nieuws

Nieuw vijfjarenplan China biedt kansen voor Nederlandse architecten

Geen categorie

Deze week kondigde China haar nieuwe vijfjarenplan aan. Hierin wordt de bouwproductie afgeremd, maar is tegelijkertijd ruimte voor meer kwaliteit en renovatie. Hoe staat de bouw er de komende jaren voor in China en welke kansen liggen er voor Nederlandse architecten en stedebouwkundigen? John van de Water, partner van NEXT architects in Beijing deelt zijn visie in een mailwisseling met redacteur Sander Woertman.

Nieuw vijfjarenplan China biedt kansen voor Nederlandse architecten

John van de Water is niet de eerste de beste als het aankomt op bouwen in China. In 2011 publiceerde hij het boek “Je verandert China niet, China verandert jou“, een bewogen verslag van zijn pogingen om met zijn architectenbureau NEXT voet aan de grond te krijgen in China. Ondanks de versheid van het nieuws is John  goed op de hoogte van de inhoud van ’13-5′, zoals het dertiende vijfjarenplan van China wordt genoemd. Het is maandagochtend als ik hem bel en John heeft er dankzij het tijdsverschil al een drukke dag op zitten. Hij zat in een panel waarin de betekenis van het vijfjarenplan voor de bouwsector werd besproken, deed een interview met een Nederlandse radiozender en ontmoette Koning Willem Alexander.

Mijn vraag of hij commentaar kan geven op de gevolgen van de nieuwe plannen van de Chinese regering begroet John met enthousiasme. We spreken af dat ik hem vragen mail die hij vervolgens beantwoordt. De neerslag van deze mailwisseling valt hieronder te lezen.

Hoe wordt in China gereageerd op het nieuws door architecten?

“Ik heb het idee dat ’13-5’ (het 13de vijfjarenplan) gelaten door Chinese architecten wordt ontvangen. Het besef dat er een verschuiving plaats moet vinden van kwantiteit naar kwaliteit bestaat in China binnen ons vakgebied al jaren. Maar met de bevestiging van die noodzaak in ’13-5’ zijn veel onzekerheden die daarbij gepaard zullen gaan, opeens reëel.”

“Om tot meer kwaliteit te komen moet de praktijk van ‘seriële’ stadsontwikkeling plaatsmaken voor integrale, duurzame stedenbouw. Lokale overheden hebben hier weinig tot geen ervaring mee. Ontwikkelaars moeten af van grootschalige, repetitieve projecten en zich concentreren op meer kleinschalige, kwalitatieve projecten (qua ontwerp, detaillering, materialisering en uitvoering). Noch ontwikkelaars, noch architecten, noch de bouwindustrie is hiervoor uitgerust. En ontwerponderwijs zal zich nu pas op deze nieuwe ‘kwaliteit’-vraagstukken concentreren.”

  

Denk je dat de nieuwe plannen daadwerkelijk een einde betekenen van de bouwhausse van de afgelopen jaren?

“’13-5’ bevestigt wat al minstens een jaar in de Chinese praktijk voelbaar is: een afname van de bouwhausse. Het gaat samen met het al langere besef dat eindeloze (double digit) economische groei ‘als fabriek van de wereld’ niet houdbaar is. Voor ’13-5’ lag de nadruk reeds op de transitie van een op export georiënteerde naar op binnenlandse consumptie gerichte economie. En naar het exporteren van de Chinese overcapaciteit (Silk Road Economic Belt en de 21st-century Maritime Silk Road).”

“Niemand waagt zich aan de voorspelling hoe lang deze transitie zal duren en hoe soepel die zal verlopen. Tussentijds zitten lokale overheden met grote schulden – ‘high debt to GPD ratio’, stagneert de vastgoed markt en wachten ontwikkelaars op verdere ingrepen van de overheid. Het beproefde model van investeren in grootschalige infrastructuur (en wachten tot de bouwplots zichzelf verkopen) loopt tegen zijn grenzen.”

“Ondanks dat China’s stedelijke bevolking uiteindelijk van 700 miljoen naar een geplande een miljard zal doorgroeien, zal met meer economische ‘afkoeling’ de bouwhausse verder afnemen. Daarnaast zal er ook een verschuiving plaatsvinden van nieuwbouw naar meer restauratie / transformatie van de eerste en tweede generatie bouw sinds de Chinese reform en opening policy.”

Hoe zullen de komende vijf jaren eruit zien voor Chinese steden?

“Schoner, duurzamer en de eerste aanzetten naar meer menselijke schaal zullen zich aftekenen. De afgelopen jaren lag de selectieve nadruk op de groei van het GDP, waaraan alles en iedereen, niet in de laatste plaats het milieu aan onderworpen werd. De komende jaren zullen milieu en leefbaarheid aan prioriteit winnen. Dit betekent een betere integratie van infrastructuur en stad – ‘transit oriented designs’ – en meer nadruk op het belang van kwaliteit van openbare ruimte. Binnen onze praktijk zien we hier al ontwikkelingen, zoals een ontwerpopdracht voor al het ‘urban furniture’ voor een heel stadsdistrict van Beijing, een opgave in Guangzhou om 10 kilometer rivierkade beter met de stad te verbinden en voor dertien metrostations met omgeving in Changsha. Voorheen waren dit soort projecten sporadisch voor architecten in China.”

 

Wat is het lot van de spooksteden?

“Het lot van veel spooksteden zal onbekend blijven. Ik stel die vraag al jaren hier, ook hier waagt niemand zich aan uitspraken. Er zijn, denk ik, geen korte termijn oplossingen. Kijk naar Ordos, een compleet nieuwe stad, speculatief gebouwd met de omzet uit de lokale kolen-industrie. Met de verschuiving van nationaal beleid naar schonere energie en geen andere lokale economie zal Ordos’ lot nog lange tijd in het ongewis blijven.”

Heb je enig idee wat de nieuwe plannen betekenen voor de prijs van vastgoed? Hoe zit het met al die mensen die een appartement hebben gekocht als investering? De nieuwe plannen lijken immers een soort van bevestiging dat er teveel geproduceerd is, met een mogelijke klappende zeepbel tot gevolg.

“Veel Chinezen (collega’s, vrienden, opdrachtgevers) zijn ervan overtuigd dat de vastgoed prijzen in de zogenaamde 1st en 2nd tier-cities zullen blijven stijgen. Deze steden zullen in de toekomst blijven groeien, simpelweg vanwege de betere kansen en mogelijkheden die ze bieden. Om deze groei te faciliteren plant Beijing nu bijvoorbeeld de zogenaamde Jingjinji-regio (Beijing, Tianjin, Hebei), een metropolitaan gebied met 130 miljoen inwoners.”

“Daarentegen wordt gesignaleerd (o.a. door de Wereldbank) dat de groei van veel third en fourth tier-cities stagneert. Logisch gevolg is dat vastgoed prijzen hier stagneren. En met toenemende krimp in deze steden zullen prijzen zelfs dalen. Hier liggen de reële gevaren voor zeepbellen, iets waar veel ‘normale’ Chinezen zich zorgen over maken.”

Welke kansen ontstaan er voor Nederlandse architecten en stedebouwers in China?

“China heeft in dertig jaar gebouwd waar Europa 300 jaar over heeft gedaan. De uitdagingen waar deze ‘voorraad’ en toekomstige uitbreidingen voor staan, zijn enorm. Leefbaarheid, kwaliteit, duurzaamheid en efficiëntie moeten worden verbeterd. Daarbij is de overheid zoekende naar andere organisatie-modellen van planning-processen. De gefragmenteerde en slecht werkende ‘land-market’ – als gevolg van overmatig landgebruik en ‘sprawl’ – moet op de schop. Er is noodzaak voor land en fiscale hervormingen. Er zijn alternatieven nodig voor de typische stedenbouw met ‘superblocks’ . Om leefbaarheid te verbeteren is introductie nodig van de menselijke schaal en meer kwalitatieve openbare ruimte. De potentie van ‘de laatste 500 meter’ rondom infrastructurele modaliteiten moet veel beter benut gaan worden. Om slechts een aantal uitdagingen te noemen. En hier liggen overal kansen voor buitenlandse architecten en stedenbouwers verscholen.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels