nieuws

Mali en Nederland: twee werelden, één gedachte

Geen categorie

Het Nederlandse architectenbureau LEVS werkt veel in het buitenland. Dat doen ze onder andere in Mali, waar ze voor Stichting Dogon Onderwijs belangeloos meehelpen aan het ontwerpen en bouwen van projecten. In architectuurcentrum ABC in Haarlem vergelijken ze hun werk in Nederland met dat in deze Afrikaanse regio.

Mali en Nederland: twee werelden, één gedachte

Door Sander Woertman

Sinds vijf jaar maakt LEVS de ontwerpen voor Stichting Dogon Onderwijs (SDO).  Bureaupartner Jurriaan van Stigt is sinds 2009 voorzitter van de stichting, die 20 jaar geleden werd opgericht door zijn ouders Joop en Gonny van Stigt. Zij begonnen in de jaren tachtig met de eerste projecten: een dam, een waterput en uiteindelijk meerdere schoolgebouwen.

Jurriaan introduceerde zes jaar geleden een nieuwe werkwijze waarbij in nauwe samenwerking met de lokale bevolking wordt ingezet op strategie die uitgaat van circulaire ontwikkeling; van schoon water, basisonderwijs, vakonderwijs, tot en met betaalde arbeid en zelfvoorzienende landbouw.

In de tentoonstelling wordt via verschillende thema’s het werk van LEVS in Nederland gespiegeld met dat in Mali. Ook het gebruiken van lokale grondstoffen is een thema. In Dogonland introduceerde LEVS de aardesteenpers, waarmee de lokale grondstof leem, die sedert eeuwen wordt toegepast in de architectuur van de Dogon, op een eenvoudige wijze wordt verwerkt in een stevig en sterk bouwmateriaal. In Nederland doet LEVS dit met baksteen en riet.

 

De vergelijkingen die in het ABC de revue passeren, geven aanleiding tot overpeinzingen. Wat te denken van de restauratie van een Amsterdams grachtenpand versus dat van een lemen graansilo in Bandiagara? Terwijl het werk aan het grachtenpand vooral wordt gedragen door onderzoek en minutieuze reconstrcutie, wordt het werk aan de graansilo bijna jaarlijks uitgevoerd uit de losse pols, maar wel met respect voor haar oorsprong. Je zou kunnen zeggen dat de aanpak in Mali leidt tot een levende traditie, terwijl in Amsterdam iets moois ontstaat, dat echter een sprong terug is in de tijd, met slechts een dunne link met het heden.


Restauratieproject in Nando.

Ook de positie van de school als spil van de samenleving komt aan de orde. Dat LEVS scholen kan bouwen, dat weten we. Stilistisch valt op dat de fascinatie met baksteen en de daaruit voortkomende maatvoeringen leiden tot interessante overeenkomsten tussen Mali en Nederland. De geperste aardesteen leidde in Tanouan Ibi tot een subliem ontwerp.


De school in Tanouan Ibi.


De St. Ignatiusschool in Amsterdam.

Er valt nog veel meer te zeggen over de tentoonstelling in het ABC. Kijk vooral eens naar de twee video’s die naast elkaar worden vertoond, waarin een reis van plek naar plek centraal staat, de een in Mali de ander in Nederland.

De inspirerende vergelijking van Mali met Nederland moet worden voorzien van een kanttekening. Ook in Mali rukt IS op. De regio wordt geplaagd door honger en geweld. Bureaupartner Adriaan Mout vertelt tijdens een rondleiding dat het in de nabije toekomst wellicht onmogelijk is om nog af te reizen naar Dogonland. En alhoewel de Stichting Dogon Onderwijs en LEVS van begin af aan hebben ingezet op zelfredzaamheid van de bewoners, zou de naderende onmogelijkheid om naar Mali af te reizen, een flinke streep zetten door alle goede projecten die er worden ondernomen.


Muur gemaakt van geperste aardesteen.

Denk bijvoorbeeld aan het praktijkcollege voor 900 leerlingen in Sangha, dat momenteel in aanbouw is. Dit project is het ultieme voorbeeld van wat de Stichting en het architectenbureau willen bereiken: het bieden van een onderkomen voor het onderwijs en het stimuleren van zelfredzaamheid. Het geld, de hulp en de innovatie waarmee LEVS de bevolking steunt, is voor dergelijke projecten onontbeerlijk. Want terwijl er vanuit de overheid (nog) geld is voor onderwijs, wordt er door het land niet geïnvesteerd in schoolgebouwen en het noodzakelijke onderdak voor leerkrachten.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels