nieuws

Stedelijke veerkracht en waterbeheer: Thinking City case #1

Geen categorie

De Summer School Thinking City werd dit jaar voor de tweede keer georganiseerd. Twee weken lang werkten 55 deelnemers uit 40 landen aan vraagstukken voor de stad Amsterdam, in samenwerking met lokale betrokkenen. Aan de hand van zes cases werd de veerkracht van de stad onderzocht, en de mogelijkheid om voorbij veerkracht te gaan. Op onze site doen de deelnemers verslag van de uitkomsten. Vandaag: ‘Water & Urban Resilience’.

Dat water niet alleen in Amsterdam, maar wereldwijd een actueel thema is, bewees Summer School-deelnemer Patria Mega Dewi uit Indonesië. Met beelden van haar thuisstad Jakarta, waar meerdere malen per jaar hevige overstromingen plaatsvinden, introduceerde ze tijdens de eindpresentatie het onderwerp van de case study: stedelijke veerkracht en waterbeheer.

grenzen aan capaciteit

Naast volledig ondergelopen wijken in Jakarta wordt een idyllisch, haast tijdloos beeld van de Amsterdamse grachten geplaatst – bootjes in rustig water. Maar is dit beeld wel zo onveranderlijk? Vorige zomer leidde hevige regelval op meerdere plekken in Amsterdam tot overstromingen. Hoewel ook dit als aanleiding voor recreatie werd gezien toont het de grenzen van de capaciteit van het systeem en de gevolgen van overbelasting.

Afstemming infrastructuren essentieel

Marieke Post van Sim-Ci.com, een platform voor het simuleren van crisissituaties, een van de lokale betrokkenen bij deze case study, meent dat in een veerkrachtige stad de verschillende onderdelen van onze vitale infrastructuur goed op elkaar zijn afgestemd. Ze doelt daarbij op de elektriciteitsvoorziening, waterbeheer, transportinfrastructuur, communicatie en dataverkeer en hulpdiensten.

Domino-effect

Die afstemming tussen verschillende infrastructuren is tegenwoordig echter nog ver te zoeken. Hoewel risicomanagement een grote rol speelt bij het beheer van deze infrastructuur, wordt dit nog veelal per systeem bekeken. Als een van de systemen tegen een probleem aanloopt, beïnvloedt dit in grote mate de overige systemen Hierdoor kunnen crisissituaties onverwacht tot grote maatschappelijke ontwrichting leiden. Ernstige voorbeelden hiervan zijn de tsunami in Fukushima (2012) en orkaan Sandy in New York (2012).

 
Hoe steden veerkrachtig om kunnen gaan met water

Best practices

Aan de hand van zogenaamde ‘resilient peers’ – steden wereldwijd met een voor Amsterdam interessante aanpak – heeft de groep deelnemers onder leiding van Posad-oprichter Boris Hocks richtlijnen voor ‘Resilient water management’ opgesteld. Deze zijn geformuleerd vanuit ruimtelijk en procesmatig perspectief.

Voorbeelden

Een paar voorbeelden van steden en hun aanpak voor wateroverlast:

  • In Amersfoort zijn de vitale onderdelen van een ziekenhuis op de eerste verdieping of hoger geplaatst.
  • In San Tecla (El Salvador) de bouwregelgeving voor alle gebouwen afgestemd op mogelijke natuurrampen.
  • Vancouver werkt crosssectoraal samen. Daarnaast wordt in steeds grotere mate de gehele bevolking bij de risico- en schadebeperking betrokken.
  • Saijo (Japan) instrueert kinderen al op de basisschool.
  • In Jakarta (Indonesië) bestaan veel initiatieven vanuit de gemeenschap om mensen bewust te maken en te trainen in het organiseren van hulp in geval van nood.
  • In San Francisco (USA) is er grote betrokkenheid van de bevolking bij het herstel, na afloop van een ramp

Amsterdam

In Amsterdam wanen we ons ver weg van eventuele problemen. Een belangrijke conclusie is dan ook dat het publieke bewustzijn van de risico’s en mogelijke gevolgen vergroot zou moeten worden. Hoe te handelen in geval van nood? Daarnaast is in besluitvormingsprocessen en het gebruik en de inrichting van de ruimte, betrokkenheid van de bevolking van belang.

Druk verminderen, buffercapaciteit vergroten

Beheer van water gaat ook over watergebruik en -retentie. Diverse vormen van regenwateropvang en grijswatergebruik verminderen de druk op ons drinkwatersysteem, en daarmee de bijbehorende milieubelasting. Groene daken en tuinen kunnen een buffer vormen, waardoor het riool en de zuiveringsinstallaties minder worden belast. Tegelijkertijd verminderen ze in warme periodes ‘Urban heat island effects’.

Voor het nog verder combineren van slim waterbeheer met hoogwaardige publieke ruimte vormen waterpleinen een mooie inspiratie.Zichtbaarheid van het proces, hoeveelheden en bijbehorend ruimtebeslag, kan mogelijk een rol spelen in de verdere bewustwording van onze relatie met water.

Case study info:

  • Team: Boris Hocks (Posad), Mrudhula Koshy, Bas van Vliet (WUR)
  • Stakeholders: Marieke Post (Sim-Ci.com) en Marcel van Hest (Alliander)
  • Deelnemers: Niels Baljet, Lorenz Blume, Moises Covarrubiasperez, Duane Dewitt, Patria Mega Dewi, Anastasya Klyputenko, Jelske de Kraker, Le Thuy Linh, Hanaa Saleh, Manohari Uduporuwa, Samrawit Yohannes
  • Experts: Rob Ververs (Waternet), Geert den Boogert (Klimaat en Energie, Gemeente Amsterdam), Zef Hemel (Amsterdam Economic Board) en Anton van Hoorn (Planbureau voor de Leefomgeving).

Summer School Thinking City werd mede mogelijk gemaakt door de Academie van Bouwkunst Amsterdam, Arcam, Pakhuis de Zwijger en StadsSalon. Het programma wordt gesponsord door GIRA, het Amsterdams Fonds voor de Kunst, Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, Van Eesteren-Fluck Van Lohuizen Stichting en Stichting DOEN.

Reageer op dit artikel