brecht van Beers (StadsdorpZuid), Dick van Alphen (StadsdorpZuid), Rupino Griffioen (StadsdorpZuid) with Bert Runhaar (gemeente Amsterdam).
  • Deelnemers: Wouter Asveld, Reuben van Bemmel-Misrachi, Alma Dzinalija, Anastasia Eremina, Philipp Friemann, Irene Luque Martin, Doolin O’Reilly, Hanneke Schavemaker
  • Experts: Mariska van der Berg (art historian, partner Urbaniahoeve), Jolanda Maas (UVA, researcher Groen en Gezondheid), Florian de Visser (Floriandevisser Site Stories), Henri Snel (Alzheimer Architecture), Alvaro Valera Sosa (TU Berlin), Karin Christof (researcher and cultural producer, architect and writer)
  • Summer School Thinking City wordt georganiseerd door VMX architecten en Zef Hemel (Stichting Thinking City), AMS Institute en de Universiteit van Amsterdam.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels