nieuws

In Memoriam: Manuel de Solá-Moralès 1937 2012

Geen categorie

Op 27 februari overleed Manuel de Solà-Moralés Rubio. De betrokkenheid van de internationaal befaamde architect bij ons land moet gezien worden als een verrijking van ons denken over openbare ruimte. Maarten Schmitt, die als directeur van de dienst RO/EZ in Groningen en later als stadsbouwmeester van Den Haag nauw heeft samengewerkt met De Solà-Moralés, schreef een warm In Memoriam over de Spaanse architect.

In Memoriam: Manuel de Solá-Moralès 1937 2012

Toen we in 1996 als Gemeente Groningen aan Manuel de Solà-Moralés vroegen om mee te doen aan ons project ‘A Star Is Born, de stad als podium’ was zijn reputatie al lang gevestigd door de manier waarop hij zijn bijdrage aan de ontwikkeling en vormgeving van Barcelona had geleverd.

Naast de architectuur waren het vooral zijn stedenbouwkundige interventies en ontwerpen voor de openbare ruimte die het vanzelfsprekend maakten om hem bij de uitwerking van de openbare ruimte van Groningen (Ruimte voor Ruimte) te betrekken.

Betekenis geven aan de omgeving

Dat werd het ontwerp voor de Kade Winschoterkade, een bank, een platform en een venster; een verstilde plek voor contemplatie, zoals hij het noemde. Hij voegde eraan toe: ”Wat mij boeit is niet het maken van een object, maar van een plek: het geven van betekenis en helderheid aan een omgeving die tevoren tamelijk onaanzienlijk was” en “omvang is iets anders dan schaal, dat is wat ik mijn studenten altijd heb voorgehouden tijdens hun eerste college stedenbouw.”

Inspirerend aan Manuel de Solá waren zijn scherpe, analytische waarnemingen en zijn warme, emotionele manier van ontwerpen die daar ogenschijnlijk mee in strijd was.

Tijdens zijn lidmaatschap van het Q-Team voor de realisatie van het nieuwe stadscentrum van Almere, waarvoor we ook te gast waren bij hem in Barcelona, leidden zijn opvattingen in relatie tot het plan van OMA – waar hij loyaal naar was – tot stevige polemieken die er niet om logen en die hem regelmatig in de positie van ontwerper in plaats van lid van het team brachten.

Boulevard Scheveningen

Inmiddels ingeburgerd in de bouw en ontwikkelingscultuur van ons land, mede door zijn betrokkenheid bij het grote project voor de Rijnboog in Arnhem, was het voor mij, inmiddels werkzaam in Den Haag, makkelijk om hem te vragen het ontwerp voor de Scheveningse Boulevard te maken.

Zijn ontwerp is van een verbluffende kwaliteit: een “landschap” dat zich ontwikkelt tussen de duinen, de stad en de zee, met wisselende verrassende zichten op de diverse aspecten van de omgeving; een fantastisch driedimensionaal vormgegeven stad, in mijn ogen een meesterwerk.

 

Gastvrij en betrokken

Natuurlijk herinner ik me al die momenten dat hij onvermoeibaar en gastvrij in Barcelona het kader schetste van de stad waar hij hartstochtelijk van hield, die hij zijn leven lang kende en die een bron van inspiratie voor zijn projecten was.

Het was dan ook geen verrassing dat hij voor zijn werk van de universiteit van Leuven een eredoctoraat ontving.

Maar ook de stropdassen die hij ontwierp van verschillende stadsontwerpen, waaronder natuurlijk Barcelona’s Cerda-grid, maar ook Berlage’s ‘s Gravenhage uit 1908, onder de naam URBATA-de solå tonen zijn brede culturele, zo niet poëtische betrokkenheid en rijkdom.

Zijn werk representeert een generatie die van grote betekenis is.

Maarten Schmitt

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels