nieuws

Deel 3/3: CIAM 4. De stad door het prisma van de moderne tijd

Geen categorie

In aanloop naar het grote tweedaagse CIAM4-congres dat op 28 en 29 oktober plaatsvindt in Het Nieuwe Instituut te Rotterdam, is in het septembernummer van de Architect een uitgebreid artikel verschenen over dit belangrijke moment in de architectuurgeschiedenis. Het artikel door architectuurhistoricus Evelien van Es nuanceert het beeld dat veel mensen hebben van de CIAM – en dan specifiek het vierde congres dat over de functionele stad ging. Het artikel wordt deze week in drie delen op productie.dearchitect.nl gepubliceerd. dit is deel 3.

Deel 3/3: CIAM 4. De stad door het prisma van de moderne tijd

Het nooit gepubliceerde boek

De Nederlandse CIAM-afdeling nam het congresmateriaal mee naar Nederland om het te bewerken voor de in 1935 te houden tentoonstelling in het Stedelijk Museum in Amsterdam en voor een tweetal publicaties; een populaire congrespublicatie en een uitgebreide wetenschappelijke uitgave met al het congresmateriaal. De Franse en Spaanse CIAM-afdelingen namen de populaire editie voor hun rekening, de Nederlanders de wetenschappelijke editie. Van de voorgenomen publicaties kwam het echter niet. De beoogde Duitse uitgevers zagen af van publicatie vanwege de politieke constellatie in eigen land en de bewerking van het congresmateriaal bleek uiterst tijdrovend. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn alle voorbereidingen gestaakt.

Toch bleef CIAM 4 niet geheel zonder gepubliceerd resultaat. In 1938 presenteerde Josep Lluís Sert een bijna voltooid manuscript ‘Analyse du chaos urbain’, dat hij na zijn emigratie naar de Verenigde Staten aanpaste op de Amerikaanse situatie en in 1942 uitbracht als Can Our Cities Survive? An ABC of Urban Problems, Their Analysis, Their Solutions. Sert bracht het als een officiële CIAM-uitgave uit, maar deed het congresmateriaal weinig recht.

In 1943 verscheen in het bezette Parijs La Charte d’Athènes, waarin Le Corbusier en de Franse CIAM-afdeling de conclusies van CIAM 4 met de overtuigingskracht van een blauwdruk als handvest van de moderne stedebouw presenteerden. De heruitgave verscheen in 1957 onder Le Corbusiers eigen naam en is in veel talen vertaald en wereldwijd gedistribueerd. Gefilterd door La Charte d’Athènes werd CIAM 4 synoniem voor de belofte, en misschien nog meer voor het deficit van moderne stedebouw. Vandaag de dag wordt CIAM 4 geassocieerd met een strikte en schematische ruimtelijke scheiding van wonen, werken, recreëren en verkeer. Een hardnekkig misverstand, want de conclusies van het vierde congres tonen juist de ruimtelijke relatie tussen deze vier functies.

Atlas of the Functional City. CIAM 4 and Comparative Urban Analysis is de eerste publicatie die door zijn encyclopedische benadering het vierde CIAM-congres eindelijk recht doet. Alle cartografische analyses zijn in dit boek opgenomen en zijn door Studio Joost Grootens op zo’n manier in beeld gebracht dat onderling vergelijken steeds mogelijk is. De publicatie geeft niet alleen inzicht in de werkelijke bedoeling van het congres dat ruim tachtig jaar geleden werd georganiseerd. De cartografische analyses en het werkprogramma van CIAM 4 bevatten de kern van een kenniscomplex dat tegenwoordig weer actueel is, alleen de randvoorwaarden zijn anders. De vraagstukken waarmee de CIAM-leden zich destijds geconfronteerd zagen, vormen nog steeds een basis voor kritische reflectie op hedendaagse stedebouw en op de representatie ervan.

CIAM4-congres

De feestelijke presentatie van Atlas of the Functional City. CIAM 4 and Comparative Urban Analysis wordt geflankeerd door een twee dagen durend event. In Het Nieuwe Instituut in Rotterdam wordt op 28 oktober een symposium georganiseerd dat zich toespitst op archiefonderzoek als instrument in kennisproductie. Op 29 oktober organiseert het Amsterdam Institute for Advanced Metropolitan Solutions (AMS) in het Koninklijk Instituut voor de Tropen in Amsterdam het seminar ‘Mapping the City’ dat een kritisch perspectief op het thema mapping zal bieden. Meer informatie is te vinden op www.ciam2014.com.

Reageer op dit artikel